Huis voor Klokkenluiders krijgt veel meldingen

Het Huis kreeg twee keer zoveel meldingen als de initiatiefnemers vooraf hadden verwacht. Dat blijkt uit het eerste jaarverslag.

Paul Loven de eerste voorzitter van het Huis voor Klokkenluiders en Ronald van Raak (SP) openen in juli 2016 het Huis van de Klokkenluiders. Foto Robin van Lonkhuijs / ANP

Bij het Huis voor Klokkenluiders hebben zich in het eerste halfjaar van zijn bestaan 532 mensen gemeld voor advies. Dat is het dubbele van het aantal dat werd verwacht. Dat blijkt uit het eerste jaarverslag van het Huis.

In zo’n 15 procent van de gevallen, zeventig zaken, bleek het ook daadwerkelijk om een klokkenluiderszaak te gaan. Het gaat dan om een werkgerelateerde misstand met een maatschappelijk belang. In 35 procent van de gevallen was nader onderzoek nodig, de rest werd doorverwezen naar andere instanties.

Het Huis voor Klokkenluiders is vorig jaar op 1 juli opgericht als zelfstandig bestuursorgaan dat werknemers helpt en beschermt bij het melden van misstanden.

Sectoren

Van de 70 klokkenluiderszaken gingen er 35 over de private sector zoals de financiële dienstverlening en overige dienstverlening aan consumenten.

In de twintig zaken die in de publieke sector werden aangekaart, hadden de misstanden het vaakst betrekking op gemeenten en ministeries. Van de vijftien zaken in de semipublieke sector, spelen acht zaken zich af in de branche zorg en welzijn.

Het Huis heeft vorig jaar 28 zaken gesloten. In een aantal gevallen wilde de klokkenluider uiteindelijk toch niet verder. Het Huis gaat komend jaar verder met de rest van de 42 zaken door het geven van advies en ondersteuning.

Gevolgen

Het Huis schrijft in het jaarverslag dat ze voor advies worden benaderd door veel mensen die hun vermoedens al hadden gemeld en daarvan naar eigen zeggen negatieve gevolgen hebben ondervonden. Het beschermen van klokkenluiders was een van de redenen om het Huis vorig jaar op te richten.

Vijftig van de zeventig klokkenluiders hebben aangegeven te zijn benadeeld nadat ze intern of extern een melding van de misstand hadden gedaan. De meest voorkomende wijze van benadeling is ontslag of het niet verlengen van het contract. Elf van de klokkenluiders zeggen te zijn gepest, bedreigd of onder druk te zijn gezet.

AIVD’er op de werkvloer

Zondagavond schreef NRC dat een medewerker van het Huis gedetacheerd was door de inlichtingendienst AIVD. Dat is opmerkelijk omdat het Huis de anonimiteit van klokkenluiders wettelijk moet beschermen. Paul Loven, bestuursvoorzitter van het Huis, bevestigde de detachering en zei dat de man werkzaam was als juridisch medewerker. Hij verzorgde “tijdelijk extra werkzaamheden, die geen enkel verband hielden met (klokkenluiders)zaken”.

Lees ook ons onderzoek: AIVD’er gedetacheerd bij Huis voor Klokkenluiders

Initiatief

Het initiatief voor de oprichting van het Huis werd in 2012 genomen door SP-Kamerlid Ronald van Raak. Hij vond dat klokkenluiders beter beschermd moesten worden. Klokkenluiders krijgen vaak te maken met negatieve gevolgen. Zo verloor Ad Bos, die de bouwfraude aankaartte, zijn baan en werd 12 jaar vervolgd door het OM. Behalve het Huis voor Klokkenluiders is in juli vorig jaar ook de Wet Huis voor Klokkenluiders ingegaan waarin staat dat werkgevers klokkenluiders niet mogen benadelen.

    • Belia Heilbron