De lijsttrekker in het wild bewaakt altijd zijn imago

Op campagne

Politici zeggen dat ze het het allerleukst vinden: campagne voeren, praten met kiezers. NRC volgde de lijsttrekkers op straat.

Op woensdag zijn de lijsttrekkers aan hen overgeleverd: de kiezers. Die kregen de politieke boodschappen vooral via de media – maar ook op straat. De meeste politici zeggen dat ze dát het allerleukst vinden: campagnevoeren op de markt, de deuren langsgaan en horen waar mensen zich zorgen over maken.

Riskant is het ook. Stel dat je al slecht scoort in de peilingen en camera’s leggen vast hoe de een na de ander jouw rode roos weigert? Of dat een kiezer zegt: „Aboutaleb was als lijsttrekker een betere keuze geweest.”

Het overkwam afgelopen weekend PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher en hij lachte. Wat moet je anders?

De ene lijsttrekker rent bijna over straat en duwt mensen flyers in handen, zoals D66-leider Alexander Pechtold. De ander, Jesse Klaver van GroenLinks bijvoorbeeld, belt bij mensen aan en wil juist langer praten.

De partijen kiezen de buurten meestal niet zomaar. De VVD flyert bijvoorbeeld niet in achterstandsbuurten, de SP gaat vooral langs de deuren in wijken waar al veel van hun leden wonen of waar ze eerder actie hebben gevoerd voor verbeteringen.

Soms gaat het anders: als de lijsttrekkers ergens een debat hebben, er is een half uur over en er zijn televisiecamera’s in de buurt – dan doen ze gewoon een straatje of een plein.

De kunst van de campagnes op straat is: beelden vermijden die schadelijk kunnen zijn voor je imago. En dus keek CDA-leider Sybrand Buma nadrukkelijk níet naar een springkussen waar hij langs liep op de markt in Uden – niemand moest op het idee komen dat hij erop zou gaan – en gaf hij een worstenbroodje dat hij kreeg, snel aan zijn woordvoerder.

De kunst is ook: niet ál te lang blijven praten met mensen. Hoe onwillig ze eerst misschien ook zijn, de meeste mensen vinden het fijn als er naar hen wordt geluisterd en dan praten ze graag door. Heel vaak over hun eigen problemen, waar je als lijsttrekker lang niet altijd iets zinnigs over kunt zeggen.

De oplossing die vooral VVD-leider Mark Rutte graag gebruikt: de selfie. Na zo’n foto is het gesprek voorbij, dat snapt iedereen.