CO2-uitstoot kan op zondvloed uitlopen

Zeespiegel

De zee kan de komende tienduizend jaar 60 meter stijgen, 25 meter, of minder. Het hangt ervan af wat we nu aan het klimaat doen.

Foto Kathryn Hansen/NASA/Reuters

De zeespiegel zal wereldwijd tientallen meters stijgen in de komende tienduizend jaar, als de mens zijn uitstoot van het broeikasgas CO2 niet radicaal naar beneden brengt. In bewoonde kustgebieden, waaronder de Randstad, lopen honderden miljoenen mensen gevaar.

Daarvoor waarschuwt de European Marine Board, waarbij 32 wetenschapsorganisaties zijn aangesloten. In Nederland zijn dat het zee-instituut NIOZ en subsidieverstrekker NWO. In een noodkreet benadrukt de European Marine Board dat de gevolgen van een stijgende CO2-uitstoot, ook al is die tijdelijk, veel langer doorwerken dan vaak wordt gedacht.

Om een catastrofe te voorkomen roept de organisatie op om de CO2-uitstoot in 20 tot 30 jaar tijd tot nul terug te brengen. Dit gaat veel verder dan het klimaatakkoord van Parijs (2015), dat het nulpunt in de tweede helft van deze eeuw wil bereiken.

De European Marine Board verwijst naar een publicatie van vorig jaar in het tijdschrift Nature Climate Change. Die studie rekent de gevolgen in de komende 10.000 jaar door van vier CO2-uitstootscenario’s.

Al die scenario’s gaan ervan uit dat we het klimaatprobleem over maximaal enkele eeuwen hebben opgelost. Maar uit de doorrekeningen blijkt dat het kwaad dan al is geschied. De aarde merkt de gevolgen nog vele millennia lang.

Het zwartste scenario in die studie is het business as usual-scenario. De CO2-uitstoot stijgt daarin nog de hele 21ste eeuw mee met de bevolkings- en economische groei. Daarna beginnen we aan het oplossen van het klimaatprobleem, zodat de uitstoot afneemt tot 0 in het jaar 2300. Gevolg: de zeespiegel stijgt de komende 10.000 jaar met bijna 60 meter.

Het mildste scenario in de studie houdt in dat de wereldwijde CO2-uitstoot vanaf nu niet meer stijgt, en al over vijftig jaar gaat dalen. Ook de eerste afspraken die nu zijn gemaakt in het kader van ‘Parijs’ sturen aan op afvlakking. Maar zelfs in dat milde scenario is een grote zeespiegelstijging op de lange termijn onvermijdelijk: 25 meter over 10.000 jaar.

De European Marine Board roept daarom op tot strengere maatregelen tegen klimaatverandering. Of die een grote zeespiegelstijging op de lange termijn kunnen voorkomen, heeft de organisatie niet doorgerekend.

„Politici denken dat het met het Parijse klimaatakkoord wel ongeveer klaar is met het tegengaan van de opwarming van de aarde, maar we hebben veel drastischer maatregelen nodig”, zegt Jan de Leeuw, oud-directeur van het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ). Hij heeft het onderwerp bij de Europese zeeraad op de agenda gezet, nadat hij de publicatie in Nature Climate Change had gelezen.

Misleidende indruk

Ook de onderzoekers van die studie zijn kritisch over de eerdere prognoses van het VN-klimaatpanel IPCC, omdat die slechts tot het jaar 2100 lopen (ooit gekozen wegens beperkte computerrekenkracht). Het heeft bij het publiek de „misleidende indruk” gewekt dat klimaatverandering een probleem van de 21ste eeuw is.

Uit eerdere modelberekeningen was al duidelijk dat 20 tot 40 procent van de door de mens uitgestoten CO2 nog duizenden jaren in de atmosfeer blijft. Het opwarmend effect van het broeikasgas houdt minstens zo lang aan. Grootste zorg daarbij is het afsmelten van de ijskappen op Groenland en Antarctica, en de zeespiegelstijging die daarvan het gevolg is.

Het klimaat is een traag systeem, zegt Detlef van Vuuren, hoogleraar mondiale milieuproblemen aan de Universiteit Utrecht. Hij is niet bij de publicatie betrokken, net zomin als bij de noodkreet van de European Marine Board. „Er kunnen nu processen in gang gezet worden die heel lang duren, en onomkeerbaar zijn”, zegt hij.

Hij benadrukt dat er over die prognoses nog allerlei onzekerheden zijn. Maar dat is geen excuus om niks te doen. „Je gaat niet met 130 kilometer per uur naar een afgrond rijden in de hoop dat er onderweg misschien nog een betere rem uitgevonden wordt.”

Wel is hij sceptisch over de oproep van de European Marine Board om de huidige CO2-uitstoot in 20 tot 30 jaar tijd terug te brengen tot nul. „Dat lijkt me politiek en maatschappelijk onmogelijk.”

De Leeuw van het NIOZ geeft toe dat het „misschien niet realistisch” is. „Maar we willen een duidelijk signaal afgeven dat de politiek niet in slaap moet vallen, en dat er nog steeds hele grote stappen nodig zijn.”