Diplomatieke rel helpt Rutte en Erdogan

Turkije vs. Nederland

Een diplomatiek conflict tussen Nederland en Turkije liep dit weekend uit de hand. Wie profiteert?

Een kapotte ruit in Rotterdam, een dag na de rellen bij het Turkse consulaat. Foto Koen van Weel/ANP

Een landingsverbod voor een minister van een NAVO-bondgenoot, een andere minister die het land wordt uitgezet, aankondiging van zware sancties. Over en weer geëiste excuses. Rellen met Turkse Nederlanders in Rotterdam, met zestien arrestaties tot gevolg.

Nederland heeft te maken met een uit de hand gelopen diplomatiek conflict met Turkije aan de vooravond van de Tweede Kamerverkiezingen. Logische vraag: in hoeverre spelen die verkiezingen van komende woensdag een rol bij het ontstaan van deze rel? Totaal niet, zegt Den Haag. Wel degelijk, zegt Ankara.

Groot is in elk geval de schade in de betrekkingen tussen beide landen. Of de openlijke ruzie, waarin ook zaken als nationaal zelfbewustzijn meespelen, van directe invloed zal zijn op de aanstaande verkiezingen, durft niemand nog te voorspellen. Er is wel iemand die dat hoopt: PVV-leider Geert Wilders. Zijn schaduw hangt toch al over het ontstaan van het conflict.

Lees ook: Nederland is een ideaal mikpunt voor Turkije

Uiterst lastig parket

Want duidelijk is dat als de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Mevlut Cavusoglu conform zijn eigen voornemen zaterdagavond in Rotterdam was komen spreken, dit premier en VVD-lijsttrekker Rutte in een uiterst lastig parket zou hebben gebracht. De voorbije week heeft Rutte diverse keren gezegd dat een bezoek van Cavusoglu aan Nederland om campagne te voeren onder Turkse Nederlanders niet gewenst was.

Dat Cavusoglu tot zaterdagmorgen voet bij stuk hield en toch wilde komen om desnoods in Rotterdam in de tuin van de woning van de Turkse consul te spreken, werd beschouwd als een openlijke schoffering van Nederland. Degene die daar politiek gesproken het meest garen bij zou spinnen, is Wilders die al eerder voorstelde het voltallige Turkse kabinet tot persona non grata te verklaren. „Rutte kan niet eens één Turk tegenhouden, wat een slappeling”, twitterde Wilders nadat vrijdagavond bekend werd dat Cavusoglu ondanks de Nederlandse bezwaren toch naar Nederland kwam.

Lees ook: Rutte in NRC: Turkse premier en ik moeten snel gaan eten

Ontpoppen

Met de drastische maatregel om de landingsrechten voor het vliegtuig van Cavusoglu in te trekken, kan Rutte het verwijt van toegeven niet meer gemaakt worden. Integendeel, hij kon zich zaterdag ontpoppen tot de leider die niet over zich laat lopen. Al helemaal toen zaterdagavond laat de Turkse minister van Familiezaken Fatma Kaya tot ongewenste gast werd bestempeld en onder politiebegeleiding volgens een kabinetsverklaring het land via de Duitse grens is „uitgeleid”. Dergelijke daadkracht is geen verkeerd beeld voor iemand die er momenteel alles aan doet om woensdag met een stevig mandaat te worden herkozen. In de Tweede Kamer bestaat unanieme steun voor de harde Nederlandse aanpak.

Turkije heeft gedreigd met politieke en economische sancties tegen Nederland. Of dat ook werkelijk zal gebeuren, moet nog blijken. Stevige en dreigende taal hoort bij het Turkse gereedschap, weten diplomaten.

De openlijke aanvaring met Nederland is een geschenk voor Erdogan in zijn ja-campagne voor het grondwet-referendum. De critici die zeggen dat de nieuwe Turkse grondwet de democratie aantast, wijst hij op de weigering van Nederland en Duitsland om ministers uit Turkije campagne te laten voeren onder Turken in hun landen. Kijk eens hoe die landen met democratische grondrechten omgaan, klinkt het al sinds twee weken in Turkije.

Of ze het echt vooraf precies zo bedacht hebben, valt te betwijfelen. Ook op het hoogste politieke niveau overheerst vaak de chaostheorie. Maar de forse rel tussen Turkije en Nederland komt zowel Mark Rutte als Recep Tayyip Erdogan – beide politici op campagne – niet slecht uit.

    • Mark Kranenburg