De eer voor Rutte en de pijn voor Asscher?

Verkiezingscampagne

Bijna alle partijen steunen het kabinet in het Turkse conflict. Kritiek op de integratie is er wel van het CDA. Tot ergernis van Asscher.

Mark Rutte voerde zondagmiddag campagne langs de kant van de CPC Loop in Den Haag. Foto Bas Czerwinski/ANP

Wat zagen de kiezers het afgelopen weekend bij het Turkse consulaat in Rotterdam? Leiderschap, denken VVD-lijsttrekker en premier Mark Rutte en PvdA-lijsttrekker en vicepremier Lodewijk Asscher. Mislukte integratie, vindt CDA-lijsttrekker Sybrand van Haersma Buma. Een premier die een paar dagen voor de verkiezingen nog stemmen wil „afsnoepen” van de PVV, volgens Denk-lijsttrekker (en ex-PvdA’er) Tunahan Kuzu.

Op Denk na steunen alle politieke partijen de beslissingen van het kabinet in de diplomatieke crisis met Turkije. Maar kun je je in de laatste dagen van de campagne veroorloven om als oppositiepartij alléén maar met lof te komen voor de VVD en de PvdA?

Lees ook: Nederland is een ideaal mikpunt voor Turkije

De rug recht

CDA-leider Buma was er in het programma Buitenhof op zondag snel mee klaar. Volgens hem toont de crisis aan dat het integratiebeleid van Rutte II heeft gefaald. Buma zei dat Nederland wel wat eerder „de rug recht” had kunnen houden in de omgang met Turkije. Híj gaat dat als premier, zei hij, anders doen. Buma stelde ook voor dat het EU-associatieverdrag met Turkije zo snel mogelijk wordt opgezegd. Door dat verdrag kunnen Turken die naar Nederland komen niet worden verplicht om inburgeringslessen te volgen of Nederlands te leren.

Het was een reactie die vooral Asscher raakt: als minister van Sociale Zaken gaat hij over het integratiebeleid. Als andere lijsttrekkers er deze dagen in mee gaan, zou de diplomatieke crisis weleens zo kunnen uitpakken: Rutte straalt als leider in crisistijd, Asscher moet uitleggen wat hij heeft gedaan om de integratie wél te laten lukken en hoe hij heeft geprobeerd om de invloed van de Turkse regering – de ‘lange arm van Ankara’ – te beperken.

Geen spoor van kritiek

Bij SP, D66, GroenLinks was er dit weekend nog geen spoor van kritiek. PVV-leider Geert Wilders twitterde:

En wat hij vaak meldt: grenzen dicht, geen dubbele nationaliteit meer, wegwezen als je loyaliteit ergens anders ligt. Denk-lijsttrekker Kuzu schreef op Twitter dat hij Rutte zijn diensten nog had aangeboden.

Twitter avatar tunahankuzu Tunahan Kuzu Contact gehad met Aboutaleb en geprobeerd bij Rutte om mijn bijdrage te leveren om te deëscaleren. Nog steeds toe bereid.

„Dat aanbod is ons niet opgevallen”, zegt Asscher op zondagmiddag, net voor een PvdA-bijeenkomst in Drachten. „Ik geloof dat hij om één uur ’s nachts heeft getwitterd dat het rustig moest worden. Nou, prachtig.”

Lees ook: En dan vliegen de stenen richting de ME-busjes. Tak. Tak.

Diplomatieke rel

En de mislukte integratie die Buma nu noemt? „Hoezo mislukt? Als je naar die mensen bij het consulaat kijkt, denk ik dat vooral hun opvoeding is mislukt. Er zaten in Rotterdam ook zo’n dertigduizend Turkse Nederlanders thuis op de de bank naar Studio Sport te kijken.” Asscher vindt Buma’s kritiek „goedkoop”. „We hebben het hier nu over een diplomatieke rel waarin je moet optreden en dat hebben wij gedaan.” En het associatieverdrag met Turkije – dat vindt Asscher zelf ook wel een probleem. „Ik heb er last van in het inburgeringsbeleid.” Als minister heeft hij de afgelopen vier jaar niet geprobeerd om er iets aan te doen. „De relatie tussen de EU en Turkije is ook al een tijdje zo, dat het weinig kans van slagen zou hebben.”

Dat Rutte er met de eer-van-het-stevig-optreden vandoor gaat en hijzelf het moeilijk krijgt, kan Asscher zich niet voorstellen, zegt hij ook. „Wij hebben alles samen gedaan, Rutte, Koenders en ik. In zo’n situatie moet je het hoofd koel houden en dat hebben wij gedaan.” Vragen over game changers irriteren hem: of de campagne een andere wending heeft gekregen door de crisis? „Dan is het net alsof je naar een wedstrijd zit te kijken. Het gaat er om: aan wie durf je de sleutels van het land toe te vertrouwen?”

Lees ook een opiniestuk van Thomas Spijkerboer, hoogleraar Migratierecht: Nederland moet nu zwijgen over het vrije woord
    • Petra de Koning