Ze kon alles maar wilde dat niet horen

Anke Kuypers (1982-2017) was zangeres, actrice en schrijfster. Zij leefde intens, maar worstelde met wat zij waard was.

Anke Kuypers postte elke dag een ‘Ankertje’, een licht of grappig kort gedichtje.

Op de afscheidsdienst voor Anke Kuypers waren nauwelijks bloemen. Wel een eindeloze slinger kaarten met teksten voor en over haar, meegebracht door de honderden aanwezigen. Handgeschreven, daar hield Anke van. Waar Anke ook van hield: woordgrappen. De dienst, kondigde vriend en collega Marc Nochem aan, zou dan ook veel ‘Anke-dotes’ bevatten. „Omdat Anke dood is.” Nochem: „Wat zegt Anke in het zwembad? Dit is de langste baan die ik ooit heb gehad.”

Het was Anke zelf die het hen gevraagd had: blijf de harde grappen alsjeblieft maken. „Als we het hadden gelaten uit angst dat mensen het ongepast zouden vinden, hadden we haar geen eer aan gedaan”, zegt vriendin Annoek Snip. Nochem: „Dan had Anke ons op onze kloten gegeven.”

Ze groeide op in het Brabantse dorp Gemert. Haar vader was leerkracht in het basisonderwijs, haar moeder verkoopster. Ze had twee oudere broers. „Ondanks dat ik drie jaar ouder ben, liep Anke altijd voor”, vertelt Mark, de middelste. „Ze was als meisje al avontuurlijk ingesteld, eigengereid. Ze ging ook al vroeg het huis uit.”

Hoewel ze opgroeiden in conservatief katholiek gebied, kregen ze van hun ouders alle vrijheid. Toen Anke en haar broer fervent atheïst werden, was dat prima. Ook werd het in de opvoeding als vanzelfsprekend gezien dat je dingen deed met zang, dans en muziek. Anke speelde gitaar en accordeon, en zong.

In Eindhoven ging ze naar de pabo, waar ze cum laude afstudeerde. Toch besloot ze op haar drieëntwintigste het roer om te gooien en auditie te doen voor de Frank Sanders Akademie voor Musicaltheater in Amsterdam. Ze werd aangenomen en werkte daarna op het snijvlak van theater en educatie. Ze viel op vanwege haar virtuoze taalgevoel en zangkwaliteiten. In 2016 was ze halve finalist bij het Amsterdams Kleinkunst Festival. Componist en theatermaker Theo Nijland, met wie ze samenwerkte, noemde haar stem in het Parool „te fijntjes voor de musical”.

Samen met haar broer Mark schreef ze in 2014 het kinderboek Schildpad zoekt een huis. Op Ankes initiatief werd het boek uitgebouwd tot een muzikale voorstelling waarin twee werelden – leren en theater – samenkwamen. Mark: „We hebben op heel wat scholen opgetreden, en je kon merken dat ze het vak beheerste als geen ander. Zo gemakkelijk kon ze de aandacht van de kinderen erbij houden.”

Anke schreef ook gedichtjes. Iedere dag wierp ze een ‘Ankertje’ uit via de sociale media. Op 7 november vorig jaar postte ze bijvoorbeeld deze:

Het leven is

Als een rondje

Door de IKEA

Met de möte mee

En tegen

De klippan op

Anke was, zeggen de mensen om haar heen, een intens mens. Marc Nochem: „Ik leerde haar kennen bij een theaterproject. Ze kwam na een repetitie naar me toen en zei: ik vind jou leuk, wij gaan afspreken. Toen ik haar vertelde dat ik een bandje aan het oprichten was, besloot Anke dat ze daar ook in zat.” Annoek Snip: „Vanaf moment één werd je overstelpt met liefde en aandacht. Ik denk dat ze mensen daarmee best een beetje uit het veld sloeg.”

Ondanks die tomeloze aandacht voor de ander, was ze onzeker over zichzelf. Nochem: „Anke kon alles, maar ze wilde nooit horen dat ze heel goed was.” Snip: „Anke worstelde heel erg met wat zij waard was. Wat beteken ik in die enorme kosmos? Ik denk dat al die kunstvormen voor haar een manier waren om daarmee te dealen.”

Ook de natuur stelde haar in donkere perioden vaak gerust. Ze keek veel natuurdocumentaires en maakte vorige zomer met vriendin Annoek een reis naar Zambia. „De giraffen, de olifanten, de zonsondergang, de sterrenhemel – ze was daar heel erg van onder de indruk. Het plaatste haar eigen gevecht met het bestaan in perspectief.”

Het laatste half jaar was ze de donkerte steeds minder goed de baas. Het overlijden van een goede vriendin, na een lang ziekbed, riep bij Anke ambivalente gevoelens op: dat iemand die nog alles uit het leven wilde halen doodging, en dat zij daar juist naar verlangde en niet mocht.

Anke Kuypers stapte op 17 februari uit het leven. Ze werd 34 jaar.

Praten over zelfdoding kan bij de hulp- en preventielijn 0900 0113 (www.113Online.nl): ‘Zelfmoord? Praat erover’.

    • Anne-Martijn van der Kaaden