Wilders wil wél regeren en de kiezer zweeft minder

De Haagse Stemming Over 4 dagen zijn er Tweede Kamerverkiezingen. De Haagse Stemming houdt je elke ochtend op de hoogte van de campagne. Wie zich inschrijft voor de nieuwsbrief, ontvangt deze nog vroeger.

We zien een droevige campagne over boze burgers die - tot nu toe - geen moment van de grond is gekomen. In weerwil van Wilders zelf, liep verslaggever Petra de Koning ruim een jaar achter hem aan en zag een politicus die absoluut aan de macht wil komen. Zijn afwezigheid in de campagne leidt tot onrust bij Rutte en een opmars van Buma, maar niet tot meer zwevende kiezers. Sterker nog: dat lijken er veel minder dan in 2012.

DROEVIG: Politiek columnist Tom-Jan Meeus vat de “diepdroevige campagne” samen in een analyse met fijne details. Bijvoorbeeld over hoe lijsttrekkers elkaar even appen als het tegenzit. Bijna allemaal hebben ze een keer de verpletterende nederlaag geleden die Asscher nu te wachten staat, dus achter de schermen leven ze met hem mee. Ze weten ook dat ze straks in een formatie tot elkaar veroordeeld zijn. Bij gebrek aan echte onderlinge confrontaties kwam de boze burger deze campagne centraal te staan. Maar voor boosheid en identiteit kan een nieuw vier- of vijfpartijenkabinet nauwelijks beleid maken straks.

Strategie: Rutte blijft hardnekkig aan zijn tweestrijd met de onzichtbare PVV-leider vasthouden. Wilders, zo zei Rutte gisteravond bij Nieuwsuur, “sust de boel in slaap”. Hij zou zich lang koest houden zodat alle ‘redelijke’ kiezers, de meerderheid van zo’n tachtig procent, zich verdelen over de niet-PVV-partijen. En dan kan hij ineens toch de grootste zijn volgende week, schrijft politiek verslaggever Annemarie Kas. Nu het einde van de campagne op deze manier nadert is het verbazingwekkend dat de VVD, samen met de PVV, besloot het eerste RTL-debat te boycotten. Daarmee frustreerde het de eigen strategie en gaf het vijf concurrenten de kans zich te verdringen rond het hoofdpodium.

Hij wil wél: Of je nu wel of niet Wildersmoe bent, lees dit verhaal van Petra de Koning die meer dan een jaar - voor zover mogelijk - bij Wilders in de buurt was. Dat was vaak over de grens, want Wilders’ publieke optredens in Nederland zijn schaars. En kwam nooit tot een gesprek, want dat wil de PVV-leider niet met NRC. Maar het leidde wel tot een prachtige schets van de man die altijd haast en een droge mond lijkt te hebben. De afgelopen weken wordt er gespeculeerd dat Wilders helemaal niet wil winnen, laat staan regeren. Maar De Koning ziet een hele andere Wilders: één die staat te popelen.

Geluk: De wat houterige Buma, met zijn combinatie van degelijkheid, moralisme en droge zelfspot, is de onwaarschijnlijke held van de campagne aan het worden, schrijft politiek verslaggever Thijs Niemantsverdiet. Het CDA maakte als enige een spraakmakend campagnefilmpje en elk proefballonnetje krijgt veel aandacht. Nu het niet om de economie maar om identiteit gaat, doet Buma’s verantwoordelijkheidsvakantie er minder toe, maar zijn rechtse normen en waarden betoog des te meer. Maar om na 15 maart premier te kunnen worden, moet er volgens de peilingen nog een behoorlijk gat worden ingelopen. En hij verliest ook kiezers. Volgens Trouw, dat zich baseert op gegevens van Kieskompas, loopt 40 procent van de CDA-stemmers uit 2012, toen ze maar 13 zetels haalde, bij de partij weg. Een van hen, zo maakte hij zelf bekend, is oud-premier Dries van Agt.

Oeps: Een kandidaat-Kamerlid van GroenLinks, de partij die belastingontwijking hard wil aanpakken, bleek voor te komen in de Panama Papers. Snel nadat Trouw en FD dit ontdekten, moest Maya van der Steenhoven (#24) zich terugtrekken als kandidaat. Zij had bij haar sollicitatie niet gemeld dat ze directeur is van een op de Seychellen gevestigd familiebedrijf.

ZWEVENDE KIEZERS: Terug naar de kiezers dan. Ongeveer 250 spraken Bas Blokker en Jutta Chorus er voor hun serie over de stemming in Nederland op 22 plekken. Daarbij zien ze dat de zelfredzaamheid toeneemt en de politieke interesse af. En: de meeste mensen zweven naar het stemhokje.

Cijfers: Het klopt dat de meeste kiezers nog niet helemaal zeker zijn van hun keuze, maar er wordt juist minder gezweefd dan in 2012. Ipsos publiceerde deze week een onderzoek (gehouden tussen 7 en 9 maart, online onder een representatieve steekproef van 1.270 stemgerechtigde Nederlanders) waaruit bleek dat 54 procent van de kiezers die zegt te gaan stemmen nog twijfelt. Maar de meerderheid daarvan heeft wel een duidelijke voorkeur; 15 procent is nog volledig zwevend en 8 procent behoorlijk. Ik vroeg Jeroen Kester van Ipsos die cijfers te vergelijken met die van een week voor de verkiezing van 2012 en wat bleek: destijds was maar 24 procent overtuigd en was maar liefst 48 procent nog behoorlijk onzeker. “Vier procent besloot toen zelfs pas in het stemhokje”, zegt Kester.

Opkomst: Ondanks een gevoel van urgentie dat er bij veel kiezers leek te zijn na Brexit en Trump, voorspelt de Volkskrant een lagere opkomst dan de vorige keer (bijna 75 procent). Kiezers houden niet van een tweestrijd, zegt politicoloog Philip van Praag, maar het brengt ze wel op de been. Misschien weet Wilders, of iemand anders, die in de slotdagen nog te ontketenen, maar anders doen partijen er goed aan zich vooral te richten op het motiveren van de eigen achterban.

WAT WIJ LUISTEREN: De zevende - en voorlopig laatste - politieke podcast Haagse Zaken. Dit keer over premier Mark Rutte. Annemarie Kas en Petra de Koning vertellen onder leiding van Lamyae Aharouay over de VVD-leider.

WAT WIJ VOLGEN: Het Jeugdjournaaldebat wordt vandaag uitgezonden. Wilders voert campagne in Heerlen en Valkenburg terwijl op L1 en Omroep Brabant een debat is tussen de zes andere lijsttrekkers van middelgrote partijen. De Turkse minister van Buitenlandse Zaken komt naar Rotterdam om bij de consul en mogelijk in een restaurant van een Denk-kandidaat, campagne voor het Turkse grondwetreferendum te voeren.

QUOTE VAN DE DAG

“Veel linkse kiezers zitten te twijfelen en komen uiteindelijk niet van de bank”

PvdA-lijsttrekker in een interview met de Volkskrant over zijn grootste electorale concurrent: de thuisblijver

    • Emilie van Outeren