Tot een tweestrijd met Wilders is het nog niet gekomen

VVD heeft het moeilijk

Premier Rutte heeft het lastig in de campagne, in debatten met kleinere partijen oogt hij mat.

De boeren in het zaaltje in Beerze, Overijssel, doen een beetje vinnig tegen premier Rutte. De VVD heeft hen teleurgesteld. Ze heeft de aparte minister van Landbouw afgeschaft en in 2012 ging Landbouw óók nog naar een PvdA’er.

Beloof ons dat het na 15 maart anders gaat, zeggen de boeren. Geef ons een VVD-minister van Landbouw en je hebt onze stem, Mark!

Maar Rutte heeft zijn lesje geleerd. „Ik doe alleen beloften die ik kan waarmaken.” Liever zei de premier het wel, straalt hij aan alle kanten uit. „Als we de kans krijgen om de post Landbouw te claimen, dan doen we het. Maar dan moet er wel iets te regeren zijn. Dan moet de VVD groot zijn. Jullie moeten helpen.” Erg overtuigd kijken de meeste boeren niet.

VVD-lijsttrekker Mark Rutte heeft het moeilijk in de campagne. Van het grote VVD-plan voor de tweestrijd met Geert Wilders – wil je zijn Nederland of dat van Rutte – is niks terechtgekomen. De VVD is in de Peilingwijzer, het gemiddelde van zes opiniepeilingen, wel de grootste. Maar het verschil met de rest is véél kleiner dan ze hadden gehoopt.

Bij de VVD denken ze nu dat Wilders zich expres stil houdt. Zonder zijn dreiging is het grootste deel van de Nederlandse kiezers, zij die níet in PVV-land willen wonen, in de peilingen zo’n beetje verdeeld over de andere partijen. In slaap gesust, noemen liberalen dat. Iedereen schrikt zich rot als woensdagavond Wilders ineens toch de grootste blijkt.

Het campagneteam van de VVD heeft Rutte zoveel mogelijk voor het laatst bewaard. De liberalen vinden campagnes vaak te lang duren, ze denken dat kiezers het gauw gehad hebben met al die lijsttrekkershoofden. En mensen zijn kort van memorie, dus hoe dichter je met je boodschap op verkiezingsdag zit, hoe beter die blijft hangen. Daarom is Rutte nu overal, van Nieuwsuur tot WNL op Zondag, van De Telegraaf tot NRC.

Tot nu toe werkt deze tactiek vooral in Ruttes nadeel. Zijn afwezigheid heeft Alexander Pechtold (D66) en Sybrand Buma (CDA) in een goede flow geholpen. Ineens moet Rutte uitleggen waarom het beter voor Nederland zou zijn dat hij premier blijft. „Geen experimenten”, zegt Rutte dan. En: „Ik denk dat mijn type leiderschap dienstig is om in het ingewikkelde politieke landschap meerderheden te smeden.”

Op straat zie je een andere Rutte dan in de lijsttrekkersdebatten. Buiten is hij de vrolijke Bekende Nederlander. ‘Hee hoi, leuk joh, selfie!’ In de VVD-vriendelijke wijken waar hij ‘bakkies koffie doet’ zijn weinig boze burgers en is het Rutte die de grappen maakt. „Hállo mensen, hier is iemand die VVD stemt, kun je dat even wat harder herhalen”, roept hij dan.

In de debatten is Rutte minder energiek en komt hij soms mat over. Dan lijkt hij te denken: sta ik hier echt tegenover deze kleine partijtjes in een debat? Om Rutte heen zeggen ze dat hij blijft als Wilders woensdag de grootste en de VVD de tweede partij wordt. Want dan kan Rutte alsnog premier blijven. Als een andere partij het van de VVD wint, wordt het een ander verhaal.

    • Annemarie Kas