President Park weg, Feest in Zuid-Korea

De Zuid-Koreaanse politiek schoot na de afzetting van Park direct in campagnemodus. Binnen 60 dagen zijn er verkiezingen.

Foto Reuters

De feeststemming domineerde vrijdag in de Zuid-Koreaanse straten, nadat het Constitutioneel Hof unaniem de afzetting van president Park Geun-hye had bekrachtigd. Duizenden mensen gingen juichend de straat op, winkels deelden gratis hapjes en drankjes uit en in een bioscoop hoefden bezoekers voor geen enkele film te betalen.

Vanwaar die euforie? Parks positie kwam eind vorig jaar onder druk te staan nadat bleek dat haar vriendin Choi Soon-sil, dochter van een sekteleider, mogelijk invloed had op staatszaken. Ze redigeerde toespraken van Park en zou het staatshoofd hebben geprest om topmannen uit het Zuid-Koreaanse bedrijfsleven geld te laten overmaken naar politieke en charitatieve organisaties, waaronder die van Choi.

Ook zouden er steekpenningen zijn aangenomen. Met name de rol van techgigant Samsung in het schandaal is saillant. Al dertig mensen, topman Lee Jae Yong incluis, zitten vast op verdenking van fraude en omkoping.

Rellen

Niet iedereen was vrijdag in een uitgelaten stemming. Aanhangers van Park probeerden na de uitspraak van het Hof naar het gerechtsgebouw te marcheren, al schreeuwende dat oud-president onmiddellijk in ere hersteld moet worden. Zij raakten hierop slaags met de politie, waarbij sommigen agenten met stukken hout te lijf gingen.

Twee demonstranten (72 en 66 jaar) kwamen bij ongeregeldheden om het leven. Een persoon is op verdenking van betrokkenheid bij een van de sterfgevallen opgepakt. Hij zou een luidspreker van een politiebus hebben geduwd, die vervolgens op het hoofd van een van de slachtoffers viel. Zes anderen werden ook opgepakt vanwege openbare geweldpleging.

Door de uitspraak moeten er binnen zestig dagen verkiezingen worden georganiseerd. Analisten verwachten dat die op 9 mei zullen plaatsvinden.

Roep om eenheid

Interim-president Hwang Kyo-ahn riep zijn landgenoten vrijdag op om het vonnis te accepteren en kalm te blijven. Hij zei dat de Zuid-Koreanen er nu werk van moeten maken om de verdeeldheid onder burgers te overbruggen. Hwang zei de dood van de twee demonstranten te betreuren.

Direct na de uitspraak schoten de Zuid-Koreaanse politieke partijen in de campagnemodus. De liberalen onder leiding van Moon Jae-in, die in 2012 de verkiezingen van de conservatieve Park verloor, lijken de beste kaarten hebben om te winnen. Moon geniet brede steun binnen de Democratische Partij en gaat al tien weken overtuigend aan kop in de peilingen.

De conservatieve Vrijheid Korea-partij (tot vorige maand Saenuri-partij geheten) moet nog een partijleider naar voren schuiven. Vorige maand bedankte oud-VN-chef Ban Ki-moon voor de eer. Het is nog niet duidelijk of interim-president Hwang of iemand anders die rol op zich gaat nemen. Binnen het conservatieve kamp wordt gehoopt op verdeeldheid onder de liberalen, waardoor de Vrijheid Korea-partij alsnog als grootste uit de bus zou kunnen komen.

Immuniteit Park kwijt

De afgezette president Park gaf vrijdag geen verklaring, maar haar advocaat noemde de uitspraak onacceptabel en politiek gemotiveerd. De raadsman zei beroep te zullen aantekenen. Door het vonnis verliest Park haar juridische immuniteit, waardoor zij vervolgd kan worden in de corruptiezaak.

Park is de eerste president die wordt afgezet sinds Zuid-Korea eind jaren tachtig een democratie werd. Zij is de dochter van Park Chung-hee, de repressieve dictator die het land leidde van 1963 tot zijn dood in 1979. Zijn reputatie is omstreden. Hoewel zijn regime wreed en gewelddadig was, veranderde Zuid-Korea onder zijn leiding van een derdewereldland in een bloeiende economie.

Het vertrek van Park komt op een moment dat de spanningen op het Koreaanse schiereiland en in de regio snel oplopen. Noord-Korea gaat in weerwil van VN-resoluties door met raket- en kernproeven. Zuid-Korea is net begonnen met de installatie van een hypermodern Amerikaans raketafweersysteem, waartegen regionale grootmacht China bezwaar heeft. Beijing heeft uit protest Zuid-Koreaanse winkels gesloten.

    • Casper van der Veen