Een excentriek zetje

Ik speelde wat partijen na van Lucas van Foreest, die een week geleden samen met de Australiër Bobby Cheng het Bataviatoernooi in Amsterdam won, en zag dat hij in het verleden met wit een paar keer het koningsgambiet had gespeeld. Zo hoort het voor een jonge speler, dacht ik. Wie in zijn jeugd nooit het romantische koningsgambiet speelt, slaat een belangrijke ontwikkelingsfase over en wie het op late leeftijd nog speelt, speelt met vuur. Hoewel, oud-wereldkampioen Boris Spasski, die in 1960 met het koningsgambiet van Bobby Fischer won, bleef het spelen tot zijn oude dag en verloor er volgens mijn (gebrekkige) database maar één keer mee, in een simultaanséance in 1987 tegen Paul Motwani, die vijf jaar later grootmeester werd.

Ik zag ook dat Lucas van Foreest een keer met zwart tegen het koningsgambiet moest spelen, begin van dit jaar in een toernooi in Bazel, en dat hij toen na 1. e4 e5 2. f4 de excentrieke zet 2…Ph6 deed.

Een bitter woord ontsnapte aan de haag mijner tanden. Was dat Ph6 aanstellerij van de verwende jeugd, om te laten zien dat hij zijn tegenstander niet serieus nam? Dan was het zijn verdiende loon dat hij verloor. Later bedacht ik dat er toch een serieus idee achter zat; na 2…Ph6 3. Pf3 (beter is 3. Pc3) d5 heeft zwart interessant spel. Het koningsgambiet blijkt onuitputtelijk.

Lucas van Foreest, net zestien geworden, haalde in het Bataviatoernooi zijn tweede grootmeesternorm. Hij is twee jaar jonger dan zijn broer Jorden, die in 2015 grootmeester werd. Ze gaan dus ongeveer gelijk op.

In het verleden leek het een ijzeren wet dat het jongere kind in een gezin de betere schaker werd, en als dat klopt mag Jorden wel oppassen. Lucas zelf trouwens ook, want de nog jongere broertjes Pieter, Tristan en Nanne en vooral zijn zusje Machteld liggen op de loer.

Lucas van Foreest - Mark Timmermans, negende Bataviatoernooi, Amsterdam 2017

1. e4 e6 2. d4 d5 3. Pd2 Pf6 4. e5 Pfd7 5. Ld3 c5 6. c3 Pc6 7. Pe2 cxd4 8. cxd4 f6 9. exf6 Pxf6 10. 0-0 Ld6 11. Pf3 Dc7 12. Pc3 a6 13. Ld2 0-0 14. h3 Ld7 15. Te1 Tae8 16. Tc1 Db8 17. Db3 Kh8 18. Pa4 Dit was al eens voorgekomen tussen twee vrij onbekende spelers en toen werd 18…Ph5 gespeeld, met de bedoeling 19…Pf4 of 19…Txf3. 18…e5 19. dxe5 Pxe5 20. Pxe5 Lxe5 21. Pc5 Wit staat iets beter. 21…Lc8 Interessant was 21…Ld4. Na 22. Pxd7 Lxf2+ 23. Kh1 (niet 23. Kxf2 Pg4+ en wit gaat mat) Pxd7 24. Txe8 Txe8 25. Dxd5 Pf6 is wits voordeel klein. 22. Db4 d4 23. Pb3 Ph5 Zwart overziet iets. Goed was 23…Pd5, want na 24. Dc5 Le6 25. Pxd4 Lg8 kan wit zijn pluspion niet houden.

zie diagram

24. Txe5 Dxe5 Niet 24…Txe5 wegens 25. Dxf8 mat. 25. Tc5 Wit wint materiaal. 25…Df6 26. Txh5 Dxf2+ 27. Kh2 Lf5 28. Txf5 Txf5 29. Lxf5 Dxf5 30. Dxd4 Df7 Zwarts kleine kans op redding lag in het eindspel en daarom moest hij 30…De5+ doen. 31. Lc3 Dc7+ 32. Kg1 Td8 33. Dg4 b5 34. Pd4 b4 Nu was het eindspel na 34…Dd6 35. Pe6 Dd1+ kansloos. 35. Pe6 bxc3 Een grapje dat niet werkt. 36. Pxc7 c2 37. Df4 h6 38. Kh2 Zwart gaf op.

    • Hans Ree