Diplomatieke rel komt Rutte en Erdogan niet slecht uit

Het is campagnetijd in Nederland en Turkije. Dat zorgt ervoor dat de temperatuur tussen beide landen nu zo hoog oploopt.

Foto EPA / Mediadesk van de Turkse president

In hoeverre spelen de Tweede Kamerverkiezingen van aanstaande woensdag een rol bij het snel oplopende diplomatieke conflict tussen Nederland en Turkije? Totaal niet, zegt Den Haag. Wel degelijk, zegt Ankara.

Duidelijk is wel dat als de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Mevlut Cavusoglu conform zijn eigen voornemen zaterdagavond in Rotterdam was komen speken, dit premier en VVD-lijsttrekker Rutte in een uiterst lastig parket zou hebben gebracht. De voorbije dagen heeft Rutte diverse keren gezegd dat een bezoek van Cavusoglu aan Nederland om campagne te voeren onder Turkse Nederlanders niet gewenst was. Minister Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) heeft deze boodschap ook telefonisch aan zijn Turkse collega overgebracht.

Schoffering

Dat Cavusoglu desondanks toch wilde komen om desnoods in Rotterdam in de tuin van de Turkse consul te spreken, werd beschouwd als een openlijke schoffering van Nederland. Degene die daar politiek gesproken het meest garen bij spint is PVV-leider Wilders, die al eerder deze week voorstelde het voltallige Turkse kabinet tot persona non grata te verklaren. „Rutte kan niet eens één Turk tegenhouden, wat een slappeling”, twitterde Wilders dan ook nadat vrijdagavond bekend werd dat Cavusoglu ondanks de Nederlandse bezwaren toch naar Rotterdam zou komen.

Met de drastische maatregel om de landingsrechten voor het vliegtuig van Cavusoglu in te trekken, kan Rutte het verwijt van toegeven niet meer gemaakt worden. Integendeel, hij kon zich zaterdag ontpoppen tot de leider die niet over zich laat lopen. Geen verkeerd beeld voor iemand die er momenteel alles aan doet woensdag met een stevig mandaat te worden herkozen.

Wat de verdere gevolgen zullen zijn van deze ongekende diplomatieke rel, is nog niet te overzien. Turkije heeft gedreigd met politieke en economische sancties tegen Nederland. Of dat ook werkelijk zal gebeuren, moet nog blijken. Stevige en dreigende taal hoort bij het Turkse gereedschap, weten diplomaten. „Het blijven tapijtverkopers”, liet een hoge Nederlandse ambtenaar zich ontvallen na zware onderhandelingen tussen Nederland en Turkije over het kandidaat-lidmaatschap van het land voor de Europese Unie. Nederland was toen tijdelijk voorzitter van de Europese Unie.

Openlijke aanvaring

Premier Rutte botste in 2013 al eens hard met Erdogan, die toen nog premier was. Tijdens een bezoek aan Den Haag eiste de Turkse politicus dat een Turks-Nederlands pleegkind zou worden weggehaald bij een lesbisch ouderstel. Rutte maakte zijn collega toen duidelijk dat dit een Nederlandse aangelegenheid was. De kwestie is later in stilte bijgelegd.

De nieuwe openlijke aanvaring met Nederland komt Erdogan niet slecht uit in zijn ja-campagne voor het referendum over de grondwet die hem meer macht moet geven. De critici die zeggen dat de nieuwe Turkse grondwet de democratie aantast, wijst hij op de weigering van Nederland en Duitsland om ministers uit Turkije campagne te laten voeren onder Turken in hun landen. Kijk eens hoe die landen met democratische grondrechten omgaan, klinkt het al de hele week in Turkije.

Of ze het echt vooraf precies zo allemaal bedacht hebben, valt te betwijfelen. Ook op het hoogste politieke niveau geldt vaak de chaostheorie. Maar de forse rel tussen Turkije en Nederland komt zowel Mark Rutte als Recep Erdogan – beide politici op campagne – in elk geval niet slecht uit.

    • Mark Kranenburg