Opinie

Bestaande technologieën met totalitaire trekken

U denkt dat dit verhaal science fiction is? Veel van de beschreven technologieën bestaan al. 2025 is minder ver dan het lijkt.

Massa surveillance

In ons verhaal ‘iGod’ hebben alle burgers een SocialCitizenScore. Deze komt tot stand op basis van koopgedrag, uitingen in sociale media en sociale contacten. Het puntenaantal wordt vastgesteld door massa-surveillance. De score bepaalt of je recht hebt op een lening, voor welke banen je in aanmerking komt, en hoe lang je medische zorg ontvangt. Dat lijkt misschien een angstaanjagende fantasie. Maar zowel van China als van het Verenigd Koninkrijk is bekend dat zo’n score al wordt getest. De Britse versie van dit systeem heet ‘Karma Police’.

Big Nudging

De supercomputer zorgt ervoor dat de buurvrouw verliefd wordt op dehoofdpersoon in het verhaal. De buurvrouw denkt dat ze zelf de keuze heeft gemaakt. Deze techniek heet Big Nudging en wordt ook nu al gebruikt, bijvoorbeeld om koopgedrag van consumenten te stimuleren.

Big Data

In iGod wordt alles gemonitord, geanalyseerd en opgeslagen: opmerkingen die je achterlaat op websites, uitwerpselen, surfgedrag, aankopen, interacties via telefoon en mail, energieverbruik. Deze tendens zien we volop. Afgelopen week publiceerde Wikileaks Vault7, een catalogus van methodes waarmee de CIA consuimentenelektronica kan hacken.. Via slimme energiemeters, gadgets als FitBits en zelfs smart-tandenborstels staan consumenten ook gegevens af aan private en publieke partijen. Door het verkrijgen van Big Data, met krachtige computeralgoritmes, kunnen we patronen op het spoor komen die kunnen leiden tot betere service aan het individu en een betere inrichting van de samenleving. Maar dezelfde technieken maken massa surveillance en totalitaire samenlevingen mogelijk.

Onderhuidse chip

Iedereen heeft een onderhuids implantaat in iGod. De chip bevat een uniek ID-nummer dat kan worden gekoppeld aan informatie in een externe database, zoals persoonlijke identificatie, medische geschiedenis, medicatie, allergieën en contactinformatie. Deze technologie wordt ook nu al op beperkte schaal gebruikt. RFID (Radio Frequency Identification)-implantaten vormen een serieus gevaar voor privacy. Er is geen zekerheid dat de informatie in de chip goed wordt beschermd en identiteitsdiefstal is denkbaar.

Virtual reality

In iGod spelen virtual reality en holografische technologie een belangrijke rol. De visuele ervaring wordt geprojecteerd, maar het lijkt zo echt dat we, bijvoorbeeld, een zesde vinger kunnen voelen. Deze technologie is nu al voorhanden. We zien dat real-time video-editing en video-enactment het mogelijk maken om gezichtsuitdrukkingen in video’s te veranderen terwijl ze gespeeld worden – perfect gereedschap voor nep-nieuws en een feitenvrije samenleving.

Spel met de werkelijkheid

Door de robotisering zijn veel mensen werkloos in ons verhaal. Zo ook onze hoofdpersoon. Hij brengt de dag vooral gamend door. De scheidslijn tussen games en werkelijkheid is daarbij dun: terwijl hij denkt dat hij een game speelt, blijken zijn handelingen repercussies in de werkelijkheid te hebben. Dat is ook nu al aan de hand. Tijdens de kortstondige rage van Pokemon Go lieten kinderen en volwassenen hun gedrag in de fysieke wereld leiden door instructies uit een computerspel. Een ander genre vormen de games van bedrijven als RealityGames, die spellen ontwikkelen op basis van bestaande big data. Spelers maken dus gebruik van gegevens die internetgebruikers bijvoorbeeld achterlaten op social media en bij hun internetaankopen, en die combineren ze met gegevens over verkeersstromen of weer statistieken.

en