Doden bij betoging Zuid-Korea na afzetting president Park

Aanhangers van president Park gingen de straat op te demonstreren tegen het historische besluit van het Constitutionele Hof.

In de hoofdstad Seoul gingen honderden aanhangers van president Park de straat op om te demonstreren tegen het besluit van het Constitutionele Hof. Foto Jung Yeon-Je/ AFP

Bij betogingen in de Zuid-Koreaanse hoofdstad Seoul zijn op vrijdag twee mensen om het leven gekomen. Een van hen is een zeventigjarige man die van een politiebus afviel. Honderden mensen gingen de straat om te demonstreren tegen het Constitutionele Hof die de afzetting van de Zuid-Koreaanse president Park Geun-hye bekrachtigde.

Door de historische uitspraak van het hof moeten er binnen twee maanden nieuwe presidentsverkiezingen worden gehouden. De grootste kanshebber is de liberaal Moon Jae-in, die van Park verloor tijdens de verkiezingen van 2012.

Het achtkoppige hof besloot unaniem dat er een eind is gekomen aan het presidentschap van Park, wier populariteit sinds december op een dieptepunt van een paar procent was aanbeland. De dochter van oud-dictator Park Chung Hee is daarmee de eerste president die wordt afgezet sinds het land in de jaren ’80 een democratie werd. Een woordvoerder van de president laat weten dat ze “vanwege veiligheidsredenen voorlopig niet vertrekt” uit het presidentiële Blue House.

In andere delen van Seoul gingen Zuid-Koreanen de straat op om het vertrek van president Park te vieren. Uit peilingen blijkt dat ongeveer zeventig procent van de bevolking vindt dat ze moest worden afgezet.

Strafrechtelijke vervolging mogelijk

Het betekent ook dat Park nu eveneens strafrechtelijk vervolgd kan worden en haar immuniteit verliest. Een ander gevolg is dat ze het recht op een pensioen en andere voordelen die ex-presidenten normaliter genieten, zoals gezondheidszorg, een chauffeur en persoonlijk assistenten, van haar worden ontnomen. Het enige dat overblijft is dat haar beveiliging de eerstkomende tien jaar door de binnenlandse veilgheidsdienst verzorgd zal blijven.

De uitspraak van het hof is de voorlopige apotheose van maandenlange politieke onrust in het land sinds het schandaal dat de opmaat vormde voor de afzetting vorig najaar losbarstte. De affaire begon ermee dat Parks vriendin, Choi Soon-sil speeches van Park redigeerde en daarmee mogelijk invloed had op staatsaangelegenheden. Vervolgens bleek dat Choi waarschijnlijk misbruik maakte van haar positie en grote chaebols zoals Samsung grote bedragen liet schenken aan verschillende stichtingen die op haar naam stonden.

Samsung wordt beschuldigd van omkoping

Tegen Choi loopt sindsdien een rechtszaak wegens onder andere fraude, waarin Park wel als medeplichtige al was opgevoerd. Beiden zijn in die zaak ook verhoord. Maar Park genoot wegens haar functie als president onschendbaarheid. De omvang van de affaire heeft zich inmiddels uitgestrekt tot Samsung. De vicepresident van het concern Jae-yong Lee wordt ervan verdacht 35 miljoen euro aan steekpenningen te hebben betaald aan Choi om de fusie van twee aan Samsung gelieerde bedrijven goedgekeurd te krijgen. Park zou druk hebben uitgeoefend op de top van Samsung om die ‘donaties’ te verrichten.

Lees ook: Zuid-Korea schudt op zijn grondvesten na arrestatie Samsung-topman

Zowel Choi als Park hebben alle beschuldigingen van corruptie ontkend. Al heeft Park wel twee keer op nationale televisie haar excuses aangeboden dat ze Choi te dichtbij in haar presidentiële cirkel had laten komen. Maar ze ontkende dat Choi staatszaken zou hebben beïnvloed.

Toen de omvang van de affaire in oktober steeds duidelijker werd gingen wekelijks tienduizend Koreanen de straat op om haar aftreden te eisen. Na parlementaire zittingen waarin Park werd gehoord over de zaak stemde het parlement in december voor een afzettingsprocedure tegen Park. Yoon Tae-Ryong, politicoloog aan Konkuk University in Seoul zei in een eerste reactie tegen persbureau AP:

“Als Park het besluit accepteert en haar aanhang tot kalmte maant dan zou het vredig kunnen blijven. Maar als we kijken naar hoe ze zich tot nu toe heeft gedragen dan denk ik dat dit wensdenken is.”

    • Anouk Eigenraam
    • Huib de Zeeuw