Opgegraven oerbos bij Leusden getuigt van afkoeling klimaat

Foto Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Op landgoed Den Treek bij Leusden is een circa 13.000 jaar oud bos opgegraven. Bestudering ervan moet meer inzicht geven in de plotselinge sterke afkoeling van het klimaat toentertijd. Op de foto heeft archeoloog Jos Bazelmans net een stuk hout gezaagd uit een van de 150 opgegraven dennen. Hij wikkelt er nu huishoudfolie omheen, met zijn collega José Schreurs van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. „Het hout mag niet uitdrogen”, zegt Bazelmans, die bij de rijksdienst de afdeling archeologie leidt. Aan de telefoon vertelt hij dat er allerlei onderzoeken lopen, aan diverse universiteiten: aan de dennen, de grondlagen, aan stuifmeelkorrels. Zo moet het patroon van de jaarringen meer vertellen over de groei-omstandigheden en het lokale weer.

De aarde was 14.000 jaar geleden net weer aan het opwarmen, na de laatste ijstijd. Bomen, zoals den en berk, waren opgerukt vanuit warmere zuidelijkere gebieden. Maar rond 13.000 viel de temperatuur weer 4 tot 6 °C terug, voor duizend jaar. Waarschijnlijk omdat de Golfstroom werd onderbroken – die stroming voert warmte vanaf de Golf van Mexico richting West-Europa. Je ziet dit in de jaarringen terug, zegt Bazelmans. „De bomen groeiden tientallen jaren slecht, en stierven af.” Ze zijn omgewaaid, kwamen deels in water en veen te liggen, en werden binnen een paar jaar tijd toegedekt met stuifzand. Die combinatie heeft ze gepreserveerd.

    • Marcel aan de Brugh