Nauwelijks bekend, maar vastbesloten om zetels te halen

Kleine partijen Langs de zijlijn van de verkiezingsstrijd knokken nieuwe partijen om een beetje aandacht. ,,Dit is een rete-interessant avontuur.”

Een voorbedrukt verkiezingsbord nabij het Binnenhof. Foto ANP / Robin van Lonkhuijsen

Veel op straat om te flyeren komt Mario van den Eijnde, lijsttrekker van StemNL (lijst 26), niet. ,,Als ik hier in Helmond naar buiten kijk, zie ik amper mensen. Waarom zou ik dan de straat op gaan?” De lijsttrekker van StemNL, één van de partijen die woensdag meedoen aan de Tweede Kamerverkiezingen, gaat eigenlijk alleen de straat op als media een reportage over hem willen maken. ,,Wil je ook mee?”

Achtentwintig partijen proberen volgende week woensdag bij de Tweede Kamerverkiezingen gekozen te worden. Dertien van hen zitten nu nog niet in het parlement. Sommigen, zoals het Forum voor Democratie en de Piratenpartij, komen geregeld in de media en lijken volgens sommige peilingen af te stevenen op één of meer zetels. Anderen knokken in de marges van de campagne om volgende week minstens 66.000 stemmen te halen, grofweg de kiesdrempel voor één zetel.

Jan Heijman (Lokaal in de Kamer) Foto ANP / Wil Wassink

Lijsttrekker van Lokaal in de Kamer (lijst 24) Jan Heijman, een verzameling van provinciale partijen, gaat daarvoor wél de straat op. ,,We zijn al in Amsterdam geweest, vrijdag staan we in Leeuwarden, en zaterdag in Heerhugowaard”, zegt hij. ,,We zoeken de rustige gemeenten op, bij een demonstratie tegen de komst van een Turkse minister zal je ons niet zien.”

Daarnaast zet Lokaal in de Kamer net als veel andere nieuwe partijen vooral in op social media. Een post op Facebook is goedkoper dan het drukken van flyers, het kost bovendien minder tijd. Voor Hans van Steenbergen, mede-oprichter van De Burger Beweging (lijst 17), is Facebook een handige vervanging voor de straat. Vanwege zijn werk heeft hij daar geen tijd voor.

De vraag is wat het oplevert. Heijman: ,,Via Facebook en Twitter kunnen we grote groepen kiezers bereiken. We hadden een poll op onze Facebook-pagina en vijfentwintig procent zei op ons te gaan stemmen.”Of ze dat woensdag ook gaan doen; Heijman twijfelt er nog over.

Veel nieuwe partijen vinden dat ze te weinig aandacht van de media krijgen. ,,Jullie van de media bepalen de agenda”, zegt Van den Eijnde van StemNL. ,,Jullie kunnen ons verkiezen.” De wil om aandacht is groot: meerdere partijen bieden aan om speciaal voor NRC de straat op te gaan met flyers.

De lijsttrekker van lijst 28 Vrije Democratische Partij (VDP), Zaandammer Burhan Gökalp, kwam juist wel veel in de media – en hoe. Deze week bleek dat hij in 1990 is veroordeeld voor de doodslag op zijn schoonzus met tientallen messteken. En eind januari werd hij opgepakt vanwege uitspraken over Joden en homo’s.

Twitter avatar Reaguren Eric Lee Billboard gespot van de Vrije Democratische Partij. https://t.co/qGY4XrcmZS

Dat laatste was een stunt om in de media te komen, zegt Gökalp daar nu over. ,,We wilden iets hebben om de aandacht te trekken als nieuwe partij. Toen zijn we uitgekomen bij afschaffing van het homohuwelijk en een einde aan subsidie voor Joodse organisaties. Maar ik heb helemaal niks tegen homo’s en Joden.” Toch verspreidde de partij begin maart nog flyers waarop de twee punten terugkwamen. ,,Nu doen we dat niet meer, het was puur om de aandacht te trekken.”

Lees de NRC Programmawijzer, een overzicht van de verkiezings­programma’s. Met een handig filter lees je alleen over de partijen en onderwerpen die je het meest interesseren.

Naar eigen zeggen heeft Gökalp de afgelopen tijd meer dan dertig doodsbedreigingen ontvangen, reden waarom volgens hem de rest van de actieve partijleden is gestopt en hijzelf niet meer op straat campagne voert. Hoewel de VDP maar in twee kieskringen meedoet, Den Helder en Den Haag, hoopt Gökalp op minstens één zetel. Meer mensen staan er ook niet op de kandidatenlijst.

Ook de andere partijen rekenen op zetels, hoewel geen van de peilingen daar op wijst. ,,Volgens de Stemwijzer halen we er één tot drie”, zegt Van Steenbergen van De Burger Beweging. Van den Eijnde, van StemNL: ,,Ik begrijp van collega-politici dat je positief moet zijn, dus we gaan vijf zetels halen.” Heijman van Lokaal in de Kamer hoopt op twee zetels.

Deelname aan de verkiezingen kost veel geld (zo’n elfduizend euro) en moeite (minstens dertig handtekeningen per kieskring; veel papierwerk). Was het dat allemaal waard? Absoluut, zegt Heijman. ,,Alle ervaring die we nu op doen is goud waard.” Gökalp van de VDP: ,,Ik heb mijn stem laten horen. Dat maakt het waardevol.” Ook Van den Eijnde vindt het alle moeite waard. ,,Geld is niet interessant, het leven is avontuurlijk. En dit is een rete-interessant avontuur.”