Opinie

    • Marike Stellinga

Jij-bak: bijna iedereen saneerde mee

Zo vlak voor we gaan stemmen, heb ik behoefte aan een bescheiden beetje geschiedschrijving. De onderlinge verwijten tussen politieke partijen klinken als vanouds in een campagne. Jij deed dit fout, jij bezuinigde te hard, jij was op verantwoordelijkheidsvakantie, jij doet alsof alles kan, jij hebt jezelf uitgeleverd aan de vijand, jij liet een rokende puinhoop achter die wij moesten opruimen. Jij, jij, jij.

De feiten zijn anders. De feiten zijn: wij.

In Den Haag hebben alle grote partijen (behalve de SP, daarover zo meer) sinds 2010 hun handtekening gezet onder een buitengewoon drastische sanering van de overheidsfinanciën. Ze verhoogden de belastingen en bezuinigden met enorme bedragen.

Het kabinet Rutte-Verhagen (2010-2012) met de gedoogsteun van Wilders (VVD, CDA, PVV) zorgde voor een immense sanering die in 2017 optelt tot een indrukwekkende 19 miljard euro.

Het Lente-akkoord (VVD, CDA, GroenLinks, ChristenUnie en D66) zorgde vooral voor lastenverzwaringen, zoals een hogere btw, die in 2017 optellen tot 9 miljard euro.

En het huidige kabinet Rutte-Asscher (VVD, PvdA) deed er nog eens 15 miljard euro bovenop. Alle keren schreeuwde de oppositie moord en brand, alle keren deed de nieuwe (gelegenheids)coalitie er een schep bovenop. Op de schatkist passen vinden alle partijen kennelijk belangrijk. Uiteraard maakten ze andere keuzes in hoe de financiën op orde werden gebracht.

Alle keren schreeuwde de oppositie moord en brand, alle keren deed de nieuwe (gelegenheids)coalitie er een schep bovenop

Dus als het CDA nu in het verkiezingsprogramma zegt dat dit kabinet veel bezuinigde, weinig investeerde en de lasten veel verhoogde, bedenk dan dat bijna tweederde van de lastenverzwaringen en bezuinigingen sinds 2010 mede te danken is aan het CDA. En bedenk dat die rokende puinhoop die het „kabinet- Rutte-Buma-Wilders” volgens Lodewijk Asscher (PvdA) achterliet, wel even een cadeau meegaf aan Rutte-Asscher van 19 miljard euro.

De SP kan als enige grote partij schone handen claimen. Maar was een kabinet met de SP erin heel veel milder geweest? Dat kun je je afvragen. Want ook de socialisten dienden in 2012 bij de economen van het Centraal Planbureau plannen in voor een forse bezuiniging op de overheidsuitgaven, ook al was die kleiner dan de rest. En ook de SP maakte vervelende keuzes: als een van de weinige partijen bezuinigden de socialisten op onderwijs. Het terugdraaien van de verhoging van de AOW-leeftijd kon de partij in 2012 niet betalen. Anders dan nu was dat geen plan bij de verkiezingen.

‘Wij’ geldt ook voor de wetgeving die werd ingevoerd tijdens de regeerperiode van het huidige kabinet: die werd massaal gesteund door CDA (stemde voor 86 procent ervan), SP (70 procent) en PVV (60 procent).

Wat wil ik hiermee zeggen? Niet dat er niks te kiezen is woensdag, niet dat ‘Den Haag’ één pot nat is. Er is ontzettend veel te kiezen. De plannen zijn veel diverser dan vier jaar geleden. Ik wil er ook niet mee zeggen dat al die partijen iets verkeerds hebben gedaan. Er is breed verantwoordelijkheid genomen voor nare maatregelen die niet populair maken. Ook al is er volgens sommige economen te hard gesaneerd, dat is op zich te prijzen.

Ik wil ermee zeggen dat partijen over het saneren best eensgezind waren, en dat al die verwijten niet zo veel gewicht in de schaal leggen. Kijk dus vooral vooruit. Wat willen partijen de komende jaren doen met Nederland?

Als je terugkijkt, heeft iedereen zijn kruis of pluim – het is maar hoe je tegen de afgelopen zes jaar aankijkt.

Marike Stellinga is econoom en schrijft elke zaterdag op deze plek over politiek en economie

    • Marike Stellinga