Hoe Oskar een lawine overleefde

Offpiste skiën

Deze week werden drie Nederlanders bedolven onder een lawine terwijl ze offpiste skieden. Oskar de Waal overleefde zo’n ongeluk.

Oskar de Waal op zijn snowboard. Hoe gevaarlijk is offpiste skiën en snowboarden? Foto Bill Glude

Hij kan zijn hoofd niet bewegen. Zijn armen niet, zijn benen niet. Oskar de Waal ligt muurvast onder de sneeuw, alsof hij in cement gegoten is. Als een razende gaat zijn hart tekeer. „Ze zijn dichtbij, ze zijn dichtbij”, gaat het door zijn hoofd. Hij probeert zichzelf te kalmeren. Gisteren hebben ze het nog geoefend. Wat te doen in geval van een lawine. Zijn pieper staat aan, scheppen en sondes (prikstokken) hebben ze bij zich. „Ze zijn dichtbij.”

Hij ligt op zijn rug en ademt. Geen sneeuw in de mond, godzijdank. Een kwartier heeft hij om gered te worden. Langer kun je vanwege zuurstofgebrek bijna niet overleven onder een lawine, dat weet elke geoefende skiër. Voor zijn ogen is alles donkergrijs. Dan wordt het zwart. Hij gaat out.

Kamtsjatka is een droom. Oneindige witte hellingen die uitkomen in de Beringzee. Geen pistes, nauwelijks wegen. Vooral Nicky den Dulk, zijn vriendin, wilde hier graag heen. Ze is freeride skiër. Op het ruige Russische schiereiland zijn geen skiliften, helikopters brengen je naar boven. In april 2015 vertrekken ze met zes man uit Nederland, ter plekke zullen ze met een groep van twaalf gaan skiën. Vier gidsen begeleiden de groep. Oskar is de enige met een snowboard.

Een vriend van Oskar monteert op helling nummer zoveel een camera op zijn helm. Dit is wat de GoPro registreert: de punten van de rode ski’s, die in prachtige lijnen door de poedersneeuw glijden. Een ongerept landschap en daar, iets verderop, een poppetje. Dat is Oskar op zijn snowboard. Dan rolt van boven over de helling een witte stuivende wolk naar beneden. Heel kort maar. Het poppetje verdwijnt in de wolk.

Holy grail voor skiërs

„Fucking hell”, zegt de skiër, die net even stil was gaan staan. Hij grijpt zijn pieper en verschuift het knopje van ‘zenden’ naar ‘zoeken’. De punten van de ski’s gaan weer sgg, sgg door de sneeuw. Sneller nu, naar de plek waar Oskar verdween.

Een van de gidsen heeft het incident opgemerkt, hij is al onderweg. De piepjes volgen elkaar sneller op in de buurt van waar Oskar ligt. De mannen prikken in de sneeuw, stuiten op een hand, halen hun scheppen tevoorschijn en beginnen te graven. „Faster”, schreeuwt de gids. Graven in de sneeuw is dodelijk vermoeiend. Op het filmpje hoor je gehijg. Dan zien we een skibril. „We hebben hem”, zegt de man met de camera op zijn helm. Hij gebaart naar Nicky, die verderop op haar ski’s tegen de helling opklautert – ze was al beneden. Het gat dat de skiërs hebben gegraven om Oskar te vinden is anderhalve meter diep. De camera registreert: snowboarder gered in 5,5 minuten.

„Bizar”, zegt ondernemer Oskar de Waal (45) als hij het filmpje bijna twee jaar later laat zien in zijn Amsterdamse appartement. „Voor Nicky was het heftiger dan voor mij. Zij heeft het allemaal meegekregen. De lawine, en daarna die vlakke witte weide zonder mij. Ik zag het niet aan

komen en raakte halverwege buiten westen.”

Nicky den Dulk (36) knikt. Kamtsjatka was háár wens. De holy grail voor skiërs. Toen ze huilend die helling opliep waar Oskar was verdwenen, voelde ze zich schuldig. Prins Friso was omgekomen, een paar jaar geleden bezocht ze de begrafenis van een vriend die hetzelfde lot trof, en nu Oskar. Dit was het niet waard.

Deze week werden drie Nederlandse studenten slachtoffer van een lawine in Frankrijk. De vraag is: hoe gevaarlijk is offpiste skiën? En: moet je het nog doen? „Het is natuurlijk een risicosport”, zegt Nicky. „Maar je kunt dat risico minimaliseren door de juiste kennis, een goede uitrusting en weten hoe je daarmee om moet gaan. Volg een cursus!”

Maar ja, als een ander in de groep zich niet aan de regels houdt en op de helling boven je gaat skiën, zo een lawine veroorzakend, heb je dat niet in de hand. Dat gebeurde in Kamtsjatka. Oskar: „Het gevaar zit ’m ook in de omstandigheden: het uitzicht, die gave plek. Misschien zet je net een stapje meer. De kans dat er wat gebeurt, is heel klein, maar áls er wat gebeurt, kunnen de gevolgen levensbedreigend zijn.”

Toch stapte hij na het ongeluk zelf uit dat diepe gat in de sneeuw, pakte zijn snowboard en gleed de helling af. Hij wist: als ik dit nu niet doe, stap ik er nooit meer op. De vakantie braken ze niet af, want wanneer kom je nu in Kamtsjatka? Achteraf, zegt Den Dulk, zou ze dat misschien anders hebben gedaan. „Mijn onbevangenheid was weg.”

Dilemma

Sinds april 2015 heeft Oskar de Waal niet meer offpiste gesnowboard (wel onpiste). Of hij dat ooit nog gaat doen, kan hij niet voorspellen. Het is een dilemma. Er zijn zo veel andere leuke dingen. Kite surfen bijvoorbeeld, zijn andere hobby, kan ook op heel exotische plekken.

Voor Nicky was freeriden een way of life, ze deed het meerdere keren per jaar en ze spendeerde er al haar geld aan. Afgelopen januari zocht ze het avontuur weer op, in de Oostenrijkse bergen. „Een veilige plek”, zegt ze. Het was heerlijk de sneeuw weer tegen haar gezicht te voelen spatten, vertelt ze. Tot in datzelfde weekend in datzelfde gebied een Nederlander door een lawine om het leven kwam. „Dan ben ik weer een paar dagen van slag.”

Haar vriend is er nog. Dankzij een professionele uitrusting en een zeer geoefende groep mensen, maar het was óók gewoon geluk. De Waal: „Er zat iemand achter mij en de lawine was vrij klein. Maar stel jij komt als laatste en iedereen is al beneden, dan kan het zomaar tien minuten duren voor ze bij je zijn. Tijd is je grootste vijand. Als je de reddingsdiensten moet bellen, ben je te laat.”

Het advies van de twee luidt: als je offpiste gaat, zorg er dan voor dat je eigen groep in staat is jou te redden. Graafwerk is fysiek zeer inspannend. Den Dulk: „Met alleen vrouwen lukt dat bijvoorbeeld al niet. Mensen realiseren zich dat niet.”

    • Annemarie Haverkamp