Dit zijn de factchecks van het debat tussen Asscher en Roemer

Was alles wat de twee linkse lijsttrekkers beweerden wel waar? NRC checkte tijdens het debat zes stellingen. Lees het hier terug.

Lijsttrekkers Lodewijk Asscher en Emile Roemer tijdens het EenVandaag-debat Foto Bart Maat/ANP

Vrijdagavond debatteerden in televisieprogramma EenVandaag PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher en SP-lijsttrekker Emile Roemer met elkaar. De twee discussieerden over economie, integratie en zorg.

Lees ook: Teruglezen: dit gebeurde tijdens het EenVandaag-debat

Tijdens het debat checkten we in totaal zes stellingen, daarvan beoordeelden we er twee als waar, één grotendeels waar, twee onwaar en één als niet te checken.

Lees de checks hieronder terug.

Live Check

Lodewijk Asscher (PvdA): ‘Nationaal Zorgfonds kost 8 jaar lang 800 miljoen euro per jaar’

PvdA-leider Lodewijk Asscher beweerde tijdens het debat met SP-lijsttrekker Emile Roemer bij EenVandaag zojuist dat het Nationaal Zorgfonds dat de SP wil oprichten veel geld kost. Hij noemde een specifiek bedrag: 8 jaar lang, ieder jaar 800 miljoen euro.

Het Centraal Planbureau berekende de kosten voor een Nationaal Zorgfonds. Op pagina 246 van Keuzes in Kaart 2018-2021 wordt het uitgelegd. Conclusie: de stelling van Asscher klopt. Het oprichten van een Nationaal Zorgfonds kost gedurende een periode van 8 jaar ieder jaar 800 miljoen euro aan “transitiekosten”.

We beoordelen deze stelling als waar.

Wij beoordelen deze stelling als Waar
Gecheckt door
Enzo van Steenbergen

Live Check

Lodewijk Asscher: ‘Je moet landmacht, luchtmacht of marine opdoeken om 1 miljard te bezuinigen in Defensie.’

Lodewijk Asscher (PvdA) zei tegen Roemer (SP) dat hij de luchtmacht, de landmacht of de marine moet opdoeken, wil hij zijn doelstelling om 1 miljard euro te bezuinigen op Defensie halen.

De SP wil inderdaad 1 miljard euro bezuinigen op Defensie. Maar Asscher vergist zich erin dat daarvoor de landmacht, de luchtmacht of de marine opgedoekt moet worden. Wie de uitgaven van het ministerie van Defensie (totaalbudget: 8,7 miljard euro) bekijkt, ziet dat het alleen voldoende is om de landmacht op te doeken. Dat zou 1,2 miljard euro opleveren.

Het opdoeken van de marine (721 miljoen euro) of de luchtmacht (338 miljoen euro) is alleen sámen voldoende om tot een bezuiniging van 1 miljard euro te komen.

We beoordelen de stelling als grotendeels waar, omdat de situatie eigenlijk nog scherper ligt dan Asscher suggereert.

Wij beoordelen deze stelling als Grotendeels waar
Gecheckt door
Enzo van Steenbergen

Live Check

Emile Roemer (SP) : ‘Nederland was later terug op het economisch niveau van 2008 dan de omringende landen’

De SP-leider blijft volhouden dat het bezuinigingsbeleid van de huidige regering van VVD en PvdA slecht is geweest voor het economisch herstel. Omringende landen, zo noemde hij als voorbeeld, als “Engeland”, België en Duitsland waren veel eerder uit de economische crisis dan Nederland. Zij zaten ,,eerder op het niveau van 2008”, het jaar waarin de recessie in West-Europa begon. ,,Nederland was de laatste in de rij.”

We slaan er de jongste Europese cijfers erbij van bureau Eurostat, geactualiseerd op 9 maart 2017. Daaruit blijk dat Nederland in 2011 een bruto nationaal product had van 642,9 miljard euro (afgezet tegen het huidige prijsniveau). Dat was voor het eerst méér dan de omvang van de economie in 2008 (639,2 miljard).

België en Duitsland hadden het niveau van 2008 (354,1 miljard respectievelijk 2.561,7 miljard) volgens Eurostat als in 2010 overtroffen (365,1 miljard resp. 2.580,1 miljard). Maar het Verenigd Koninkrijk bereikte het bbp-niveau van 2008 (1.964,4 miljard euo) pas in 2012 (2.065,7) en was daarmee dus langzamer in het herstel dan Nederland.

De stelling van Roemer is onwaar.

Wij beoordelen deze stelling als Onwaar
Gecheckt door
Philip de Witt Wijnen

Live Check

Lodewijk Asscher (PvdA): De SP stemde tegen wetgeving om topinkomens en schijnconstructies aan te pakken

Volgens PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher zat de SP in ,,een hoekje nee te schudden” toen hij als minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid topinkomens en schijnconstructies op de arbeidsmarkt probeerde aan te pakken. Dat klopt niet. Zowel in de Tweede Kamer, als in de Eerste Kamer stemde de SP in met twee wetsvoorstellen van Asscher om iets te doen aan schijnconstructies en topinkomens. De uitspraak van Asscher is dus niet waar.

Wij beoordelen deze stelling als Onwaar
Gecheckt door
Mark Lievisse Adriaanse

Live Check

Emile Roemer (SP): ‘Een miljoen mensen kunnen de zorgkosten niet opbrengen’

SP-lijsttrekker Emile Roemer beweerde tijdens het 1-op-1 debat met PvdA-leider Lodewijk Asscher bij EenVandaag dat een miljoen mensen de zorgkosten niet kunnen opbrengen. Hadden we dat al niet eerder gehoord? Jazeker, en het lastig te checken.

Roemer beweerde dit ook tijdens het RTL Rode Hoed-debat. Toen zochten we het al eens uit. Er zijn mensen die zorg mijden, omdat ze het eigen risico te hoog vinden, maar het is onduidelijk hoeveel mensen niet naar de dokter gaan, terwijl ze wel zorg nodig hebben.

Roemer heeft de stelling zo ruim geformuleerd dat deze moeilijk na te gaan is. De meest duidelijke aanwijzing die we kunnen bekijken, is de hoeveelheid mensen die onder de zogenoemde ‘wanbetalersregeling’ van hun zorgverzekeraar vallen. Het gaat om mensen die ondanks het aanbod om een betalingsregeling te treffen hun zorgpremie langer dan 6 maanden niet betaald hebben. Op 1 augustus 2016 stuurde minister Schippers (VVD, Zorg) de ‘verzekerdenmonitor’ naar de Tweede Kamer. Daarin staat dat 290.000 mensen hun zorgrekening niet hadden betaald. Het is onduidelijk of dit allemaal mensen zijn die hun rekening niet kunnen betalen.

TNS Nipo becijferde vorig jaar dat 10 procent van de Nederlanders zorg mijdt omdat zij op dat moment het bedrag dat ze moesten betalen door het verplichte eigen risico niet wilden of konden missen. Dat zou gaan om circa 1,7 miljoen mensen. Maar dit was onderzoek op basis van een enquête en ook volgens TNS zelf niet betrouwbaar genoeg op te extrapoleren.

Het Nibud publiceerde in 2015 onderzoek naar betalingsachterstanden. Voor dat onderzoek zijn 1.444 Nederlanders tussen de 18 en 70 jaar ondervraagd. Eén op de vijf huishoudens heeft betalingsproblemen. Er zijn 7,7 miljoen huishoudens in Nederland, dus 1,5 miljoen huishoudens heeft betalingsproblemen. 22 procent daarvan zegt dat ,,hoge zorgkosten” hier mede de reden voor zijn. Dat gaat om zo’n 339.000 huishoudens, die gemiddeld uit 2 personen bestaan. Dus het aantal mensen komt uit onder de 1 miljoen mensen, maar het gaat om onderzoek waarbij mensen zelf redenen mogen invullen van hun betalingsproblemen, dus zekerheid geeft het niet.

Het is ook voorstelbaar dat veel mensen die hun zorgkosten niet kunnen opbrengen, niet voorkomen in onderzoeken. We beoordelen de stelling van Emile Roemer, voor zover we dat nu kunnen inschatten, als niet te checken.

Wij beoordelen deze stelling als Niet te checken
Gecheckt door
Enzo van Steenbergen

Live check

Emile Roemer (SP) - ‘Wij investeren het meest in de binnenlandse veiligheidsketen’

Van alle partijen die hun programma hebben laten doorrekenen door het Centraal Planbureau (CPB), geeft de SP het meeste geld uit aan de binnenlandse veiligheid, zoals de politie en het Openbaar Ministerie, 1,3 miljard euro. Daarna volgen VNL (1 miljard), VVD (700 miljoen) en de SGP (500 miljoen). Van de PVV, die zijn verkiezingsprogramma niet heeft laten doorrekenen, is niet bekend hoeveel geld er naar binnenlandse veiligheid moet gaan. Die partij wil in totaal 2 miljard euro besteden aan Defensie én binnenlandse veiligheid. 50Plus noemt geen cijfers.

Wij beoordelen deze stelling als Waar
Gecheckt door
Christiaan Pelgrim

    • Clara van de Wiel