Opinie

    • Ben Tiggelaar

De zeven motivaties van politici

Column Ben Tiggelaar

Waarom willen politici in vredesnaam de Tweede Kamer in? Ben Tiggelaar bespreekt deze week zeven mogelijke ‘oorzaken’.

Wat drijft politici? Waarom wil iemand in vredesnaam de Tweede Kamer in? Laten we eerst nog even naar de vacature kijken: ‘Volksvertegenwoordiger, standplaats Den Haag. Tijdelijke functie met een proefperiode van vier jaar. Gemiddeld 60 uur per week. Salaris 7.700 euro bruto per maand. Kandidaten dienen er rekening mee te houden dat er van hun plannen weinig terechtkomt. Wel zeker zijn: eindeloze vergaderingen, regelmatige beschimping, belediging en/of bedreiging.’

Wie solliciteert er op zo’n baan? Nou, 908 kandidaten, komende woensdag. Maar nogmaals: waarom?

De vraag naar wat politici motiveert is niet nieuw. Politicologen doen er al decennia onderzoek naar. Een klassieke indeling is die van de Amerikaanse onderzoeker en auteur James Payne. Hij en zijn team spraken met politici in diverse landen en kwamen zo tot zeven verschillende motivaties. In willekeurige volgorde:

1. Status Deze politici willen succesvol zijn in de ogen van de maatschappij. De politiek staat in dienst van hun carrière. Je herkent ze aan een obsessie met hun cv en met politieke functies en tactieken om die te verwerven.

2. Programma Hierbij gaat het om het ontwikkelen en uitvoeren van werkende oplossingen voor maatschappelijke puzzels en problemen. Deze mensen zijn meer gedreven door techniek en pragmatiek dan door idealen. Hoe je ze spot? Ze praten eindeloos over beleid en beschikken over grote detailkennis.

3. Sympathie De behoefte aan vriendschap en waardering van anderen staat centraal. Saillant detail: de onderzoekers verwijderden deze motivatie in latere publicaties, omdat hij nauwelijks voorkomt onder politici.

4. Verplichting Deze politici worden primair gedreven door geweten en schuldgevoel. Zij geloven dat ze iets moeten doen aan de misstanden in onze maatschappij. Herkenbaar aan de nadruk die ze leggen op morele principes, plichten, taken, en op ‘moeten’.

5. Competitie Voor deze mensen is de politiek een intellectueel spel. Ze genieten van de interactie, de discussie en de uitdaging. Hun eigen positie en de inhoud van het debat zijn secundair. Te herkennen aan een preoccupatie met ‘de regels van het spel’ – de do’s en don’ts van het politieke bedrijf.

6. Missie Hier staat het hogere doel centraal. Deze politici zoeken iets om voor te leven, en zo nodig voor te sterven: een geloof, ideologie, of visie. Je herkent ze aan hun drang alle onderwerpen vanuit hun overtuiging te benaderen.

7. Populariteit Deze politici hunkeren naar bewondering van de mensen om hen heen. Typisch gedrag: het beloven en uitdelen van allerlei voordelen aan volgers en ‘vrienden’, in ruil voor hun applaus en adoratie.

Lees ook Tiggelaars column van vorige week: We willen zingeving, liefst een beetje snel

Tja. Iedereen wil het liefst volksvertegenwoordigers die het volk vertegenwoordigen. Maar zoals Paynes laat zien: er belanden heel wat mensen op het pluche die vooral bezig zijn met hun carrière. Blijkbaar zijn wij kiezers behoorlijk beroerd in het doorgronden van de mensen op wie we stemmen.

Tips? Volgens Payne moet je iemands motivaties niet afleiden uit hoe iemand zichzelf neerzet. Je moet zijn of haar loopbaan echt onderzoeken, bijvoorbeeld aan de hand van enkele langere interviews. Dus: geen televisie tot woensdag, en ouderwets de krant lezen. Als je de motivatie kunt opbrengen.

    • Ben Tiggelaar