Adviesraad: regering geeft te positief beeld over krijgsmacht

Dat stelt de Adviesraad Internationale Vraagstukken. De raad schrijft dat de staat van de Nederlandse krijgsmacht juist zeer zorgwekkend is.

Foto Evert-Jan Daniels / ANP

De staat van de Nederlandse krijgsmacht is zeer zorgwekkend. Dat stelt de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) vrijdag in het advies ‘Rusland en de Nederlandse defensie-inspanningen’. Volgens de raad heeft het gevoerde beleid ervoor gezorgd dat de basisgereedheid pas in 2021 weer op orde is en noemt dit “zeer ernstig en onverantwoord”.

Volgens de raad is dit het gevolg van jarenlange bezuinigingen. “Het ambitieniveau van de krijgsmacht is sinds 1990 stelselmatig neerwaarts bijgesteld”, stelt de raad. Vier jaar geleden schreef de AIV al dat de situatie rond de krijgsmacht zorgwekkend is en “dat verdere bezuinigingen desastreus” zouden uitpakken.

Naast de problemen die al jarenlang bekend zijn, hekelt de raad de “opvallend positieve toonzetting” van de huidige regering over de krijgsmacht. Het rapport stelt:

“Deze positieve framing dient wellicht een politiek doel, maar roept een onjuist beeld op en miskent de ernst van de huidige situatie.”

Budget

Het nieuwe kabinet moet volgens de raad het budget weer op orde krijgen. Het defensiebudget moet in 2024 naar twee procent van het bbp, terwijl deze in 2015 op 1,09 procent (7,8 miljard euro) lag. De raad noemt dit percentage “rooskleurig”. Na aftrek van onder meer pensioenen, uitkeringen, wachtgelden en BTW-afdracht zou er slechts 0,7% overblijven dat daadwerkelijk beschikbaar zou zijn voor de instandhouding van de krijgsmacht.

AIV-lid Joris Voorhoeve zegt in het persbericht:

“Naast het niet op orde zijn van de basisgereedheid, ontbreekt budget voor voldoende ondersteunende operationele eenheden. Laat staan dat gewerkt kan worden aan de uitbreiding en modernisering van de slagkracht”.

Veiligheidssituatie

De raad noemt de ontwikkelingen zorgelijk omdat de veiligheidssituatie binnen en buiten Europa de afgelopen jaren fundamenteel is veranderd. Zo streeft Rusland naar een grotere dwangmacht en heeft het land de afgelopen jaren fors geïnvesteerd in de krijgsmacht. Volgens de raad is Rusland “erop uit in Europa verdeeldheid te zaaien met cyberaanvallen, desinformatie en het ondersteunen van populistische bewegingen”.

Lees ook: Militairen: niet genoeg munitie tijdens uitzendingen

Ondertussen staat de positie van de EU onder druk en moeten landen zoals Nederland laten zien dat ze het bondgenootschap van de NAVO serieus nemen omdat de rol van de Verenigde Staten is veranderd.

Joris Voorhoeve stelt in het persbericht:

“Terwijl de veiligheidssituatie de afgelopen jaren sterk verslechterde als gevolg van dreigingen vanuit zowel Rusland, het Midden-Oosten als Noordelijk Afrika, is de inzetbaarheid van de krijgsmacht tijdens deze kabinetsperiode verder uitgehold.”

Tekort

Dat de krijgsmacht onder druk staat is niet nieuw. In februari bleek uit een een grote enquête van vier grote defensievakbonden dat één op de vijf militairen onvoldoende munitie zegt te hebben tijdens uitzendingen. Volgens 71 procent van de ondervraagde was de beschikbaarheid van reserveonderdelen sterk verslechterd ten opzichte van vorige enquêtes. Een woordvoerder zei destijds dat er over munitietekorten tijdens uitzendingen geen sprake is.

Lees ook: Een uitgehold leger

In februari benoemde de ministerraad vice-admiraal Rob Bauer tot de nieuwe commandant der strijdkrachten. Hij werkte al zes jaar op het departement van Defensie.

    • Belia Heilbron