Te koop van Mata Hari: brieven, sieraden en een portret

Mata Hari

Een broche, een zeldzaam portret en de transcripties van een ondervraging. Deze persoonlijke objecten van Mata Hari worden straks allemaal verkocht.

De brieven en broche die geveild worden. Foto De Zwaan

De ene noemde hij Griet, de andere heette Griet. ‘O heerlijke Griet’, schreef Rudolph MacLeod in een brief aan zijn eerste vrouw, Margaretha Geertruida Zelle. In 1907 scheidde het echtpaar, na een huwelijk van twaalf jaar. Margaretha ging de kost verdienen als exotische danseres. In 1917 werd ze als Mata Hari gefusilleerd.

Rudolph hertrouwde, tot twee keer toe. Aan zijn derde vrouw, Grietje Meijer, gaf hij op hun zesde huwelijksdag, in 1923, een broche. De broche was van Mata Hari, zijn eerste Griet. Vlak voor haar arrestatie, in februari 1917, had ze die in bewaring gegeven bij de Duitse militair-kapitein Justin Herre. Ze wilde dat het sieraad in bezit zou komen van de dochter die ze met Rudolph had, Louise Jeanne.

Wrang cadeau

Die broche is binnenkort te koop, op een tweede veiling (de vorige was precies een jaar geleden, door een andere verkoper) van persoonlijke objecten van Mata Hari. Het was indertijd een wrang cadeau: door de oorlog, de chaos erna en ook omdat hij het was vergeten, gaf Justin Herre de broche pas in 1923 aan Rudolph MacLeod. Louise Jeanne was toen al overleden, twee jaar na haar moeder. Ze werd niet ouder dan 21.

Foto De Zwaan
Foto De Zwaan

Ook wrang, of anders in ieder geval bijzonder: de meer dan tachtig brieven, foto’s, sieraden, meubels en boeken die op 27 maart worden geveild bij het Amsterdamse veilinghuis De Zwaan, zijn juist dankzij die andere Griet bewaard gebleven. Zij gooide niks weg en noteerde, voor zover het haar bekend was, op of bij veel voorwerpen nauwgezet hun herkomst.

Het grootste deel van die nalatenschap, heeft de familie besloten, wordt geschonken aan Tresoar, het Frysk Histoarysk en Letterkundich Sintrum in Leeuwarden. Dat deel verdwijnt straks uit het zicht (het wordt gearchiveerd), de veiling is bedoeld om de dramatische geschiedenis nog één keer voor publiek in beeld te brengen.

Die geschiedenis begint met de ouders van Margaretha Zelle, die een winkel in hoeden dreven aan de Kelders in Leeuwarden. Er zijn twee poesiealbums van Mata Hari’s moeder, Antje, er is een tekening van haarzelf ‘Aan Ma van haar dochtertje Margaretha’, ook is er nog een oud Sinterklaasgedicht. Uit het huwelijk met Rudolph: een facsimile van de krant met daarin de huwelijksaankondiging, alsmede de menukaart van het huwelijksdiner, in Hotel Americain in Amsterdam.

Getekend portret

Ook te koop: het babyboek van Norman John, die overleed toen hij 2 was, en zijn één jaar jongere zusje Louise Jeanne. Het gaat over eerste tandjes, eerste lachjes, eerste stapjes, beide ouders hebben erin geschreven. Na de dood van Norman John houdt het abrupt op.

Bijzonder verder: één van de weinige getekende portretten van Mata Hari, door de Franse kunstenaar Henri Rudaux, met wie ze naar eigen zeggen een verhouding had. Erbij: transcripties van een ondervraging door Scotland Yard. De rechercheurs toonden haar indertijd een afbeelding van het portret, met de vraag of zij deze persoon was.

Foto De Zwaan

Het portret door Rudaux was in 2001 al een keer te zien in het televisieprogramma Tussen Kunst en Kitsch. Het werd toen getaxeerd op enkele duizenden euro’s, met de toevoeging dat het eigenlijk van onschatbare waarde was.

De kijkdagen voor de veiling zijn van 16 t/m 19 maart. www.dezwaan.nl

    • Gretha Pama