Stopt Black Sabbath nu echt?

1968 – 2017?

Op Facebook kondigt de legendarische metalband Black Sabbath aan er de brui aan te geven. Het is niet de eerste keer.

Black Sabbath in 1970. Foto Warner Bros. Records

Er is een journalistieke wet die zegt dat wanneer de kop boven een artikel een vraagteken heeft, dat het antwoord altijd nee is. Maar wetten zijn er om gebroken te worden, zeker als het gaat om de genre-definiërende band Black Sabbath.

Ozzy Osbourne (68), Tony Iommi (69), Geezer Butler (67) en Tommy Clufetos (37 – hij verving de originele, met de band in onmin geraakte drummer Bill Ward) speelden begin februari in thuisstad Birmingham hun laatste concert, maar of dat het definitieve einde van de band betekende bleef onzeker. Tot deze week plots een pikzwart plaatje met in paarse letters ‘Black Sabbath 1968-2017’ op hun Facebookpagina verscheen. Dus echt een blijvend einde, na 49 jaar.

Polka Tulk Blues Band

Het begon dus in 1968. Vietnam, Planet of the Apes, Martin Luther King, Willem van Hanegem, en het jaar dat gitarist Tony Iommi en drummer Bill Ward de eerste metalband ter wereld oprichten: Black Sabbath. Zanger Ozzy kwam er later bij, nadat hij een advertentie had verspreid: ‘Ozzy zig needs a gig’. Hij nam bassist Geezer Butler mee. Ze begonnen als Polka Tulk Blues Band, inclusief een saxofonist, maar wat later besloten ze zich te vernoemen naar een horrorfilm uit 1963: Black Sabbath. Het eerste nummer dat ze schreven kreeg dezelfde titel, wat meteen ook maar de naam van het eerste album in 1970 werd. Black Sabbath - Black Sabbath.

Black Sabbath in 1970:

Op dat eerste album werden de invloeden uit flowerpower en psychedelische rock zwaar aangezet met de ‘tritonus’, een dissonante interval die in de middeleeuwen werd verboden omdat-ie zou klinken naar duivelsaanbidding. Iommi speelde die toch al duivelse riffs extra zwaar, zo gaat het verhaal, omdat hij een paar vingertoppen miste en dus creatief om moest gaan met zijn spel. De duistere teksten van Osbourne met z’n omineuze, nasale stem deden de rest. De afwijzing van de belangrijkste recensent van die tijd, Rolling Stone’s Lester Bangs, maakt het album alleen maar legendarischer.

Dat ging acht albums zo door, tot de band in 1979 verder ging met zanger Ronnie James Dio. Het drank- en drugsgebruik van de permanent verdwaalde Ozzy werd de band te veel. Dio werd enkele jaren later uit de band gekieperd en Black Sabbath probeerde het met Ian Gillan en Glenn Hughes achter de microfoon (allebei van Deep Purple), en daarna met Tony Martin, en ook weer even met Dio. Tot in 1997 Ozzy weer terugkwam voor enkele reünieconcerten, maar van een nieuw album zou geen sprake zijn. Dio kwam in 2007 weer even terug voor een tournee plus nieuw album, maar Dio stierf in 2010, maagkanker.

Black Sabbath met Dio:

In 2011 hintte Iommi al op een reunie met de originele lineup, die in 2012 verder weg leek dan ooit, toen bij de gitarist kanker werd geconstateerd en de geplande tour werd geschrapt. In 2013 kwam het er toch van, ook al deed drummer Bill Ward er niet aan mee - naar verluid konden ze het niet eens worden over de contractuele voorwaarden. Het nieuwe album, ‘13’ - dat begint met Ozzy die zich met z’n geknepen stem ‘is this the end of the beginning, or the beginning of the end?’ afvraagt - haalt in juni 2013 nog een nummer één positie in het Verenigd Koninkrijk. In september 2015 wordt dan toch echt hun afscheidstour aangekondigd: de The End-tour.

Aller-allerlaatste optredens

Eind goed, al goed, maar toch is er een reden voor dat vraagteken in de kop. Bij de aankondiging van de The End-tour, met als eindstation thuisstad Birmingham, haalde de metalwereld toch een beetje de schouders op. Zal wel, afscheid. Doen ze dat niet om de drie jaar? Ozzy Osbourne ging begin jaren negentig al eens met pensioen, zei hij. Black Sabbath deed in 2001 ook al een afscheidstour. En wie herinnert zich de afscheidsconcerten die ze in 1999 deden? Zelfs de meest recente afscheidstour met aller-allerlaatste data werd al twee keer verlengd en verdubbeld. De afscheidstour is een terugkerende traditie geworden voor Sabbath-fans.

Black Sabbath’s laatste show in Birmingham:

En dan is er Iommi, die onlangs nog een gezwel uit z’n keel moest laten verwijderen, die het niet kan laten de deur naar de duistere crypte van Sabbath open te laten staan. Want wat zei hij in februari: „Ik wil nog niet stoppen met spelen. Misschien doen we nog wel eens een enkel concert hier of daar. Het gaat mij vooral om het touren”, zei hij tegen het Britse radiostation Planet Rock. „De tijd is gekomen om te stoppen met het afschuimen van de wereld. Maar ik blijf wel schrijven en dingen uitbrengen. Ik denk dat we niks hebben uitgesloten. Maar wie weet? Misschien doen we nog wel iets. We hebben er niet over gesproken.”

Toekomst

Misschien is dat gesprek er nu wel geweest tussen Butler, Iommi, Ozzy’s invloedrijke vrouw Sharon en meneer Osbourne zelf, en dat naar aanleiding daarvan de knoop is doorgehakt om de vleermuizen, kruiskettingen en shirts met wijd uitlopende mouwen nu echt te verbranden en begraven. Ozzy speelt in elk geval nog drie solo-shows in de VS deze zomer. En anders kan hij misschien de reality-show van zijn familie op MTV weer terugkrijgen, daar bestaan ook al een tijdlang geruchten over. Geezer Butler zal zich kunnen toeleggen op dierenactivisme. De overtuigd veganist die nooit een scheldwoord schijnt te gebruiken, ondernam al eens actie tegen foie gras en dook op in een reclame van PETA. Iommi moet gewoon eens flink lang rust nemen. Zijn herstel was er de hele reden van dat Black Sabbath überhaupt stopt met touren. In 2015 legde de gitarist uit aan de Birmingham Mail dat hij het touren fysiek niet meer trekt: „Ik wil niet dat de kanker terugkomt. Dit is daarom echt het einde. We doen het echt niet nog eens.”

Echt niet. Vraagteken.

    • Peter van der Ploeg