Gasbevingen netjes afgehandeld? Rutte zat te jokkebrokken

Premier Rutte stuitte bij Pauw & Jinek op woedende Groningers uit het gasbevingsgebied. Zijn verweer was „flauwekul”, volgens Zij woont in het gebied.

Iets snappen ze niet, de Ruttes, de Kamps, de overige politici die menen dat in Groningen de aardbevingsschade ‘netjes’ wordt afgehandeld. Toen de woedende Groningers bij Pauw & Jinek maandagavond luidkeels van hun ongenoegen blijk gaven, wist de premier niet beter te doen dan in een wat hoger register van inleving te schieten: het was ‘verschrikkelijk’ en zelfs ‘heel verschrikkelijk’ wat er in Groningen gebeurde, hij kon ‘1000 procent’ meevoelen met de bewoners, maar – en daar gingen we weer: het wordt netjes afgehandeld, wij hebben de gaswinning gehalveerd enzovoort.

Allemaal flauwekul. Dat er een verband is tussen gaswinning en aardbevingen is niet pas vast komen te staan na de zwaarste aardbeving tot nu toe, die van 16 augustus 2012 in Huizinge. Het is alleen toen pas doorgedrongen in Den Haag dat er wat gedaan moest worden. In de jaren daarvóór was duidelijk genoeg dat er wat aan de hand was: in 2003 vonden er 57 aardbevingen in Groningen plaats, in 2009 al 96, in 2012 was het tot 105 bevingen gekomen.

Toch werd de gaswinning in 2013 niet verlaagd, maar verhoogd, naar 53,9 miljard kuub. In dat jaar waren er 133 aardbevingen.

Ter vergelijking: in 2008 werd er 41,2 miljard kuub gewonnen. In 2007 28,9.

Dus als minister-president Rutte zegt dat de gaswinning ‘bijna gehalveerd’ is, dan weten de Groningers heus dat de 27,6 miljard kuub in 2016 niet echt de helft is van wat er vroeger gewonnen werd. Dus als je dan zegt ‘netjes’, dan zit je een beetje te jokkebrokken.

Ze knikken, ze beloven dingen

Wat men nog minder lijkt te weten, is dat de meeste Groningers niet bepaald netjes behandeld worden als ze schade hebben.

O ja, er is een speciaal bureau voor bewoners met bevingsschade, het ‘Centrum voor Veilig Wonen’. Daar zitten dames aan de telefoon die helpdesktraining hebben gekregen: „Wat vervelend voor u dat u schade heeft” en die je daarna een contactpersoon toewijzen die je niet te zien krijgt, of wel, maar dan weet hij van niets, of hij stuurt zijn plaatsvervanger, of hij gaat niet over waarover de bewoner het wil hebben. Sowieso stuurt de NAM altijd hordes mannen op een bewoner af.

Iedereen heeft in de documentaire De stille beving kunnen zien hoe de NAM zoiets aanpakt. Er komen steeds weer experts met papieren, ze knikken, ze beloven dingen, maar als puntje bij paaltje komt, slopen ze je huis en kun je opnieuw beginnen. Zelfs de bewonderenswaardige Annemarie Heite met al haar fatsoen, haar incasseringsvermogen, krijgt uiteindelijk toch niet meer voor elkaar dan dat.

Wat is hier netjes aan?

Andere mensen zitten in een winkel die ze ooit van plan waren te verkopen als ze met pensioen gingen – maar helaas zitten er scheuren in het pand en dus is het onverkoopbaar geworden. De zeventigjarige bakker uit Uithuizen bakt in arren moede maar door want hij en zijn vrouw moeten toch leven, de mevrouw van de gescheurde woninginrichtingszaak in Loppersum moet eeuwig kussentjes blijven verkopen.

„We handelen het netjes af.”

Wat is er netjes aan als je als bewoner almaar experts toegestuurd krijgt die zeggen dat de scheuren in het huis door de slappe ondergrond komen, door achterstallig onderhoud, door de hemel mag weten wat, maar beslist niet door de aardbevingen? Die het huis willen laten herstellen tegen een prijs waarvoor dat onmogelijk kan, door een aannemer die zelfs niet eens is komen kijken wat de problemen zijn?

Er is geen overheid die zegt: „Wij gaan dit regelen en de rekening presenteren wij aan de NAM.” Dat moet Freek de Jonge komen eisen. Netjes!

En dan praten we nog niet over de bevingen zelf. Die zware rommelende brom alsof er een vrachtauto recht op het huis af komt rijden. Dan het schudden. Erger dan het schudden: een ondergronds bewegen dat duidelijk maakt: dat huis van jou is echt geen burcht.

En als je dan kinderen hebt die op zolder slapen, onder schoorstenen van 1.400 kilo?

De schoorstenen worden nu allemaal vervangen, door aluminium dingen met ‘steenstrips’ erop geplakt.

Laatst polste de gemeente Loppersum de belangstelling in Huizinge voor een monumentje ter herdenking aan de zwaarste beving tot nu toe. „Nou dat hoeft niet,” zei een bewoner „wij hebben al monumentjes op onze daken staan.”

We hebben lege plekken waar boerderijen stonden.

We hebben schitterende huizen met hekken eromheen waar op staat ‘instortingsgevaar’.

We hebben elegante villa’s die in de stutten staan. We hebben noodwoningen waar gezinnen twee jaar moeten wonen. We hebben rottige huurwoninkjes waar mensen zitten zonder uitzicht op iets beters en dan doet de NAM alsof ze Sinterklaas zijn als ze daar de huur voor betalen.

Als de NAM tot een oplossing komt met iemand mag die niets meer zeggen: geheimhoudingsclausule in het contract.

Hoeveel woningen er gesloopt zijn is onduidelijk, waar dat gebeurd is, hoeveel er ontruimd zijn en welke – allemaal geheim.

Enfin.

Daar zit Rutte. Hij kijkt heel bezorgd. Hij kan ‘voor 1000 procent’ meevoelen hoe het voelt.

    • Marjoleine de Vos