Elk woordje telt in ECB-strijd over geldpolitiek

Monetair beleid

Beleggers zagen een voorzichtig teken van een koerswending van de ECB. Maar Draghi wacht eerst de Franse verkiezingen af.

De Europese Centrale Bank in Frankfurt am Main, Duitsland. Foto Daniel Roland / AFP

Monetair beleid laat zich sturen als een olietanker. Wil de schipper de koers van zo’n schip wijzigen, dan kan hij maar beter vroeg gaan bijsturen. En als een centrale bankier zijn beleid wil omgooien, dan moet hij al lang van tevoren signalen afgeven, om beleggers een beetje de weg te wijzen.

Over de voorbereiding van zo’n ommekeer woedt nu strijd in de toren van de Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt, zo werd duidelijk uit de vergadering van het ECB-bestuur donderdag. Inzet van de strijd: wanneer neemt de ECB afscheid van haar massale opkoopprogramma van staats- en bedrijfsleningen (60 miljard euro per maand, tot eind dit jaar)? En wanneer gaan de ultralage ECB-rentes (nul of negatief) weer omhoog?

Met die beide instrumenten wil de ECB geld in de economie pompen en zo de inflatie aanjagen. Maar de inflatie in de eurozone staat inmiddels op 2 procent. En 2 procent, dat is de doelstelling die de ECB zelf hanteert. Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, en zijn Duitse collega’s in het ECB-bestuur, vinden het de hoogste tijd voor een koerswijziging. Maar zo denkt lang niet iedereen erover in Frankfurt.

Euro iets omhoog

Voorlopig spitst het debat zich toe op de woorden die ECB-president Mario Draghi mag uitspreken in zijn persconferentie. Ditmaal schrapte het bestuur een zin uit vorige persconferenties, die luidde dat de ECB „klaar staat” om nóg meer te doen om de inflatie aan te jagen. Maar andere zinnetjes waarin de ECB zinspeelt op meer van hetzelfde, bleven wel staan. Zo herhaalde Draghi dat rentes „lager” kunnen worden dan ze nu al zijn (0 procent voor banken die lenen van de ECB en minus 0,4 procent voor banken die geld stallen bij de ECB). Er was over dat woordje ‘lager’ wel „discussie” geweest, zei Draghi, een publieke erkenning van de Italiaan dat het 25-koppige bestuur verdeeld is.

Lees ook: Draghi richting Trump: kom niet aan vrijhandel

Alleen al die discussie is een teken dat er in Frankfurt iets begint te schuiven, zo vonden beleggers althans. De koers van de euro steeg tijdens Draghi’s persconferentie een half procentpunt ten opzichte van de dollar. Ook obligatierentes liepen op. Beleggers verwachten dat de ECB op den duur minder euro’s in de markt zal pompen.

Hoe lopen de breuklijnen in het ECB-bestuur ? Knot is duidelijk over zijn positie. In NRC zei hij laatst dat hij het opkopen van leningen volgend jaar wil afbouwen naar nul. Het programma verstoort volgens hem de financiële markten en werkt zeepbellen in de hand. Knots twee Duitse collega’s bij de ECB zijn dat met hem eens. Deze ‘haviken’ zijn al langer niet erg onder de indruk van de lage inflatie in de eurozone. Pas de laatste twee maanden is die omhooggeschoten. 2 procent inflatie geldt onder centrale bankiers als ideaal percentage, omdat de economie dan gezond kan groeien zonder dat de prijzen de pan uit rijzen. Als de inflatie wat lager ligt, is dat geen reden om paardenmiddelen in te zetten, vinden de Noord-Europeanen.

Draghi en de meerderheid van de bestuursleden zien dit anders. De huidige inflatie wordt vooral door hogere energieprijzen gedreven, zegt Draghi. Trek je die van het inflatiecijfer af, dan krijg je de ‘onderliggende’ inflatie, nu op 0,9 procent. Juist die onderliggende inflatie laat zien hoe krachtig een economie is, meent Draghi. Hij benadrukte dat de groei van de lonen in de eurozone nog heel gering is.

Le Pen en Grillo

Op de achtergrond speelt nog iets. Centrale bankiers zijn cijferaars, maar ze opereren in een politiek krachtenveld. Juist nu zijn de politieke risico’s in de eurozone groot. In Frankrijk dreigt Marine Le Pen, die uit de muntunie wil stappen, de tweede ronde van de presidentsverkiezingen te halen. In Italië gooit de Vijfsterrenbeweging, eveneens gekant tegen de euro, hoge ogen. De rentes op staatsleningen van beide landen zijn de laatste tijd gestegen.

De ECB is niet alleen bewaker van het prijsniveau, maar ook de instelling die als geen ander de eurozone bijeen houdt. Echt andere taal van Draghi is op zijn vroegst te verwachten wanneer Frankrijk een nieuwe president heeft.

    • Mark Beunderman