Opinie

    • Frits Abrahams

De spijt van premier Rutte

Het kan leerzaam zijn een tv-uitzending tweemaal te bekijken. In het geval van Pauw & Jinek, afgelopen maandagavond, vond ik genoeg reden voor zo’n herhaling.

In de studio raakte iedereen geëmotioneerd: van de Groningse slachtoffers van de aardgasbevingen en de politici Jan Marijnissen (ex) en premier Rutte tot en met de gastvrouw en gastheer. Veel kijkers zal het ook zo zijn vergaan. Mijn primaire reactie: het is unfair om een gast, Rutte, plotseling te confronteren met zoveel op één kwestie toegespitste woede, hoe begrijpelijk die ook was.

Dat bezwaar verviel toen later bleek dat Rutte wel degelijk kon weten wat hem te wachten stond. In het AD vertelde Jeroen Pauw: „Hij wist wat er in het publiek zat en had zich vooraf goed voorbereid door bijvoorbeeld nog even te bellen met minister Kamp over de situatie in Groningen.” Dat een van de gasten de dood van zijn vader aan het regeringsbeleid koppelde, kwam ook voor Pauw en Jinek onverwacht. Pauw: „Ik had dat specifieke verhaal liever niet in de uitzending gehad.” Hij liet dat ook tijdens de uitzending merken.

In veel reacties de dagen erna werd Rutte weggezet als iemand die zich onhandig en zelfs slecht had verweerd. Het was niet mijn ervaring: niet tijdens de uitzending en al helemaal niet bij de herhaling. „Hij had moeten beginnen met sorry te zeggen”, zei Pechtold.

Wat gebeurde er precies? De eerste Groninger zei: „De heer Rutte heeft ons zes jaar leeggezogen, en dat doet-ie nog steeds.” De tweede Groninger bedreef knappe retoriek met het venijnig terugkerende zinnetje: „Is het netjes dat….” Hij sloot het af met een somber: „Het begrip ‘netjes’ is wel aan énige inflatie onderhevig.”

Een terechte oorwassing voor de premier, die onlangs had gezegd dat in Groningen inmiddels een en ander „netjes” was geregeld.

Wat was daarop de eerste reactie van Rutte? „Verschrikkelijk.” Hij voegde eraan toe: „De aardgaswinning in Groningen is in een nachtmerrie veranderd.” Daarna zei Rutte in allerlei varianten dat hij de woede van de Groningers begreep. Hij gaf ook opnieuw toe dat het kabinet „de enorme opgave om de huizen te versterken heeft onderschat”.

Kortom, het verweer van de premier was één groot ‘sorry’, een vorm van boetedoening die hij eindigde met de belofte dat de gaskraan uiteindelijk helemaal zou dichtgaan. De spijt komt voor de Groningers laat, maar kan toch nog wel een rol spelen bij de afdoening. Het regeringsbeleid rond de aardgaswinning is onverdedigbaar geworden. Er is blunder op blunder gestapeld, een parlementaire enquête waardig.

Rutte vergoelijkte dat niet langer, hij verzette zich alleen toen Jan Marijnissen de gelegenheid benutte om zijn SP een opkontje te geven door er de sluiting van de mijnen en nog een paar doorgestoken dijken bij Oss bij te halen. „Al vanaf het begin van de jaren tachtig heeft de politiek zich vervreemd van het gewone volk”, aldus de gewezen SP-leider. „Dát is te makkelijk, een verkeerd soort populisme”, reageerde Rutte fel.

Hij had ook kunnen zeggen: links populisme is niet beter dan rechts populisme.

    • Frits Abrahams