De beste vijf films uit twintig jaar Roze Filmdagen

NRC sprak festivaldirecteur Werner Borkes over de meest bijzondere films in de geschiedenis van het festival.

Werner Borkes.

Op donderdagavond begon de twintigste editie van de Roze Filmdagen, het grootste LHBT-filmevenement van Nederland. Een festival met een lange geschiedenis, die in 1996 de eerste editie zag. Toen hield het Holland Gay and Lesbian filmfestival er mee op - en besloten een groep activistische enthousiastelingen om in een zaaltje met 39 stoelen hun eigen festival op poten te zetten. “Het leek erg op een filmfestival in Berlijn”, herinnert festivaldirecteur Werner Borkes zich.

NRC sprak Borkes over het festival en de vijftien edities die hij georganiseerd heeft. Wat vindt hij de vijf meest bijzondere films van de afgelopen negentien edities van het festival?

Borkes’ eerste ervaring met het festival vond plaats op de derde editie. Hij liep naar binnen om gewoon een film kijken. Hij werd onmiddellijk gegrepen door het festival: een jaar later probeerde hij elke film mee te pakken. Toen kort daarna het kleine team achter de Roze Filmdagen het evenement uit pure noodzaak besloot om het slechts één in de twee jaar te organiseren, mengde Borkes zich in de discussie. Niet eens in de twee jaar, maar om het jaar een kleine en een grote editie: dat zou beter zijn voor de continuïteit. Zo geschiedde.

Al snel zette de groei van het festival in: inmiddels wordt deze weer ‘gewoon’ elk jaar vol gehouden. De twee dagen die het festival oorspronkelijk telde zijn uitgegroeid tot een programma van langer dan een week.

“Het wordt wel steeds lastiger om films uit te zoeken”, zegt Borkes bedachtzaam. “Vroeger werden er in een jaar een paar LHBT-films gemaakt. Dit jaar heb ik er 1500 moeten kijken om een keuze te maken.”

Lees ook het eerste artikel dat NRC maakte over het festival: Vijftig maal heren- en damesliefde

Voor de doelgroep

De Roze Filmdagen ontstonden uit een simpel streven: een filmfestival met films voor alle LHBT-mensen, die prima kunnen meeleven met een heteroverhaal in een film maar soms zichzelf terug willen zien. “Soms is het fijn om iets te zien dat dichter bij je staat, om rolmodellen te hebben”, zegt Borkes. “Er zit ook wel een beetje activisme in, het promoten van de zichtbaarheid van LHBT-mensen in Nederland. Maar dat is niet ons hoofddoel.”

Het festival heeft capaciteit voor 10.000 bezoekers; dat aantal werd vorig jaar bijna gehaald. Dit jaar staat in het teken van variatie: meer films uit meer landen over meer onderwerpen. Borkes roemt een film over transgenders uit Armenië. “De makers waren zo blij dat we de film wilden vertonen. Dat was in hun land heel moeilijk.”

Waar komen alle 120 films op de Roze Filmdagen eigenlijk vandaan?

Borkes denkt niet graag over het verleden. Hij kijkt liever naar de toekomst, zegt hij. “De Roze Filmdagen zijn niet eens zo oud. Het alleroudste LHBT-filmfestival, in San Francisco, is veertig edities oud. En wij zijn begonnen nadat een ander, groter LHBT-filmfestival er mee ophield. Als dat festival niet was gestopt, had het al dertig kunnen zijn.”

De Roze Filmdagen lopen van 9 tot en met 19 maart

    • Len Maessen