Aanstootgevend jeugdboek over jodenbekering niet herdrukt

Het Joods Historisch Museum heeft jeugdboeken over jodenbekering in de collectie opgenomen.

Uitgeverij Den Hertog in Houten heeft besloten om De zoektocht naar Lea Rachel, een jeugdboek over jodenbekering, niet te herdrukken. In dit boek staat onder meer dat joden op de grond spugen als zij over Jezus of christenen praten en dat zij een vreugdedansje maken nadat zij hun christelijke buren hebben weggepest (een ‘leuk spel’ dat in dit boek gojimpakkertje wordt genoemd). De auteur, M.H. Karels-Meeuse, baseerde zich op een 19de-eeuws autobiografisch bekeringsverhaal, maar daarin komen deze elementen niet voor. Over een joods personage schrijft zij: ‘Het zwarte haar en de gebogen neus geven hem een echt Joods uiterlijk.’

Van dit boekje, dat is bestemd voor kinderen vanaf elf jaar en dat in de reformatorische pers positief is besproken, zijn tussen 1999 en 2016 10.000 exemplaren verkocht, zo meldde Ewoud Sanders vorige week in zijn proefschrift Levi’s eerste kerstfeest. Jeugdverhalen over jodenbekering. Afgelopen zaterdag zei Adriaan Bouman van uitgeverij Den Hertog nog tegen het Reformatorisch Dagblad dat in De zoektocht van Lea Rachel ‘de joodse omgeving genuanceerd wordt geschetst’. „In de historische bron”, aldus Bouman, „,worden ernstige fysieke mishandelingen expliciet beschreven. In de bewerking van Karels-Meeuse zijn deze passages afgezwakt of weggelaten. Om de haat tegen Jezus op een voor kinderen acceptabele manier te schetsen, heeft de auteur elementen toegevoegd als het spugen.”

Lees het opiniestuk van Ewoud Sanders: En toen hamerde de rabbijn Abeltje aan het kruis

Na overleg met onder meer het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) heeft uitgeverij Den Hertog nu besloten om het boek niet langer te herdrukken. „Het zal binnenkort uitverkocht zijn en mede gezien de commotie die er nu ontstaan is, zullen we het niet herdrukken”, aldus Bouman.

Het Joods Historisch Museum heeft besloten om de verzameling jeugdboeken over jodenbekering van Sanders in de collectie op te nemen. Het gaat om tachtig verhalen (13 katholieke en 67 protestantse) die tussen 1792 en 2015 ruim 220 keer zijn gepubliceerd, soms in grote oplagen. Emile Schrijver, algemeen directeur van het Joods Historisch Museum: „Jeugdverhalen over jodenbekering zijn buitengewoon interessante bronnen voor de geschiedenis van de verhouding tussen joden en christenen in Nederland. Omdat ze voor kinderen waren en zijn bestemd, zijn ze veel directer en toegankelijker dan bijvoorbeeld theologische verhandelingen over jodenbekering.”

Op de tentoonstelling Face it! in het Joods Historisch Museum zijn nu van deze bekeringsboekjes te zien, onder meer Levi de boekenjood (1900) en Het Kerstjoodje (1924).