Trump in het nauw door Obamacare ‘light’

Republikeinse hervorming zorgstelsel

Jarenlang schopten de Republikeinen tegen Obama’s zorgstelsel. Maar het is geliefd bij velen en laat zich niet makkelijk afschaffen.

Foto Joe Raedle/AFP

Jarenlang konden Republikeinen ongestraft schoppen tegen het nieuwe zorgstelsel van Barack Obama. Tientallen keren stemde de partij Obamacare weg, wetend dat Obama afschaffing toch met een veto zou blokkeren. Maar nu de Republikeinen regeren, en het ook echt dreigt te gebeuren, ontstaan er meteen grote problemen in de partij.

Op dinsdagavond presenteerden de Republikeinse leiders in het Congres hun plan om Obamacare af te schaffen, en te vervangen door een nieuw zorgstelsel. Alle oppositiejaren hadden de Republikeinen dit beloofd, dus de stap was, geredeneerd vanuit de Republikeinse orthodoxie, logisch.

Maar het effect is desastreus voor de partij. De conservatieve vleugel vindt het plan niet ver genoeg gaan, en noemt het ‘Obamacare 2.0.’ De Amerikaanse bevolking, onder wie ook veel Republikeinse kiezers, vindt het juist veel te ingrijpend. Obamacare is populairder dan ooit. En president Donald Trump omarmde het voorstel eerst als „ons plan”, maar lijkt het politieke gevaar niet goed te hebben ingeschat. Hij heeft een conflict met de conservatieven en zijn eigen kiezers dichterbij gebracht.

Het is daarom zeer de vraag of er onder Trump ooit een nieuw zorgstelsel gaat komen. Barack Obama verenigde vlak na zijn verkiezing in 2008 de Democraten achter het idee van een verplichte zorgverzekering voor alle Amerikanen. Die eenheid leidde ertoe dat het uiteindelijk lukte. Sinds 2013 zijn vrijwel alle Amerikanen verplicht verzekerd, en mogen verzekeraars geen patiënten weigeren omdat ze bijvoorbeeld een chronische ziekte hebben. Ongeveer 22 miljoen Amerikanen kregen zo een zorgverzekering.

Tussentijdse verkiezingen

Republikeinen hebben zich vanaf het begin verzet tegen Obamacare, vooral omdat zij het zien als een instrument van de federale overheid om macht over individuen uit te oefenen. Ook Donald Trump beloofde op campagne Obamacare af te schaffen. Het probleem is alleen dat er geen echt alternatief is. Teruggaan naar het tijdperk vóór Obamacare, wat conservatieven willen, zou betekenen dat miljoenen mensen hun zorgverzekering verliezen. Leg dat in 2018, als er tussentijdse verkiezingen zijn, maar eens uit aan de kiezer.

Daarom heeft voorzitter Paul Ryan van het Huis van Afgevaardigden een middenweg bedacht. Het plan dat hij dinsdag presenteerde, houdt grote delen van Obamacare in stand. Nog altijd mogen, volgens Ryans plan, patiënten niet geweigerd worden door verzekeraars. De komende paar jaar blijft ook Medicaid in stand, een programma voor Amerikanen met lage inkomens. Maar na 2020 wordt het programma afgebouwd. Als dat doorgaat, leidt dat tot groot gedoe in de partij. Republikeinse bestuurders in veel staten zijn juist dol op Medicaid, omdat ze met federaal geld hun inwoners kunnen bijstaan. Zij verzetten zich hevig tegen een aanpassing.

De plicht om een zorgverzekering te nemen verdwijnt verder, als het aan de Republikeinse leiders ligt. Maar daarmee zadelen de Republikeinen zorgverzekeraars op met een probleem. Vooral gezonde Amerikanen zullen hun verzekering opzeggen, waardoor het systeem dreigt in te storten. Om dat te voorkomen, mogen verzekeraars de prijzen fors verhogen voor mensen die een tijd onverzekerd waren.

Een boete of een hogere premie, het effect is hetzelfde, zeggen Republikeinse hardliners. „Wij conservatieven nemen dit niet”, zei bijvoorbeeld senator Rand Paul. „Dit plan gaat het nooit redden.” De meeste grote conservatieve denktanks hebben het voorstel meteen verworpen. Zij willen, net als conservatieve Congresleden, het zorgstelsel helemaal afschaffen, om het pas daarna weer langzaam op te bouwen.

De kritiek komt vooral uit de hoek die sinds de verkiezingen vrij stil was: de conservatieven die vooral voor lage belastingen zijn, zoals libertairen en antioverheids-Republikeinen. Het is een partijvleugel die kritisch kijkt naar Donald Trump, die juist gelooft in een sterk centraal gezag.

Lees ook: ‘Trump zou toch voor ons zorgen?’

Bijna onbetaalbaar

Hoewel het veel Republikeinen niet ver genoeg gaat, zal het plan er zeker voor zorgen dat Amerikanen hun zorgverzekering verliezen. Dat kan grote gevolgen hebben voor mensen met lage inkomens, voor wie de dure Amerikaanse zorg zonder verzekering bijna onbetaalbaar is. Voorstander Jason Chaffetz, een Republikeins Congreslid, zei hierover:

„In plaats van een nieuwe iPhone te kopen die honderden dollar kost, kunnen mensen ook investeren in hun eigen gezondheidszorg. Die keuze moeten mensen zelf hebben.”

Door zich meteen achter Paul Ryan te scharen, heeft Trump problemen uitgelokt met zijn eigen kiezers én met een groot deel van zijn eigen partij. Veel Congresleden hebben de afgelopen weken gemerkt dat zorg het belangrijkste thema is voor hun kiezers. Op town hall-bijeenkomsten in het hele land ontstonden protesten tegen geplande maatregelen om Obamacare af te schaffen. Het is een waarschuwing voor Republikeinen dat regeren iets anders is dan oppositie voeren.

    • Guus Valk