‘Hoe kan ik een normaal mens worden in Nederland?’

Zohre vluchtte vier jaar geleden uit Afghanistan. In Nederland probeert ze te integreren. Over haar ervaringen maakt ze Facebookvideo’s.

Foto Zohre

In 2012 ontvluchtte de toen nog minderjarige Zohre uit angst voor geweld haar moederland Afghanistan. Via Iran, Turkije en Griekenland belandde ze uiteindelijk in een Nederlands asielzoekerscentrum. Het bleek een lastige situatie: geen werk, geen studie en geen taalcursus. En vooral weinig informatie. “Ik wist niet wat er van me verwacht werd. Hoe kan ik een normaal mens worden in Nederland?”

Twee jaar later verliet ze het azc, maar ze worstelt nog steeds met die vraag. Daarom begon ze dit jaar samen met theatermaakster en actrice Marjolijn van Heemstra de productie Operatie Zohre. Ze maakt Facebookvideo’s, maar gaat ook het land in om op bijeenkomsten met statushouders én Nederlanders te praten over integratieproblematiek. Het doel? Ze wil graag leren “een goede Nederlander te worden” en tegelijkertijd laten zien waar de problemen zitten in de asielprocedure.

“Het gaat heel erg over de zoektocht van Zohre zelf”, zegt Van Heemstra. “Ze probeert uit te zoeken wat nodig is om te integreren.” Zohre heeft veel vragen. Over de participatiecursus, bijvoorbeeld: waarom doe je die alleen met andere asielzoekers, en niet met Nederlanders erbij? Of de OV-chipkaart: “Niemand vertelde ons dat je in moest checken. Ik kreeg meteen de eerste dag een boete”, zegt Zohre in een video.

Regelen

Aan de telefoon blijkt Zohre zich vooral druk te maken over de weinige informatie die statushouders krijgen over Nederland. “In een azc wordt alles voor je geregeld. Toen ik er uitkwam, kreeg ik een eigen huis toegewezen”, zegt Zohre. “Dan is er geen COA meer om je te helpen. Ik moest plotseling begrijpen hoe je belastingen doet, hoe je internet regelt en een bankrekening afsluit. Ik wist heel veel dingen niet.”

Ook cultuurverschillen komen om de hoek kijken. Het risico om in een sociaal isolement terecht te komen ligt al snel op de loer. “Ik wil de cultuur gewoon begrijpen. Waarom is iets niet goed? Wat is belangrijk voor Nederlanders?”

Integratiegids

“Ik ontmoette Zohre op de première van een film over haar broer, die in Duitsland nog steeds zonder verblijfsvergunning zit”, vertelt Van Heemstra. Zohre was toen op zoek naar een baan. Van Heemstra vroeg haar of ze oppas wilde worden. “Ik begon haar te helpen met wat dingen”, herinnert ze zich. “Maar al snel liepen we tegen allerlei zaken aan. In Nederland zeggen we telkens dat we willen dat iedereen mee doet. Maar als je vanaf dag één brieven krijgt in het Nederlands, terwijl je de taal nog niet spreekt, dan loop je al meteen achter.”

Het is voor Zohre nog steeds een pijnlijk probleem. Ze liet een aantal brieven van de overheid liggen omdat ze ze niet begreep. Dat leidde jaren later tot schulden. “Het gaat dan om complexe, bureaucratische dingen waar ze hulp mee nodig heeft”, zegt Van Heemstra. “Maar veel asielzoekers kampen ook met andere problemen. Rond de geestelijke gezondheid, bijvoorbeeld.”

Het idee achter Operatie Zohre is om deze problemen in kaart te brengen en op zoek te gaan naar concrete oplossingen. Die hopen Zohre en Van Heemstra uiteindelijk over te kunnen dragen aan de overheid. “Misschien trekken we het zelfs breder”, zegt Van Heemstra. “Er zijn meer mensen die niet mee kunnen komen.”

Zohre woont inmiddels al drie jaar op zichzelf. Ze hoort om zich heen dezelfde problemen die zij ook heeft gehad.

“Ik wil andere vluchtelingen helpen met mijn video’s”, zegt ze. “En ik wil graag dat Nederlanders naar ze kijken. Wij hebben ook hun hulp nodig.”

    • Len Maessen