Opinie

    • Matthieu Verhoeven

Het rechterstekort kon iedereen zien aankomen

De aanwas van nieuwe rechters stokt, constateren de rechtbanken. Oorzaak zit in het ‘wonderlijke traject’ dat aspirant rechters moeten doorlopen, schrijft Matthieu Verhoeven in de Togacolumn.

Twee nieuwe rechters geïnstalleerd bij de Rechtbank Zeeland-West Brabant in 2015 (foto twitter)

Sinds enige tijd staat er wekelijks op Intro (onze interne website voor de Rechtspraak) een link naar een site met de titel “rechters gezocht” of “ervaren rechters gezocht”.  Dat zijn geen incidentele vacatures, maar doorlopende. Er is een tekort aan (ervaren) rechters en dat tekort dreigt de komende jaren fors op te lopen.

Begin februari beantwoordde de minister van Veiligheid en Justitie kamervragen over een mogelijk rechterstekort. Met deze beantwoording lijkt de minister zich op te werpen als een waardig opvolger van Hendrik Colijn. De minister antwoordt dat er op dit moment 19 vacatures open staan en ook de rest van de beantwoording is van zeer geruststellende aard.

Toch een tekort

Dat de werkelijkheid anders is, is zelfs doorgedrongen tot het PRO (een vergaderorgaan van de Raad voor de Rechtspraak en de voorzitters van de gerechtsbesturen). Met de verbazing van een automobilist die de nodige 15.000-kilometeronderhoudsbeurten heeft laten zitten en bij een kilometerstand van 100.000 een rammeltje meent te horen, constateert het PRO dat het rechtbanken niet meer lukt hun roosters te vullen en dat zij hun opleidingscapaciteit verliezen. Oplossingen ziet of biedt het PRO niet: er wordt iets gezegd over de noodzaak tot opleiden, vaste overstapmomenten voor rechters en men neemt zich voor iedere PRO-vergadering na de lunch voort te zetten met een idee-café……

De op dit moment ontstane situatie is langdurig voorzienbaar geweest. In een nog niet zo heel grijs verleden werden rechters geput uit enerzijds de raio-opleiding (rechterlijk ambtenaar in opleiding) en anderzijds uit (voornamelijk) de advocatuur en het Openbaar Ministerie. Gerechtsbesturen die hun pappenheimers kenden, benaderden ervaren advocaten die zij geschikt achten met de vraag of een overstap naar de rechterlijke macht niet een aardig idee was. Aldus ontstond een goede aanwas, een mix van jong en oud, van groen en ervaren.

Enige jaren geleden is, hoezeer ook betere oplossingen denkbaar waren, de raio-opleiding wegbezuinigd en vervangen door een landelijk uniforme rio-opleiding (rechter in opleiding, enige jaren relevante ervaring vereist). Reeds toen werd gewaarschuwd voor de gevolgen op termijn. De rio komt terecht in een niet al te overzichtelijk traject, met een wonderlijke beoordelingsprocedure, dat er toe kan leiden dat hij na twee jaar te horen krijgt dat een overstap er toch niet in zit. Het zal duidelijk zijn dat, bijvoorbeeld, een ervaren advocaat die een goede positie heeft zich niet aan een dergelijke gok waagt. Voeg daarbij dat een ervaren civilist wegens het her en der krampachtig gevoerde roulatiebeleid zomaar de volgende acht jaar met bestuurs- en strafrecht bezig kan zijn en het kan eenieder duidelijk zijn dat voor zo’n traject weinig animo is bij mensen die je er graag bij zou hebben.

Tekorten lopen op

Intussen lopen de tekorten op. Het rechtsbedrijf komt uiteraard niet tot stilstand maar er is wel reden tot zorg. En “een blik rechters opentrekken” kan niet. De lat moet hoog blijven liggen, zeker als je je bedenkt dat rechters voor het leven zijn benoemd. Anders dan bij voetbalclubs kan niet snel afscheid worden genomen van paniekaankopen die toch niet blijken te functioneren.

Herinvoering van de raio-opleiding en van gerechtsbestuurders die hun pappenheimers kennen zou een goede oplossing zijn. Maar daar zal het niet van komen vrees ik.

Het is trouwens maar goed dat Trouw beschikt over vertrouwelijke verslagen van vergaderingen: ik lees net dat de Raad voor de Rechtspraak zich, in tegenstelling tot wat tijdens de vergaderingen en door de NVVR is geconstateerd, officieel op het volgende standpunt stelt: : “Op dit moment zijn er genoeg rechters. De werkdruk voor rechters is hoog. Rechters hebben afspraken gemaakt om te zorgen dat ze aan alle 1,8 miljoen rechtszaken per jaar de tijd kunnen besteden die nodig is om zorgvuldig recht kunnen blijven spreken. Daarom zijn er komende jaren geleidelijk meer rechters nodig. Daar is extra geld voor. De Rechtspraak doet er alles aan om tijdig genoeg geschikte kandidaten te werven en op te leiden.”

Alles. Er is geen probleem. Gaat u allen rustig slapen.

 

 

De Togacolumn verschijnt wekelijks en wordt geschreven door een advocaat, officier of rechter.

Blogger

Matthieu Verhoeven

Matthieu Verhoeven studeerde rechten aan de Rijksuniversiteit Groningen. Daarna werkte hij ruim tien jaar als advocaat. Hij is sinds 1994 rechter, in diverse functies, van kantonrechter tot sectorvoorzitter, vooral werkzaam in de civiele sector van de rechtbank in Almelo. Op dit moment doet hij vooral insolventies (faillissementen en schuldsaneringen) en kort gedingen.

    • Matthieu Verhoeven