Vorig jaar nog bonus voor directeur KNGF Geleidehonden, en nu ontslag

KNGF Geleidehonden

Eerst gaf de raad van toezicht de directeur een bonus. Toen die tot ophef leidde, nam diezelfde raad daar direct afstand van. Nu wordt ze ontslagen.

Foto Bart Maat/ANP

De bonus van 18.500 euro was bedoeld als blijk van waardering. KNGF Geleidehonden, dat honden opleidt om mensen met een beperking te helpen, bestond in 2015 tachtig jaar. Daarvoor probeerde directeur Ellen Greve zoveel mogelijk aandacht te krijgen. Met succes: koning Willem-Alexander kwam op bezoek, en de stichting won een Gouden Loeki voor een tv-reclame.

Als beloning voor haar „bijzondere prestaties in het jubileumjaar” kreeg Greve twee extra maandsalarissen, zo mailde de raad van toezicht haar op 5 januari 2016. Dat hebben de toezichthouders, onder wie zwaargewichten als oud-Aegonbaas Kees Storm en hoogleraar corporate governance Mijntje Lückerath, gezamenlijk besloten. Het initiatief voor de bonus kwam van toezichthouder Ton Oudejans, oud-partner van accountantskantoor KPMG.

Greve, zelf een groot hondenliefhebber, was „verrast” over de bonus, zegt ze, en „blij”. Met het geld, „maar nog meer met de erkenning”.

In plaats van waardering levert de bonus Greve (54) echter alleen gedonder op. Het leidt tot grote publieke verontwaardiging na een publicatie in de Volkskrant en een conflict met haar raad van toezicht, blijkt uit interne documenten in bezit van NRC. Ze staat op het punt haar baan te verliezen: momenteel is Greve met KNGF in gesprek over een vertrekregeling. Hoe is het zover gekomen?

Maximaal salaris

KNGF Geleidehonden weet dat een bonus voor gedoe kan zorgen. Goede doelen mogen niet zomaar betalen wat ze willen. De brancheorganisatie, Goede Doelen Nederland, heeft daar regels voor. Het maximale jaarsalaris dat een directeur als Greve in 2015 mocht verdienen, bedraagt 124.000 euro.

Haar salaris komt in dat jaar echter hoger uit, op 154.000 euro. Dat komt door die bonus, maar ook door twee andere financiële regelingen: een salarisindexatie en een pensioencompensatie.

Meer betalen dan de norm is niet verboden, maar dan moet een goed doel in zijn jaarverslag wel uitleggen wat die hoge beloning rechtvaardigt. Dat vraagt Goede Doelen Nederland, maar het goede doel heeft daar zelf ook belang bij. Een heldere verklaring kan negatieve reacties helpen beperken. Bonussen liggen gevoelig, al helemaal bij liefdadigheidsinstellingen.

KNGF is niet alleen een goed doel dat geld ophaalt, maar ook een soort bedrijf dat concrete producten aflevert

Greve, die sinds 2003 bij KNGF werkt, is bezorgd over eventuele slechte pers en wil een uitgebreide verklaring in het jaarverslag. Ze wil benadrukken dat KNGF niet alleen een goed doel is dat geld ophaalt, maar ook een soort bedrijf dat „concrete ‘producten’” – de geleidehonden – aflevert aan „cliënten”. Haar functie valt daardoor in „een zware categorie”, zo mailt Greve aan de toezichthouders.

De raad van toezicht wil zich echter houden aan het vaste tekstformat van Goede Doelen Nederland. Greves tekstvoorstel is „echt ongeschikt”, mailt Ton Oudejans. Tot Greves teleurstelling stelt de raad van toezicht het jaarverslag op 29 juni 2016 vast zonder haar verklaring. „Onbegrijpelijk” vond ze dat, zegt Greve. De raad van toezicht vond dat de beloning „zonder omwegen” vermeld moest worden, aldus een KNGF-woordvoerder.

Over de bonus vermeldt het jaarverslag dat die is toegekend vanwege „buitengewone prestatie en inzet” van Greve, met als resultaat het behalen van twee speciale certificaten door KNGF en „het realiseren van de eerste geleidehondenbeleving ter wereld”, met een virtualrealitybril.

Alarmbellen

Begin juli komen er inderdaad vragen. De Volkskrant doet onderzoek naar beloningen bij goede doelen, zo blijkt. Bij KNGF gaan de alarmbellen af. Snel beraden de toezichthouders zich hoe om te gaan met de dreigende slechte pers.

In een mail suggereert een van hen, Romke de Vries, een uitleg voor de te hoge beloning. Greves taak is „veel zwaarder” dan die van directeuren van andere goede doelen. KNGF runt immers „een school voor opleiding en instructie van assistentiehonden”, en is niet vergelijkbaar met een „pure fondsenwerver”. Deze verklaring – die overeenkomt met de gewenste uitleg van Greve – geeft misschien „meer ruimte” voor het „weloverwogen beloningsbeleid”, schrijft De Vries. Een beloningsbeleid waar de toezichthouders overigens „nog steeds achter staan”.

Maar als de Volkskrant op 15 juli publiceert, veranderen de toezichthouders subiet van gedachten. In het artikel wordt de bonus van Greve uitgelicht, andere media nemen het nieuws gretig over. Dezelfde dag nog schrijven de toezichthouders op de website van KNGF „een verkeerde inschatting” te hebben gemaakt. De raad „betuigt spijt” en past het beloningsbeleid direct aan. Greve heeft het gevoel dat haar raad van toezicht haar „laat vallen”.

Op Twitter is de aanval op Greve ondertussen geopend. De toon: Greve is een graaier. De toezichthouders blijven goeddeels buiten schot. Onder de publieke druk zegt Greve toe haar bonus te schenken aan een KNGF-project dat medische detectiehonden traint darmkanker op te sporen.

Het geld is overigens nog niet overgemaakt, zegt een woordvoerder van KNGF. Greve zegt dat de schenking zwart op wit staat en wordt meegenomen in haar vertrekregeling.

Labradors

In het trainingscentrum in Amstelveen gaat het opleiden van honden – meestal labradors of golden retrievers – gewoon door. Jaarlijks koppelt KNGF meer dan honderd honden aan blinden en slechtzienden, mensen in een rolstoel, kinderen met autisme en oud-militairen met post-traumatische stress. In 2015 kwam er ruim 7 miljoen euro binnen aan donaties en nalatenschappen.

Achter de schermen verslechtert de sfeer tussen de raad van toezicht en de directeur in de zomer verder. Behalve de bonus heeft nog een andere kwestie bijgedragen aan de verziekte verhoudingen. Greve is ter ore gekomen dat toezichthouder Ton Oudejans achter haar rug over haar heeft gepraat, op een borrel met oude KPMG-collega’s. Hij zou zich op „bijzonder grievende” wijze hebben uitgelaten over Greve, zo heeft ze begrepen van iemand die er bij was, „over privacygevoelige onderwerpen”.

Weer voelt Greve zich door haar toezichthouders niet gesteund. Via een advocaat laat Oudejans uiteindelijk aan Greve weten dat de uitspraken „niet zo hoekig” waren als ze heeft gehoord. „Achteraf had de heer Oudejans niet over mevrouw Greve moeten spreken en dat betreurt hij met de kennis van nu.”

Achteraf had de heer Oudejans niet over mevrouw Greve moeten spreken en dat betreurt hij met de kennis van nu

Vertrek

Formeel is Ellen Greve nog steeds directeur van KNGF Geleidehonden, dat sinds 1953 het predikaat Koninklijk heeft. Maar niet lang meer. Volgens de raad van toezicht heeft haar ontslag niets te maken met de bonusdiscussie, laat een woordvoerder van KNGF weten. Mijntje Lückerath, de huidige voorzitter van de raad van toezicht, en Ton Oudejans wilden zelf niet met NRC in gesprek.

Volgens de toezichthouders is het ontslag van Greve een gevolg van haar „wijze van aansturen van de organisatie en het leiderschap dat daarbij past”, schrijft de woordvoerder, zonder dat verder te willen specificeren. Hierover zijn de toezichthouders naar eigen zeggen al sinds het voorjaar van 2016 met Greve in gesprek – een paar maanden na het toekennen van de bonus voor haar ‘bijzondere prestaties’. Ook binnen KNGF is ondertussen kritiek ontstaan op Greve: na de zomer hebben de ondernemingsraad en het management hun vertrouwen in haar opgezegd, zegt de woordvoerder. Ook vanwege Greves „leiderschap” – concreter wil de woordvoerder niet worden. Dat kon de raad van toezicht „niet negeren”.

Greve laat weten zich niet in deze lezing te herkennen. Ze heeft er spijt van dat ze de bonus heeft geaccepteerd, zegt ze. „Dit is het allemaal niet waard geweest.”

    • Teri van der Heijden