Opinie

Gasbevingen netjes afgehandeld? Rutte zat te jokkebrokken

Premier Rutte stuitte bij Pauw en Jinek op woedende Groningers uit het gasbevingsgebied. Zijn verweer klonk redelijk en feitelijk, maar was volgens „flauwekul”. Ze kent de praktijken omdat ze er woont.

Groninger spreekt Rutte toe over afhandeling bevingsschade. Beeld Pauw & Jinek

Iets snappen ze niet, de Ruttes, de Kamps, de overige politici die menen dat in Groningen de aardbevingsschade ‘netjes’ wordt afgehandeld. We vergoeden de schade, we herstellen de woningen, we zijn bezig met een grote versterkingsoperatie, tralalala, daar klinkt het NAM-liedje weer. Wij zijn er voor u!

Toen de woedende Groningers bij Pauw en Jinek maandagavond luidkeels van hun ongenoegen blijk gaven wist de premier niet beter te doen dan in een wat hoger register van inleving te schieten: het was ‘verschrikkelijk’ en zelfs ‘heel verschrikkelijk’ wat er in Groningen gebeurde, hij kon ‘1000 procent’ meevoelen met de bewoners, maar – en daar gingen we weer. Het was allemaal netjes afgehandeld en zodra wij na onderzoek inzagen dat enz. hebben wij de gaswinning gehalveerd enz.

Allemaal flauwekul. Dat er een verband was tussen gaswinning en aardbevingen is niet pas vast komen te staan na de zwaarste aardbeving tot nu toe, die van 16 augustus 2012 in Huizinge. Het is alleen toen pas eens doorgedrongen in Den Haag dat er wat gedaan moest worden, maar niet te snel: eerst maar eens flink wat onderzoek doen. In de jaren daarvóór was duidelijk genoeg dat er wat aan de hand was, in 2003 vonden er 57 aardbevingen in Groningen plaats, in 2009 al 96, in 2012 was het tot 105 bevingen gekomen.

Na die grote aardbeving in 2012 kwam minister Henk Kamp naar Groningen om daar te zeggen dat hij de zorgen van de mensen heel goed begreep en de toenmalige directeur van de NAM zei dat het verband tussen gaswinning en bevingen niet langer ontkend werd.

Alleen werd de gaswinning vervolgens in 2013 niet verlaagd, maar verhoogd, naar 53,9 miljard kuub. In dat jaar waren er 133 aardbevingen.

Ter referentie: in 2008 werd er 41,2 miljard kuub gewonnen. In 2007 28,9.

Dat weten de Groningers heel goed. Dus als minister president Rutte zegt dat de gaswinning ‘bijna gehalveerd’ is, dan weten ze daar ook dat die huidige 28 miljard kuub niet echt de helft is van wat er vroeger gewonnen werd. En ook dat dat niet allemaal gas is dat nodig is om ‘de rest van Nederland’ niet in de kou te laten zitten zoals Rutte zei – een substantieel deel ervan wordt verkocht aan het buitenland.

Dus als je dan zegt ‘netjes’, dan zit je een beetje te jokkebrokken.

Ze knikken, ze beloven dingen

En wat men nog minder lijkt te weten, is dat de meeste Groningers in het geheel niet het gevoel krijgen dat ze netjes behandeld worden als ze schade lijden.

Oh ja, er is een speciaal bureau voor bewoners met bevingsschade, ‘Centrum voor veilig wonen’. Daar zitten dames aan de telefoon die helpdesktraining hebben gekregen: „Wat vervelend voor u dat u schade heeft” en die je daarna een contactpersoon toewijzen die je niet te zien krijgt, of wel, maar dan weet hij van niets, of hij stuurt zijn plaatsvervanger, of hij gaat niet over waarover de bewoner het wil hebben. Sowieso stuurt de NAM altijd hordes mannen op een bewoner af. (Het zogenaamd onafhankelijke CvW is niet meer dan een decorgeveltje waarachter de NAM zit. Als je met zo’n medewerker mailt staat in zijn emailadres gewoon ‘Shell’. Nou dan weet je het wel.)

Iedereen heeft in de documentaire De Stille Beving kunnen zien hoe de NAM zoiets aanpakt. Er komen steeds weer experts met papieren, ze knikken, ze beloven vage dingen, maar als puntje bij paaltje komt dan slopen ze de boerderij. En dan hebben de bewoners nog geluk, de bewonderenswaardige Annemarie Heite met al haar goede bedoelingen, haar grondige informatie, haar weerbaarheid, haar incasseringsvermogen, krijgt uiteindelijk toch niet meer voor elkaar dan dat. Dat er een schitterende meer dan honderd jaar oude boerderij, zo karakteristiek voor het Groninger land, gesloopt wordt. Maar zij en haar gezin krijgen iets nieuws, op dezelfde plek. Haar buren kregen niets voor elkaar. Hun boerderij is eveneens gesloopt maar van nieuwbouw is geen sprake. De buurman is inmiddels overleden aan een hartaanval.

Wat is hier netjes aan?

Andere mensen zitten in een winkel die ze ooit van plan waren te verkopen als ze met pensioen gingen – maar helaas zitten er scheuren in het pand en dus is het onverkoopbaar geworden. De zeventigjarige bakker uit Uithuizen bakt in arren moede maar door want hij en zijn vrouw moeten toch leven, de oude mevrouw van de gescheurde woninginrichtingszaak in Loppersum die kan ook niet anders dan maar door miezeren. „We handelen het netjes af.”

Wat is er netjes aan als je als bewoner almaar experts toegestuurd krijgt die zeggen dat de scheuren in het huis door de slappe ondergrond komen, door achterstallig onderhoud, door de hemel mag weten wat, maar beslist niet door de aardbevingen? Die het huis willen laten herstellen tegen een prijs waarvoor dat onmogelijk kan door een aannemer die zelfs niet eens is komen kijken wat de problemen zijn? En dat er niemand is die je kan bijstaan?

Want er is geen overheid die zegt: „Wij gaan dit regelen en de rekening presenteren wij aan de NAM daar heeft u, bewoner, geen zorg over.” Dat moet Freek de Jonge komen vragen.

Netjes!

We hebben al monumentjes

En dan praten we nog niet over de bevingen zelf. Die zware rommelende brom alsof er een vrachtauto recht op het huis af komt rijden. Dan het schudden. Maar erger dan het schudden: een ondergronds bewegen dat duidelijk maakt: dat huis van jou is echt geen vaste burcht. De grond onder je voeten, hahaha, die kan bewegen als een kermisattractie.

En als je dan kinderen hebt die op zolder slapen, onder schoorstenen van 1400 kilo?

De schoorstenen worden nu allemaal vervangen, door aluminium dingen met ‘steenstrips’ erop geplakt.

Laatst polste de gemeente Loppersum of er in Huizinge belangstelling was voor een monumentje ter herdenking aan de zwaarste beving tot nu toe. „Nou dat hoeft niet,” zei een bewoner „wij hebben al monumentjes op onze daken staan.”

We hebben lege plekken waar boerderijen stonden.

We hebben schitterende huizen met hekken eromheen waar op staat ‘instortingsgevaar’.

We hebben elegante villa’s die in de stutten staan. We hebben noodwoningen waar gezinnen twee jaar moeten wonen. We hebben rottige huurwoninkjes waar mensen zitten zonder uitzicht op iets beters en dan doet de NAM alsof ze Sinterklaas zijn als ze daar de huur voor betalen.

Als de NAM eens een keer iets regelt voor iemand mag die niets meer zeggen: geheimhoudingsclausule in het contract.

Hoeveel woningen er gesloopt zijn is onduidelijk, hoeveel woningen er ontruimd zijn en welke – allemaal geheim.

Enfin.

Daar zit Rutte. Hij kijkt heel bezorgd. Hij kan ‘voor 1000 procent’ meevoelen hoe dat voelt.