De Haagse Stemming: Kloof tussen teleurgestelde burgers en ‘Den Haag’ bepaalt campagnebeeld

Over 7 dagen zijn er Tweede Kamerverkiezingen. De Haagse Stemming houdt je elke ochtend op de hoogte van de campagne. Wie zich inschrijft voor de nieuwsbrief, ontvangt deze nog vroeger.

Over precies een week gaan de stemlokalen om 7.30 open. Nog maar zeven dagen volle bak campagne dus. De interessantste ontwikkeling tot nu toe: niet de confrontaties tussen lijsttrekkers onderling of die met journalisten zijn cruciaal, maar die tussen boze burgers en bange politici. Bij PvdA en VVD lijkt de klad in de campagne te zitten. Al laat Rutte concurrent Wilders wel een beetje achter zich in de peilingen. Ook twee kleine, nieuwe, rechtse partijen duiken daarin op.

CONFRONTATIES: De spannendste confrontaties zijn deze verkiezingscampagne niet tussen lijsttrekkers onderling, maar tussen boze burgers en bange politici, schrijft politiek verslaggever Thijs Niemantsverdriet. Het verweer van Rutte tegen woedende Groningers leverde memorabele, maar ook ongemakkelijke televisie op. De kloof tussen Den Haag en het door bevingen getroffen gebied werd bij Pauw & Jinek samengebracht. Andere politici werden bij Nieuwsuur al geconfronteerd met direct leed uit de samenleving. Buma vs een gedesillusioneerde ex-CDA’er, Asscher vs een teleurgestelde Turkse-Nederlander en een mkb’er, Klaver vs boeren. Eigenlijk kwam alleen Pechtold sterker uit zijn confrontatie, met een man met een doodswens die zich niet geholpen voelt met wetgeving voor mensen boven de 75.

Gamechanger?: Ten eerste zetten televisieprogramma’s bewust meer in op deze aanvaringen. Na Trump en Brexit willen ze niet het verwijt krijgen blind te zijn voor het ongenoegen in de samenleving. En de onderlinge botsing tussen lijsttrekkers levert weinig vuurwerk op, mede omdat de belangrijke Haagse vertolker van de boosheid vrijwel afwezig is in de campagne. Maar was dit moment van Rutte dan die gamechanger, vraagt televisierecensent Hans Beerenkamp zich af. Hij denkt van niet: de betrouwbaarheid van Rutte was al lang zijn achilleshiel. Maar het moet wel een nieuwe klap zijn geweest voor het montere zelfvertrouwen van Rutte.

Ingecalculeerde nederlaag: Van zelfvertrouwen lijkt bij de PvdA helemaal weinig over. “Een uphill battle” noemt Sharon Dijksma, die met regelmaat bijeenkomsten met journalisten organiseert, deze campagne. Dat klinkt al bijna als het CDA dat zich in 2012 vooraf neerlegde bij een verpletterende nederlaag. Lodewijk Asscher had RTL Late Night afgezegd omdat hij het Carré-debat niet daar wilde evalueren. De PvdA zou graag willen dat de campagne wat minder over de campagne gaat, schrijft de Volkskrant.

PEILINGEN: In de Peilingwijzer (het gewogen gemiddelde van de belangrijkste peilingen) van gisteren is de VVD ‘los’ van de PVV. Dat wil zeggen: de foutmarges van beide partijen liggen ver genoeg uit elkaar om te spreken van een statistisch significant verschil. Groot is het nog steeds niet, en groot zijn de virtuele zetelaantallen al helemaal niet. De VVD komt op 26 zetels, de PVV op 23. Daarachter komen het CDA met 19 en D66 met 18, tussen die partijen is nauwelijks verschil. De PvdA staat op 12, achter GroenLinks (16) en SP (14).

Lees de NRC Programmawijzer, een overzicht van de verkiezings­programma’s. Met een handig filter lees je alleen over de partijen en onderwerpen die je het meest interesseren.

Valsspelen: Wilders annuleerde gisteren één van zijn schaarse campagne-evenementen waar hij burgers had kunnen tegenkomen. Het bezoek aan een dierenasiel in Zaandam werd afgelast nadat daar een demonstratie was aangekondigd. Wel was hij bij het Jeugdjournaal, een van de luchtigere momenten in de campagne. Kinderen mochten vragen stellen die lijsttrekkers aangrepen om elkaar te complimenteren en plaagstootjes uit te delen. Ze speelden ook ‘Torentje prik’ waarbij ze geblindoekt moesten proberen zichzelf in het premierskantoor te krijgen. Rutte speelde een beetje vals en Asscher belandde ver van zijn doel in de Hofvijver.

Mark Rutte (VVD) tijdens de politieke spelletjesavond van het Jeugdjournaal. Foto ANP / Remko de Waal

INTERVIEW: Volgens Alexander Pechtold gaat het premiersdebat aanstaande maandag bij EenVandaag niet tussen Wilders en Rutte, maar tussen hemzelf en Sybrand Buma diezelfde avond bij Pauw & Jinek. “Wilders gijzelt met zijn afwezigheid eigenlijk Rutte en dat trekt hen samen omlaag. In dit geval heb ik daar geen medelijden mee”, zegt hij in een interview met NRC. “Eerder waren wij als middenpartij slachtoffer van een tweestrijd, nu gebeurt het tegenovergestelde”, zegt hij optimistisch. Maar waarom moet juist hij premier worden? “Ik ben geen hater van de multiculturele samenleving en ben ook al jaren in gesprek met Henk en Ingrid.”

MINI-OPMARS: Opvallend in de Peilingwijzer, twee kleine nieuwe, rechtse partijen zouden een zetel kunnen halen: Forum voor Democratie, van Thierry Baudet, en VNL, ex-PVV’ers onder leiding van Jan Roos. GeenPeil van Jan Dijkgraaf scoort niet in de peilingen. Was het niet slimmer geweest als die drie na hun succesvolle referendumcampagne rond Oekraïne samen een partij waren begonnen die met een stevige anti-establishmentboodschap met de PVV kan concurreren? Van vriendschappelijkheid tussen de heren is weinig over, merkte Titia Ketelaar, die een dag met allemaal op campagne ging. Roos over Dijkgraaf: “De bus van GeenPeil heeft meer inhoud dan het partijprogramma.” Dijkgraaf over Baudet: “Hij wil de elite bestrijden. Maar als ik Thierry zie, zie ik de elite.” Baudet wil aan de anderen geen woorden vuil maken.

WAT WIJ LEZEN:

Zorg: Voor een echt inhoudelijk debat over de zorg, moet je geen televisie kijken, schrijven Kim Bos en Enzo van Steenbergen, maar het land in. Leuk hoor, dat lijsttrekkers steggelen over het eigen risico en/of de eigen bijdrage, maar volgens artsen en andere experts zijn dat helemaal niet de prangende kwesties in de zorg.

Ouderen: Goed en slecht ‘nieuws’ voor 65-plussers van het CBS gisteren. Ze zijn veel minder arm dan twintig jaar geleden en gingen er meer op vooruit dan een gemiddeld huishouden. Maar sinds 2009 is een kentering ingezet en zijn ze er in koopkracht meer dan gemiddeld op achteruit gegaan.

WAT WIJ LUISTEREN: Pechtold wordt vandaag niet alleen geïnterviewd in NRC, hij staat ook centraal in de politieke podcast Haagse Zaken. Annemarie Kas en Mark Kranenburg vertellen over zijn politieke achtergrond, handigheid en ambities.

WAT WIJ VOLGEN: Rutte is vanochtend gasthoofdredacteur bij WNL, de aftrap van een hele dag lijsttrekkers op radio en televisie. Wilders heeft aangekondigd om 10.00 bij de Turkse ambassade te gaan protesteren. De controversiële film over 1F waar columnist Tom-Jan Meeus eerder over schreef wordt vanavond, toch voor de verkiezingen, getoond in De Balie.

QUOTE VAN DE DAG

“Luister eens, we kunnen ook Wilders premier maken, als je dat wilt. Dus je doet het via óns voortaan.”

AD-hoofdredacteur Hans Nijenhuis vertelt hoe hij Rutte toesprak nadat de premier een interview aan De Telegraaf had gegeven in plaats van aan zijn krant. Morgen in What the Hague op NPO3.

    • Emilie van Outeren