Het Concertgebouw eert omroep-ensembles

Concertgebouw prijs

Het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor krijgen dit jaar de Concertgebouw Prijs. Dat maakte Concertgebouw-directeur Simon Reinink dinsdagmorgen bekend.

Het Radio Filharmonisch Orkest en Groot Omroepkoor, hier samen in TivoliVredenburg in Utrecht. Foto Ivar Pel

De Concertgebouw Prijs werd dertien jaar geleden ingesteld als eerbetoon aan musici die een belangrijke bijdrage leveren aan het artistieke profiel van het Amsterdamse Concertgebouw. De beide omroepensembles, opgericht vlak na de oorlog, zijn al decennialang de gezichten van twee populaire series in de Grote Zaal: het laagdrempelige Zondagochtend Concert en de ZaterdagMatinee, waarin vooral het accent ligt op nieuwe muziek. Zo zullen volgend seizoen in de ZaterdagMatinee negentien wereld- en Nederlandse premières te horen zijn, waaronder het nodige werk van Nederlandse componisten. „Deze concertserie is uniek in de wereld”, benadrukt Concertgebouw-directeur Simon Reinink. „Ik weet dat buitenlandse zalen begerig naar die parel in onze programmering kijken.”

‘Zij behoren tot het beste wat Nederland muzikaal te bieden heeft’

Hoewel Radio Filharmonisch Orkest en Groot Omroepkoor tot de wereldtop behoren, staat hun voortbestaan met enige regelmaat ter discussie. Drie jaar geleden werden de ensembles zwaar getroffen door de omroepbezuinigingen. Het leidde tot vele ontslagen en het opheffen van de Radio Kamer Filharmonie, die deels opging in het Radio Filharmonisch Orkest. Ondanks die pijnlijke fusie wist het gezelschap de muzikale kwaliteit weer snel op hoog niveau terug te brengen. „Deze grote prijs komt vooral de individuele musici toe”, vindt Roland Kieft, als directeur van Stichting Omroep Muziek (SOM) baas van de ensembles. „In die moeilijke periode brachten het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor de kracht op om zichzelf opnieuw uit te vinden.”

De toekenning van de Concertgebouw Prijs is, zegt Reinink, niet bedoeld als signaal richting de politiek en omroep om deze ensembles na de verkiezingen met rust te laten. „Daarmee zou je de onderscheiding tekort doen”, vindt hij. „Musici in nood verdienen onze steun, maar dat uitgangspunt staat los van de prijs, die geven wij uitsluitend op basis van de grote artistieke kwaliteiten van beide ensembles. En er is geen twijfel over dat Radio Filharmonisch Orkest en Groot Omroepkoor behoren tot het beste wat Nederland muzikaal te bieden heeft.” De bevestiging daarvan ziet Reinink ook terug in het feit dat voormalige chef-dirigenten van naam en faam, als Bernard Haitink, Jaap van Zweden en Edo de Waart, vrijwel elk seizoen een plek in hun agenda vrijmaken voor het Radio Filharmonisch Orkest, terwijl ze elders significant hogere honoraria kunnen krijgen. „Hun terugkeer duidt erop dat de omroep-ensembles artistiek iets bieden that money can’t buy.”

Radio Filharmonisch Orkest en Groot Omroepkoor kosten zo’n vijftien miljoen euro per jaar. Zij treden op in drie concertseries: AvroTros Vrijdagconcert in het Utrechtse TivoliVredenburg en ZaterdagMatinee en Zondagochtend Concert in het Concertgebouw. Alle optredens zijn live te horen op NPO Radio4. „Door de uitzendingen op radio, televisie en internet verhogen beide ensembles de zicht- en hoorbaarheid van het Concertgebouw. Dat is in dit mediatijdperk cruciaal”, vindt Reinink.

Uiteenlopend repertoire

Beide gezelschappen staan bekend om hun plooibaarheid. Van week tot week brengen de musici in de drie series veel en uiteenlopend repertoire. Het betreft dertig producties per jaar met symfonisch werk, opera en oratorium. Het Radio Filharmonisch is wat dat betreft de kameleon in het Nederlandse orkestbestel. Die kwaliteit maakt het orkest uniek en onmisbaar voor de omroepseries. „Er zijn zelfs wereldwijd maar weinig ensembles die in een tijdsbestek van enkele repetities de meeste gecompliceerde nieuwe werken op topniveau kunnen uitvoeren”, zegt SOM-directeur Roland Kieft. „Het komend seizoen vertolken we liefst zestien Nederlandse composities. Die stukken hoor je anders nergens. Dat is onze meerwaarde. Geen orkest brengt zo goed nieuwe muziek ten gehore, dat maatwerk kunnen andere Nederlandse ensembles niet leveren.”

In de toekomst wil Kieft dat beide omroep-ensembles nog zichtbaarder zijn buiten de concertzaal, met meer videoproducties op televisie en internet.

De Concertgebouw Prijs werd eerder toegekend aan onder meer het Koninklijk Concertgebouworkest, mezzosopraan Cecilia Bartoli, het Beaux Arts Trio, violiste Janine Jansen en de dirigenten Bernard Haitink en John Eliot Gardiner.

    • Joost Galema