Recensie

Rutte tegen boze Groningers: 0-1

Zap

Mark Rutte moet geweten hebben dat hem een confrontatie met boze Groningers te wachten stond bij Pauw & Jinek. Toch was hij weerloos. Het programma scoorde er weer een voltreffer mee.

Boze Groningers op tribune van 'Pauw & Jinek: De Verkiezingen' (KRO-NCRV/VARA).

Er zijn bureaus, bedrijven en individuen die een goede boterham verdienen met de wetenschap van het verkiezingscampagne voeren. Winst of verlies zit immers soms in een klein hoekje. Zo werd ontdekt dat de geloofwaardigheid van een kandidaat op televisie beïnvloed kan worden door achter in het beeld iemand in het publiek ja te laten knikken of zelfs nee te schudden.

We zien het in de aanloop van deze verkiezingen nu overal, die claque van permanent met hun hoofd wiebelende werkstudenten. Zondag met Lubach (VPRO) nam het fenomeen deze week hilarisch op de hak.

Als zulke subtiele details al tellen, dan moet het optreden van de minister-president en VVD-lijsttrekker Mark Rutte in Pauw & Jinek: De Verkiezingen (KRO-NCRV/VARA) volgens gangbare opvattingen als een campagneblunder worden geduid. Ondenkbaar dat het VVD-team niet zou hebben geweten dat de zaal van American Hotel gevuld zou zijn met een buslading boze inwoners van de provincie Groningen. Hun woede over de gevolgen van de gaswinning uitten ze niet alleen door het omhoog houden van A4’tjes met de tekst Not My Premier maar ook met emotionele betogen en pogingen om Rutte het spreken te beletten.

De situatie in Groningen is ernstig, zo leerden we ook uit de afgelopen zaterdag uitgezonden documentaire De Stille Beving (NTR): niet alleen omdat er huizen schade oplopen en sterk in waarde dalen en mensen onder grote stress moeten leven, maar vooral omdat ze het gevoel hebben te worden afgescheept door de instanties die hen schadeloos moeten stellen, waarbij de veroorzaker van die schade (NAM en overheid) het grotendeels voor het zeggen heeft. Als een premier dan zegt dat de afhandeling „netjes” is, dan knapt er iets.

We moeten er dus vanuit gaan dat Rutte wist wat hem te wachten stond en dat hij bewust de confrontatie niet heeft willen vermijden. Als hij, de grote communicator, deze razernij had kunnen apaiseren, dan was dat zeker goed voor de campagne geweest.

Lees de NRC Programmawijzer, een overzicht van de verkiezings­programma’s. Met een handig filter lees je alleen over de partijen en onderwerpen die je het meest interesseren.

Die opgave bleek een brug te ver. Het is niet eenvoudig om boven een woedende menigte uit te komen met je stem, zeker als er enige aarzeling doorklinkt in je betoog. Rutte hakkelde, keek naar beneden en had eigenlijk geen goed verweer. Bovendien zat voormalig SP-leider Jan Marijnissen aan tafel, die hier een fraaie illustratie meende te ontdekken van diverse kloven: tussen overheid en burger, Randstad en provincie, economische belangen en die van de gewone man. Je kon hem daar moeilijk ongelijk in geven.

Deze boze burgers hadden het niet over oprukkende islam, vluchtelingen of nationale identiteit, maar gewoon over een overheid die hen geschoffeerd had, over een lange periode. Dat is de perfecte bron voor een kiezersopstand. Maar was dit dan die gamechanger, waar de campagnedeskundigen al zo lang op zitten te wachten? Nauwelijks: de betrouwbaarheid van Rutte was al lang zijn achilleshiel en de kans dat na deze uitzending er massaal van VVD naar SP zal worden overgelopen, lijkt evenmin erg groot.

Het moet wel een nieuwe klap zijn geweest voor het montere zelfvertrouwen van Rutte. De echte winnaar is de redactie van Pauw & Jinek, die in het nimmer aflatende bombardement van verkiezingsprogramma’s wederom een voltreffer mocht noteren. Zo zit die kloof dus in elkaar: regenten, verzekeraars, pensioenbeheerders die maar niet willen begrijpen dat hun aanpak van problemen geen rekening houdt met de simpele behoefte van mensen om serieus genomen te worden.