Nederlands belang komt in de knel bij de Brexit

Handelsrelatie

Weinig EU-landen zijn economisch zo verbonden met het Verenigd Koninkrijk. Voorzichtig aanpakken dus maar, die Britten?

De export naar het Verenigd Koninkrijk leverde Nederland in 2015, na de export naar Duitsland, het meeste op. Foto Jason Alden/Bloomberg

Hoe dichterbij de onderhandelingen komen tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie over Brexit, hoe duidelijker wordt hoe lastig deze scheidingsgesprekken zullen worden voor de Nederlandse regering.

Eind deze maand wil de Britse premier Theresa May de EU-uittredingsprocedure in gang zetten. Dinsdag publiceerde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) een gedetailleerde studie over de economische band van Nederland met de Britten. Daaruit blijkt eens temeer: Nederland heeft véél te verliezen bij de Brexit-onderhandelingen. Via handel, investeringen en vrij verkeer van personen is de Nederlandse economie sterk met de Britse verbonden. En nu de Britten ook de interne markt van de EU willen gaan verlaten, is de vraag hoeveel nieuwe barrières er zullen ontstaan.

In 2015 verdiende Nederland 21 miljard euro aan de uitvoer van goederen en diensten naar het Verenigd Koninkrijk , schrijft het CBS. Dat is 3,1 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Alleen de export naar Duitsland levert Nederland meer geld op. Voor de meeste EU-landen is de handel met de Britten een stuk minder belangrijk. Alleen Ierland en Malta halen een hoger percentage van hun bbp uit het Verenigd Koninkrijk dan Nederland, zo blijkt uit gegevens van ING. En de Nederlandse export naar het VK nam ook in 2016 toe, aldus het CBS.

200.000 banen

15.000 bedrijven in Nederland exporteren goederen naar het VK, bijna 9.000 ondernemingen leveren de Britten diensten. Daar zijn in totaal 200.000 banen mee gemoeid, zo berekende het CBS. De meeste van die banen (27.000) zijn in de groothandel. Er gaat heel wat vanuit Nederland de Noordzee over, van chemische producten tot bloemen en van financieel advies tot IT-diensten. Bijzonder afhankelijk van Britse consumenten is de Nederlandse landbouw en visserij. 6,2 procent van de omzet in die sector komt uit het Verenigd Koninkrijk, goed voor bijna één op de tien banen. Ook onder meer de voedingsindustrie en de metaalsector halen veel van hun omzet van Britse bodem.

Naast de handel zijn er andere belangen. Nederlandse bedrijven hebben ruim 450 miljard euro geïnvesteerd in het Verenigd Koninkrijk. En pensioenfondsen hebben zo’n 45 miljard euro aan Britse aandelen en obligaties in bezit, ofwel 7 procent van hun buitenlandse beleggingen. En dan zijn er nog de 73.000 Nederlanders die in het Verenigd Koninkrijk wonen en de 46.000 Britse expats in Nederland.

Nederlandse belangen

Het zijn allemaal belangen die het voor Nederland logisch maken te streven naar een zo ‘zacht’ mogelijke Brexit. Meer dan andere EU-landen, die minder sterk economisch verbonden zijn met de Britten, heeft Nederland baat bij een deal die weinig verandert aan de huidige situatie.

Voorzichtig onderhandelen dus? Niet noodzakelijkerwijs. De Britten hebben eigenlijk zelf al gekozen voor nieuwe handelsbelemmeringen, door uit de interne markt te willen stappen én uit de Europese douane-unie. Daarmee ontstaat het perspectief op importheffingen, bureaucratie aan de grens en moeilijkheden voor EU-migranten in het Verenigd Koninkrijk. Als er toch nieuwe barrières ontstaan, moeten er „harde afspraken over een gelijk speelveld” worden gemaakt, stelde werkgeversorganisatie VNO-NCW laatst.

Er speelt ook een ander, politiek belang, dat met name door Frankrijk wordt uitgedragen. Het kan niet zo zijn dat de Britten zomaar uit de EU stappen én van de economische voordelen van de EU kunnen blijven profiteren, zo klinkt het in Parijs. Dan zullen andere EU-landen het Britse voorbeeld volgen en valt de Unie uit elkaar. Dus kunnen de Britten maar beter hard worden aangepakt.

Puur Frans is dit belang niet. Klapt de Unie inderdaad uit elkaar, dan krijgt exportnatie Nederland er ook op het continent nieuwe barrières bij.

    • Mark Beunderman