‘Een BMW neem je ook niet gratis mee’

Illegale downloads

Nederlandse filmbazen willen de staat aansprakelijk stellen voor de schade door illegaal downloaden. „Politici willen dit niet op de agenda zetten.”

Bioscoopfilm Michiel de Ruyter is veelvuldig illegaal gedownload Foto Piroschka van de Wouw/ANP

Filmproducent Klaas de Jong maakt als het over illegaal downloaden gaat vaak een vergelijking met ‘de echte wereld’. Bijvoorbeeld als mensen zich hardop afvragen waarom ze geld zouden moeten betalen aan grote filmbedrijven die toch al genoeg hebben. Dan zegt hij dat ze een auto van BMW of een Macbook van Apple toch ook niet gratis mee mogen nemen?

Maar in de echte wereld gaan downloaders van content uit illegale bron, als films, series, muziek en boeken, nog gewoon vrijuit. De Nederlandse filmindustrie zou daardoor inkomsten mislopen. Daarom wil een groep Nederlandse televisie- en filmproducenten de staat aansprakelijk stellen voor de financiële schade die door illegaal downloaden wordt geleden. Zij hebben gisteren een dagvaarding gestuurd.

De groep producenten wil dat de overheid internetaanbieders dwingt illegale downloadsites te blokkeren. Internetproviders als Ziggo, KPN en XS4ALL kunnen sites met illegale content op zwart zetten, maar voelen zich nu niet verplicht om mee te werken. Optreden tegen illegaal downloaden is geen populaire bezigheid.

Natúúrlijk is De Jong, vroeger manager in de muziekindustrie, in Den Haag geweest om over illegaal downloaden te praten, zegt hij. „En de politici zeggen allemaal: Klaas, jij hebt een punt, de industrie heeft een punt, maar wij kunnen dit niet op de agenda zetten. Het publiek ziet illegaal downloaden als een verworven recht en als we dat doen, gaat het ons kiezers kosten.”

Omvang schade is niet bekend

Het is niet bekend hoeveel schade de Nederlandse filmindustrie door illegaal downloaden lijdt. Uit een berekening die drie jaar geleden in opdracht van de industrie werd gemaakt rolde het bedrag van 78 miljoen euro per jaar. Op dat bedrag viel best wat af te dingen – het ging om ruwe schattingen. Bovendien was dat nog voor de lancering van Popcorn Time, de illegale streamingdienst voor films en serie die in 2015 populair werd, maar nu uit de lucht is. De Jong zag zijn inkomsten parallel aan de opkomst van Popcorn Time dalen.

Een voorbeeld uit zijn praktijk. „De helft van de filminkomsten”, zegt hij, „komt uit de bioscoop.” De andere helft komt uit het leven dat de film na de bioscoop heeft: vooral door ‘home entertainment’. Eerst dvd’s, nu vooral digitale aanbieders. De Jong bracht de afgelopen jaren drie films uit, die ongeveer hetzelfde succes hadden. Verliefd op Ibiza, Toscaanse Bruiloft en Michiel de Ruyter (2013, 2014, 2015). Het aantal bioscoopbezoekers kwam bij elkaar in de buurt (720.000, 557.200, 693.202), maar na de bioscoopperiode begonnen de films verschillende levens te leiden. Michiel de Ruyter bracht nog maar 40 procent op van wat Verliefd op Ibiza aan ‘home-entertainment-inkomsten’ binnenhaalde, zegt De Jong. Wel kon hij zien dat de film „bijna 300.000 keer” illegaal werd gedownload, zegt hij. „Niet om aan te zien.”

De Nederlandse strijd tegen de aanpak van downloaden uit illegale bron staat niet op zichzelf. Door de rechthebbende wordt vaak naar omringende landen als Denemarken, Frankrijk, Engeland en Duitsland gekeken, waar individuele illegale downloaders wel worden aangepakt. In Duitsland is een industrie rondom downloaden ontstaan. Auteursrechthebbende organisaties huren advocatenkantoren in om schadeclaims van honderden euro’s te versturen.

Schadeclaims

Dutch Film Works, distributeur van onder meer Soof 2 en The Wolf of Wall Street, kondigde vorig jaar aan ook schadeclaims te willen versturen, maar dat is vooralsnog niet gebeurd. Ze lopen tegen een probleem aan: internetaanbieders willen de gegevens van hun klanten niet vrijgeven.

In Nederland wordt de strijd tegen illegaal downloaden nu op een ander vlak gevoerd. Stichting Brein heeft zich op de aanpak van uploaders van illegale content als boeken en films gestort. De auteursrechtenorganisatie pakte vorig jaar 26 grote uploaders van illegale content aan. Met hen werden schikkingen van duizenden euro’s getroffen. Drie maanden geleden, in januari, moest een 23-jarige Rotterdammer 7.500 euro betalen omdat hij op een Facebookpagina films toonde die nog in de bioscoop draaiden. In februari moest een illegale aanbieder van geripte betaalzenders 10.000 euro betalen.

Er lijkt door die aanpak dan ook wel degelijk „een kleine kentering” gaande, zegt De Jong. Op de laatste royaltystatements die hij ontving, „was het homecinemadeel wat gestegen”. Maar het probleem is, zegt hij, dat elke keer als het probleem even verholpen lijkt, „er steeds weer iets nieuws opduikt”.

    • Romy van der Poel