VR-video neemt je mee in het hoofd van een verwarde man

Virtual reality

KRO-NCRV brengt een virtualrealityvideo uit waarmee de kijker kan zien wat iemand meemaakt die in een psychose zit.

Beeld uit ‘De verwarde man’, een VR-animatie van Onur Yilmaz. Beeld KRO-NCRV

Hoe voelt het om een verwarde man te zijn? Jeroen Zwaal weet dat, want die heeft al vijf psychoses gehad. Omdat hij graag begrip wil kweken voor mensen zoals hij, werkte hij mee aan de virtualrealityvideo De verwarde man. Met een VR-bril op kun je ervaren wat een verwarde man meemaakt.

De VR-film is gemaakt door de KRO-NCRV, in samenwerking met het bedrijf VR Base, voor het programma De Monitor. De film hoort bij een dossier over verwarde mensen. Kosten: 25.000 euro. VR – rondom-video die je met een speciale bril bekijkt – is een middel om een ervaring indringender over te brengen.

Anders dan verwacht is De verwarde man geen opgejaagde, surrealistische video met waanbeelden. Het is juist een rustige animatiefilm in zwart-wit, getekend door Onur Yilmaz. Over een man die in de huiskamer tv kijkt, en daarna aan de keukentafel zit met zijn dochter. Alleen kleuraccenten, tijdsprongen en een paar diapositieve beelden maken duidelijk dat we naar een vertekende werkelijkheid kijken. De VR-ervaring is niet spectaculair: je kunt niet uitgebreid rondkijken, en er valt ook niet zoveel te zien.

De man in wiens hoofd we ons bevinden, heeft last van waangedachten. Op het geluidsspoor horen we zijn monologue intérieur. Die begint vrij normaal: het is twee uur ’s nachts, het is druk in zijn hoofd, hij ziet op tv een item over verdronken vluchtelingen. Hij wil voor de vluchtelingen een deugdelijke boot kopen, sleept huisraad naar de schuur, voor de verkoop, en sluit zichzelf op in de keuken met zijn 3-jarige dochter, om zich klaar te maken voor de reis naar Griekenland.

Juist omdat de gedachtengang van de verwarde man met iets normaals begint, kan de VR-kijker zich in hem verplaatsen. Een beetje vreemd is dat bij deze VR-ervaring niet het beeld, maar de tekst het meeste indruk maakt. Het had ook radio of een podcast kunnen zijn. Geert-Jan Bogaerts, hoofd innovatie van de VPRO, vindt dat niet vreemd: „Audio kan heel leidend zijn in hoe je VR ondergaat.”

De verwarde man doet denken aan de toepassing van VR in de geneeskunde en de zorg, waar patiënten die bijvoorbeeld revalideren, of die een angststoornis hebben, geholpen worden met VR-video. De techniek kan ook bijvoorbeeld chirurgen in opleiding helpen. Het zien van deze video zou hulpverleners kunnen helpen om verwarde mensen te begrijpen.

Lees ook Virtueel zwemmen met dolfijnen is meer dan een spelletje, over VR-toepassingen in de zorg

Waarom houden publieke omroepen zich bezig met VR? Moeten ze geen televisie maken? „De aandacht voor de tv en andere traditionele media loopt terug onder jongeren,” zegt Elsa Gorter, hoofd Digitaal & Innovatie van KRO-NCRV. „Experimenteren met nieuwe platforms is dus essentieel voor mediabedrijven.”

Dit is de eerste VR-film van KRO-NCRV. Gorter: „We maken wel vaker 360-gradenfilmpjes. Die zijn makkelijker te verspreiden want je hebt er geen VR-bril voor nodig. Bovendien is journalistiek ons grootste genre, en 360-video is eenvoudiger toe te passen voor journalisten.” Zo maakt oorlogsverslaggever Hans Jaap Melissen 360-video’s in Mosul, waar het Iraakse leger vecht tegen IS.

Pionier in Hilversum is de VPRO; die omroep maakte inmiddels vijf VR-filmpjes. De eerste was in 2015 De volmaakte mens. De laatste is Onzichtbaar Nederland, waarin je ons land ziet in de toekomst.

Bogaerts van de VPRO relativeert het belang van VR: „Een fundamenteel probleem is dat VR lastig sociaal te maken is. Je bent helemaal afgesloten van je omgeving, dus dat doe je niet snel.” Hij ziet meer in verwante technieken als holografische projecties en augmented reality – echte beelden waar virtuele beelden aan toegevoegd worden, zoals in Pokémon Go.

Download de Verwarde Man-app voor iPhone of Android.

Lees ook Een ziek mens, overhoop geschoten, over de psychotische Cyprian Broekhuis die door de politie werd doodgeschoten
    • Wilfred Takken