Het nieuwe inreisverbod van Trump blijft juridisch kwetsbaar

Tweede decreet President Trump doet nieuwe poging mensen uit moslimlanden te weren. De vraag is of het nieuwe decreet standhoudt bij de rechter.

Foto Andrew Harrer/EPA

Met een afgeslankt decreet probeert president Donald Trump alsnog een inreisverbod voor mensen uit overwegend islamitische landen in te voeren. Bondgenoot Irak is van de lijst gehaald, maar reizigers uit Syrië, Somalië, Libië, Iran, Jemen en Soedan kunnen vanaf 16 maart Amerika voorlopig niet in. Verder zijn de regels voor reizigers met geldige visa of een verblijfsvergunning versoepeld.

Een Hof van Beroep schortte eind januari Trumps omstreden eerste inreisverbod op. Door het decreet te matigen, hoopt het Witte Huis dat het deze keer wel standhoudt bij mogelijke rechtszaken. De staat Washington, die Trumps eerste decreet met succes aanvocht bij de rechter, overweegt opnieuw juridische stappen.

Of het nieuwe decreet de juridische test zal doorstaan is de vraag. De rechters hadden twee grote bezwaren, die het nieuwe decreet niet lijkt te weerleggen. Ten eerste was het oorspronkelijke inreisverbod volgens de rechters ineffectief, omdat de regering geen bewijs leverde dat iemand uit de zeven landen ooit betrokken is geweest bij een terreuraanslag in de Verenigde Staten.

In plaats daarvan wijst de regering de betrokken landen inmiddels aan als onbetrouwbare partners bij het beoordelen van visumaanvragen door hun burgers. Minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson benadrukte dat de zes landen niet goed in staat zouden zijn om de nodige informatie te verschaffen. De maatregel is volgens hem bedoeld om „zwakheden weg te nemen die radicale islamitische terroristen kunnen gebruiken.

Lees ook: Inreisverbod VS nu officieel opgeschort

Grondwettelijk bezwaar

Maar er was ook een grondwettelijk bezwaar tegen het eerste decreet: Trump pleitte tijdens zijn campagne voor een inreisverbod voor moslims. De rechters vermoedden dat zijn maatregel die intentie had. Om het decreet nu wel te laten slagen, moet Trump duidelijk maken dat het geen verkapt inreisverbod voor moslims is. Toch stuurde hij na de aankondiging een e-mail naar zijn aanhangers, waarin staat dat hij Amerika wil beschermen tegen „radicaal islamitisch terrorisme”.

Het decreet werd maandagmiddag in betrekkelijke stilte getekend. Trump liet geen pers toe en liet de toelichting over aan drie ministers – een groot contrast met de triomfantelijke presentatie van het eerste decreet. Want voor Trump valt weinig te winnen met de herkansing.

Niet alleen omdat er nog altijd juridische vragen zijn, maar ook omdat hij op belangrijke punten terugkomt op eerdere uitspraken. Zo wordt het nieuwe inreisverbod pas over tien dagen ingevoerd, om verwarring onder reizigers en douanepersoneel te voorkomen. In januari werd de maatregel direct van kracht, wat leidde tot chaos op luchthavens. Trump zei dat dat niet anders kon, omdat „de slechteriken” dan eerder het land in zouden komen.

Bovendien geeft hij met het nieuwe decreet toe dat het eerste decreet juridisch onhaalbaar was. Na de uitspraak van het Hof van Beroep kondigde hij aanvankelijk aan hun beslissing tot het einde toe aan te vechten.

Migranten die terreurdaden overwegen, doen dat meestal pas nadat ze al vele jaren in de VS hebben gewoond

Met een afgeslankt decreet probeert president Donald Trump alsnog een inreisverbod uit overwegend islamitische landen in te voeren. Bondgenoot Irak is van de lijst gehaald, maar reizigers uit Syrië, Somalië, Libië, Iran, Jemen en Soedan kunnen vanaf 16 maart Amerika voorlopig niet in. Ook zijn de regels voor reizigers met geldige visa of een vaste verblijfsvergunning versoepeld.

Decreet ‘maakt Amerika veiliger’

Minister John Kelly van Binnenlandse Veiligheid zei bij de toelichting dat het decreet „Amerika veiliger maakt”. Opvallend is dat zijn eigen ministerie daar anders over denkt. In twee interne rapporten schrijft het ministerie dat nationaliteit weinig zegt over het risico op terrorisme. Migranten die terreurdaden overwegen, doen dat meestal pas nadat ze al vele jaren in de VS hebben gewoond. Zelden komt iemand geradicaliseerd de grens over en nog minder vaak komt een aanstaande terrorist uit de betrokken landen.

Omdat het tweede decreet soepeler is dan het eerste, zijn de eerste reacties onder Republikeinen vrij positief. Paul Ryan, voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, zei dat het „tegemoetkomt aan ons gemeenschappelijke doel, het land beschermen”. Republikeinen die eerder kritisch waren, reageren nu welwillend.

De Democratische leider in de Senaat, Chuck Schumer, noemt de maatregel „on-Amerikaans”. Burgerrechtenorganisaties hebben opgeroepen tot nieuwe demonstraties. Asieladvocaten zullen opnieuw in grote aantallen op de luchthavens gaan werken. Een nieuwe juridische procedure is waarschijnlijk een kwestie van dagen.

    • Guus Valk