Recensie

Niet stemmen is geen optie, aldus Freek de Jonge

Cabaret

De Jonge speelt een verkiezingsconference. Stemadvies geeft hij niet, maar hij verwerpt wel Mark Ruttes ‘normaal doen’.

Freek de Jonge in Theater DeLaMar. Foto ANP Kippa/Sander Koning

Nog één week speelt Freek zijn verkiezingsconference De Stemmin5. Komende maandag, twee dagen voor de verkiezingen, volgt de bijbehorende tv-uitzending.

Een stemadvies geeft De Jonge niet, maar wel verwerpt hij het motto „normaal doen” van premier Mark Rutte. We zouden juist „iets heel bijzonders” moeten doen, zegt hij: „Zo scherp mogelijk kiezen”. En niet stemmen is geen optie. Als het klopt dat drie miljoen Nederlanders niet van plan is naar het stembureau te gaan, weten we nu al wat we ons de volgende dag zullen afvragen: „Hoe heeft dit kunnen gebeuren?”

Idealistische grappenmaker

Freek de Jonge (72) noemt zichzelf in zijn vijfde verkiezingsconference „een idealistische grappenmaker” en „een icoon van de elite”, maar stelt tevens vast dat hij „in een identiteitscrisis” verkeert. Bijna alle grappen die hij verzint, staan naar zijn zeggen al minstens honderd keer op Twitter voordat hij ermee wil komen.

Terwijl het maken van grappen tegenwoordig al moeilijk genoeg is. Satire betekent het overdrijven van de werkelijkheid: „Nou, ga d’r maar aan staan”. En daar komt nog bij dat de aardbevingen in Groningen – waar hij dezer dagen zelf actief is als actievoerder – zich allerminst lenen voor grappenmakerij. „We kunnen niet meer op de oude cabareteske toer voort.”

Actievoerder op het podium

De Jonge geeft toe dat zijn optreden als actievoerder hem op het podium een ietwat ongemakkelijk gevoel geeft. In zijn conference beperkt hij zich tot een pleidooi voor het ondertekenen van de door hem opgestelde petitie voor het stopzetten van de gasboringen in de provincie waar hij werd geboren. Vandaag of morgen wordt de 100.000ste ondertekenaar verwacht. Het is de bedoeling de petitie na de kabinetsformatie te overhandigen aan de nieuwe premier.

Gebrek aan vertrouwen is volgens de senior-cabaretier een belangrijk euvel in de huidige samenleving. Hij illustreert dat met zijn herinneringen aan twee leraren uit zijn schooltijd, van wie de één de jonge De Jonge bestraffend toesprak over een tekening, terwijl de ander opbouwende kritiek leverde. Zo maakte de één zijn leerling onzeker en gaf de ander een wijze levensles. Concluderend: „Als het vertrouwen weg is, is ook de autoriteit verdwenen.”

De Stemmin5 wemelt niettemin, ruim anderhalf uur lang, van de grappen. Bijvoorbeeld als hij met lachwekkende gevolgen close reading toepast op de verkiezingsadvertenties die VVD, PvdA en SGP de laatste weken in de kranten hebben gezet, en op het al veelbesproken A4’tje dat het verkiezingsprogramma van de PVV moet voorstellen. Over de voornaam van Mark Rutte in diens handtekening onder de VVD-advertentie hoont hij: „Het lijkt wel of een dyslecticus maïzena tracht te spellen”.

De Stemmin5, NPO2, 13/3, 20.25u. Speellijst: freekdejonge.nl
    • Henk van Gelder