Geen snipper bewijs, wel geruchten

Afluisteraantijgingen van Trump Tot nu toe wijst niets erop dat president Obama Trump liet afluisteren. Gaat het alleen om een handige afleidingsmanoeuvre?

Foto Aude Guerrucci/EPA

Zelfs naar de maatstaven van het rumoerige presidentschap van Donald Trump waren de beschuldigingen die hij zaterdag uitte aan het adres van zijn voorganger, Barack Obama, opzienbarend.

Was de aantijging dat Obama opdracht zou hebben gegeven Trumps telefoongesprekken in Trump Tower af te luisteren een afleidingsmanoeuvre, om de aandacht af te leiden van de controverse rond minister van Justitie Jeff Sessions? Of zit er meer achter? Zes vragen.

  1. Kan Obama persoonlijk opdracht hebben gegeven om Trump af te luisteren?

    Niet zonder de wet ernstig te overtreden. De president heeft niet de bevoegdheid Amerikaanse staatsburgers te laten afluisteren. Het zou een misdaad zijn van nixoniaanse proporties om dat wel te doen.

    „Dit komt wellicht als een verrassing voor de huidige bewoner van de Oval Office”, zei voormalig woordvoerder van het Witte Huis Josh Earnest tegen ABC News, „maar de president van de Verenigde Staten heeft niet de bevoegdheid om eenzijdig opdracht te geven tot het afluisteren van een Amerikaans staatsburger.”

    Volgens Obama-woordvoerder Kevin Lewis was het onder Trumps voorganger een „stelregel” dat niemand in het Witte Huis zich bemoeide met justitieel onderzoek.

  2. Is het mogelijk dat de veiligheidsdiensten de Trump Tower toch hebben bespioneerd?

    Ja, dat kan. De FBI en het ministerie van Justitie kunnen onder bepaalde voorwaarden afluisteren om inlichtingen in te winnen over veronderstelde buitenlandse activiteiten in de VS of over vermeende misdaden.

    Ze moeten daarvoor geheime toestemming vragen van een federale rechter. Als het gaat om nationale veiligheid moet dat onder de FISA, de Foreign Intelligence Surveillance Act. Om toestemming te krijgen, moeten onderzoekers aannemelijk maken dat ze activiteiten van „vertegenwoordigers van een buitenlandse mogendheid” op het spoor zijn.

  3. Wat is er voor bewijs dat dat is gebeurd?

    Trump heeft geen bewijs geleverd voor zijn beschuldiging. James Clapper, hoofd van de inlichtingendiensten onder Obama, ontkende stellig dat een FISA-rechter toestemming had gegeven om Trump Tower af te luisteren. Ook de huidige FBI-directeur James Comey deed dat.

  4. Waar is de aantijging dan op gebaseerd?

    Trump schreef in zijn tweets dat hij „er net achter was gekomen” dat Obama hem zou hebben laten afluisteren, zonder te vermelden waar die informatie vandaan kwam. Woordvoerder van het Witte Huis Sean Spicer sprak zondag van „berichten over onderzoek dat politiek gemotiveerd zou kunnen zijn”, een kennelijke verwijzing naar mediaberichten.

    Mogelijk verwees Trump naar een bericht dat vrijdag werd gepubliceerd op de conservatieve website Breitbart News, over een vermeend complot van Obama om Trump te saboteren. Dat stuk van Breitbart verscheen een dag nadat de conservatieve radiopresentator Mark Levin dat veronderstelde complot omschreef als een „stille coup”.

  5. Wat is de strekking van het artikel van Breitbart?

    Breitbart, dat als minder betrouwbaar geldt dan de gevestigde Amerikaanse media, baseerde zich op geruchten over spionage bij de Trump Tower die al enige tijd de ronde doen op internet. Die onbevestigde berichten verschenen voor het eerst in november op Heatstreet, een blog van de Britse journalist Louise Mensch, een voormalig parlementslid in Groot-Brittannië die geen reputatie heeft op het gebied van Amerikaanse inlichtingen. Later maakten ook de BBC en The Guardian er melding van.

    Volgens de geruchten zouden onderzoekers van de Amerikaanse veiligheidsdiensten vorig jaar tweemaal een verzoek hebben ingediend bij FISA-rechters om de Trump Tower te bespioneren. Een verzoek in juni om de communicatie van Trump en diverse adviseurs te volgen zou zijn afgewezen. Een verzoek in oktober om specifiek te kijken naar een computerserver in de Trump Tower op verdenking van banden met twee Russische banken zou zijn ingewilligd.

    In geen van de berichten over het vermeende verzoek staat dat Trump zelf zou zijn genoemd. Ook wordt niet specifiek melding gemaakt van het afluisteren van telefoongesprekken. Verslaggevers van The New York Times hebben de geruchten niet kunnen bevestigen, aldus de krant.

  6. Wordt de beschuldiging onderzocht?

    Ja. De inlichtingencommissie van het Huis van Afgevaardigden en van de Senaat hebben elk een onderzoek ingesteld naar Russische inmenging bij de Amerikaanse verkiezingen. Trump eist dat daarbij ook wordt gekeken naar vermeende activiteiten van de regering-Obama. David Nunes, de Republikeinse voorzitter van de inlichtingencommissie van het Huis, heeft beloofd dat te zullen doen.

Lees ook: ‘Campagneteam Trump had contact met Russische inlichtingendiensten’
    • Frank Kuin