Facebookgebruikers kruipen zelf in een filterbubbel

‘We zoeken afwijkende meningen niet op, maar sluiten ze uit’, schrijven de onderzoekers.

Nieuwe gebruikers liken en reageren maandelijks nog op artikelen van tien nieuwsbronnen. Na een paar jaar zijn dat er nog maar twee à drie. Foto Martijn Beekman/ANP

Gebruikers van Facebook zitten in een filterbubbel. Ze lezen en liken artikelen uit een eenzijdige en beperkte verzameling van nieuwssites. De polarisatie ontstaat doordat gebruikers vooral nieuws willen lezen dat aansluit bij hun eigen wereldbeeld.

Dat vermoeden bestaat al langer, maar het is nu hard gemaakt door Italiaanse computerwetenschappers die de nieuwsconsumptie van Facebookgebruikers onderzochten. „We hebben de bubbel voor een groot deel aan onszelf te danken”, zegt Lucía Schmidt, eerste auteur van het artikel. „We zoeken afwijkende meningen niet op, maar sluiten ze uit.”

Schmidt en haar collega’s bestudeerden likes en comments die 376 miljoen gebruikers van het sociale netwerk tussen januari 2010 en december 2015 achterlieten op berichten van 920 Engelstalige nieuwsmedia. De Italianen maakten hun resultaten dinsdag bekend in het wetenschappelijke tijdschrift PNAS.

Nu steeds meer mensen Facebook gebruiken als nieuwsbron, liggen fenomenen als nepnieuws en ‘filterbubbels’ onder een vergrootglas. Onderzoekers vrezen dat mensen louter nog nieuws consumeren dat gekleurd is door gelijkgestemden. De grote vraag voor sociologen is: zijn het de algoritmen van Facebook waardoor mensen een bubbel in drijven, of ligt het aan de gebruikers zelf?

Het Italiaanse onderzoek richt zich uitsluitend op het aandeel van gebruikers. Schmidts team laat zien dat gebruikers langzaam een bubbel inkruipen. Nieuwe gebruikers liken en reageren maandelijks nog op artikelen van tien nieuwsbronnen. Na een paar jaar zijn dat er nog maar twee à drie.

„Naarmate mensen langer actief zijn, leren ze de verschillende nieuwsmedia ook beter kennen”, verklaart Schmidt. „Uiteindelijk verwijderen de bronnen die nieuws brengen dat hun eigen wereldbeeld tegenspreekt.”

Dat een natuurlijke psychologische neiging, zegt Schmidt. Factchecks hebben om diezelfde reden weinig zin om mensen te overtuigen, denkt Schmidt. „Factchecks hebben een averechtse uitwerking als je mensen in een andere bubbel wil bereiken. Als je mensen confronteert met informatie die niet aansluit op hun eigen wereldbeeld past, graven ze zich juist dieper in.”

    • Lucas Brouwers