EU krijgt eigen militair hoofdkwartier

Ten behoeve van vredesmissies Een Europees leger is er nog lang niet. Maar nu de relatie met de VS lijkt te bekoelen, is er meer bereidheid tot militaire samenwerking.

Nederlandse commando's tijdens de vredesmissie in Mali. Foto Evert-Jan Daniels / ANP

De EU krijgt een eigen militair hoofdkwartier, in eerste instantie om trainingsmissies in Afrika te coördineren, maar later mogelijk met grotere verantwoordelijkheden. Europese lidstaten zijn het daarover maandag in Brussel eens geworden.

De Europese ‘buitenlandcoördinator’ Federica Mogherini benadrukte na afloop van de vergadering dat het hoofdkwartier geen opmaat is naar een „Europees leger”. Maar „dit is een meer effectieve manier om ons militaire werk te organiseren”, zei ze. Brussel klaagt al langer dat zelfs relatief kleine EU-missies slechts langzaam van de grond komen, omdat centrale coördinatie ontbreekt.

Op dit moment zijn de bevelhebbers van missies ook buitensporig veel tijd kwijt met overleg in Brussel. Die taak, het briefen van nationale regeringen en diplomaten, zal het straks in Brussel gevestigde hoofdkwartier op zich nemen. Het Europese commandocentrum zal aanvankelijk bestaan uit dertig mensen, die van andere afdelingen binnen de EU-administratie worden afgesnoept. De Finse luitenant-generaal Esa Pulkkinen krijgt de leiding.

Het centrum neemt de komende maanden de coördinatie op zich van bestaande EU-trainingsmissies, in Mali, Somalië en Democratische Republiek Congo. Volgend jaar wordt het nieuwe concept geëvalueerd en gekeken of het centrum ook zwaardere missies op zich kan nemen, zoals Sophia, de onder meer tegen mensensmokkelaars gerichte operatie in de Middellandse Zee.

Lees ook: Europa wil zijn eigen wapens bouwen

Mogherini zei maandag „een zekere trots” te voelen voor het feit dat de EU voor het eerst in jaren concrete beslissingen neemt op defensiegebied, een terrein „waarop we traditioneel in de historie van de EU meer verdeelde stappen hebben gezet”. Dat gebeurde bovendien „unaniem”, dankzij „een zeer constructieve en actieve benadering” van alle 28 lidstaten, ook het Verenigd Koninkrijk.

De Britten zijn doorgaans tegen meer EU-samenwerking op defensiegebied, omdat ze dit zien als concurrentie voor het transatlantische bondgenootschap NAVO met de Amerikanen. Maar het geplande Britse vertrek uit de EU (Brexit) en de verkiezing van Donald Trump in de VS heeft veel veranderd. Door Trumps schijnbare desinteresse in de NAVO staan EU-landen onder druk om een eigen defensiebeleid te ontwikkelen.

„We moeten duidelijk benadrukken dat de EU, ondanks Brexit en andere bedreigingen, niet alleen blijft bestaan maar zich ook aan het versterken is”, aldus de Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Marc Ayrault.

    • Stéphane Alonso