Opinie

Eigen risico afschaffen? U betaalt de rekening

Vervang het eigen risico door een eigen bijdrage. Dan behoud je het goede: het besef dat zorg geld kost, schrijft huisarts Hans Gimbel.

Foto Getty Images

De zorg is een belangrijk item bij deze verkiezingen. Gezondheid is een groot goed en mag wat kosten. En dat doet het ook. Het is de grootste post op de rijksbegroting en de kosten stijgen nog steeds. Anders dan vaak gedacht, wordt er niet bezuinigd op de zorg. Het wordt elk jaar meer, zij het de laatste jaren in minder hoog tempo dan daarvoor.

De hoeveelheid geld beschikbaar voor de zorg is beperkt, ook voor partijen die de zorg de vrije loop willen laten.

Het is dan ook van belang het beschikbare geld doelmatig aan te wenden, want om met oud-VVD-politicus Wiegel te spreken: de euro kan maar eenmaal uitgegeven worden. Wordt hij slecht besteed, dan kan hij niet aan een beter doel worden uitgegeven.

De overheid doet daarom haar best de zorgverleners zo doelmatig mogelijk te laten werken en de zorg zo efficiënt mogelijk in te richten.

Een van de instrumenten daarbij is het eigen risico. Ondanks het feit dat Nederland internationaal gezien zeer bescheiden eigen bijdragen kent, lopen velen, vooral in verkiezingstijd, hiertegen te hoop.

Demagogische taal als „mensen zijn niet voor hun lol ziek” (Emile Roemer van de SP) wordt hierbij niet geschuwd.

Het relatief geringe bedrag van 385 euro (in vergelijking met de vele duizenden euro’s die medische behandelingen kosten) wordt opgeblazen.

Veel partijen gaan in dit sentiment mee om de kiezer te behagen en stellen nu voor het eigen risico in de zorg af te schaffen, zoals de noodlijdende PvdA die op deze manier uit het diepe dal tracht te komen.

Het lijkt een sympathiek gebaar, zieke mensen hoeven hun zorgkosten niet meer uit eigen zak te betalen. De rekening krijgen ze echter een jaar later in de vorm van een hogere premie gepresenteerd.Window dressing noemen de Engelsen dat en politieke partijen bedienen zich hier graag van, vooral in verkiezingstijd.

Lees ook: het verzet in de politiek tegen het eigen risico groeit:
Kiezers trekken met nul eigen risico

Het eigen risico is in mijn ogen een nuttig instrument om onnodige behandeling en daarmee gepaard gaande kosten te beperken. Zonder eigen risico lijkt alles gratis.

Dat zie je aan de zorgconsumptie als het eigen risico is verbruikt. December is de topmaand. Er worden meer diagnoses gevraagd én vastgesteld. Daarnaast worden medicijnen gehamsterd.

Dat is het zwakke punt van het huidige eigen risico. Het wordt in één keer opgesoupeerd, bijvoorbeeld bij een bezoek aan het ziekenhuis en heeft vervolgens geen functie meer.

Het is beter om het eigen risico te vervangen door een systeem van eigen bijdragen. De eigen bijdrage zou een percentage van de gemaakte kosten moeten bedragen tot een maximum van het huidige eigen risico. Het voordeel is dat de patiënt zich bewust wordt van de kosten van onderzoek en behandeling, want hij betaalt er een percentage van. In het verleden is wel geëxperimenteerd met eigen bijdragen, maar dan ging het om kleine, vaste bedragen die geen relatie hadden met de werkelijke kosten.

Een ander voordeel is dat de patiënt niet in één keer het hele eigen risico hoeft te betalen, maar steeds een klein deel. Verder blijft het instrument langer functioneel.

En dat is nuttig, want door marktwerking en beschikbaarheid van talloze gezondheidssites op internet is de patiënt steeds meer een zorgconsument geworden. Steeds vaker komt de patiënt niet met een klacht naar de huisarts, maar met een verzoek om een MRI, een röntgenfoto, een check-up, een laboratoriumbepaling (vitamines bijvoorbeeld) , een verwijzing naar het ziekenhuis enzovoort.

Vaak zijn deze onderzoeken niet nodig maar de gedachte is: baat het niet, dan schaadt het niet en als het eigen risico verbruikt is, kost het niets.

Beide gedachten zijn onjuist.

Elk onderzoek kent een percentage vals-positieven. Dat wil zeggen dat de uitslag ten onrechte alarmeert. Je hebt er geen voordeel van, maar wel de nadelen, want er is vervolgonderzoek nodig en elk onderzoek kent complicaties, die slecht zijn voor de gezondheid. Dat is ook het bezwaar tegen het doen van MRI-onderzoek bij gezonde mensen, zoals het bedrijf Prescan doet.

Dat het de patiënt niets kost is ook niet juist. De kosten worden aan het eind van het jaar omgezet in een nieuwe, hogere premie.

De politiek volgt, vooral in verkiezingstijd, helaas de waan van de dag. Maar de vreugde van het afschaffen van het eigen risico is van korte duur, een jaar later krijgt de patiënt de rekening gepresenteerd. Vervang het eigen risico door een systeem van eigen bijdragen tot hetzelfde maximum als het huidige eigen risico.Zo wordt onnodig onderzoek en onnodige behandeling beperkt en de kosten laag gehouden.

Betere zorg voor een lagere prijs.

Daar heeft de burger wat aan.

Lees ook: Eigen risico leidt tot mijden zorg