De ruzie met Nederland komt Erdogan goed uit

Grondwetsherziening

Het conflict met Nederland en Duitsland kan Erdogan gebruiken om nationalisme op te zwepen in Turkije.

Foto Reuters

Het conflict met Nederland en Duitsland over Turkse ministers die buiten Turkije campagne voeren voor een wijziging van de grondwet, komt zeer gelegen voor de AK-partij van president Erdogan. De campagne voor de grondwetswijziging, onderwerp van een referendum, verliep tot nu toe moeizaam. De AK-partij heeft moeite om Turkse kiezers te overtuigen van het nut van de wijziging, die Erdogan meer macht moet geven. Nu heeft de partij precies wat ze wil: een conflict met Europese landen waarmee ze het nationalisme van de Turken kan opzwepen.

Daarom deed Erdogan er zondag nog een schepje bovenop. Hij haalde uit naar de Duitse autoriteiten die campagnebijeenkomsten van de Turkse minister van Justitie afbliezen: „Duitsland, je hebt geen enkele relatie met democratie en je moet weten dat de huidige acties niet verschillen van die tijdens de nazi-periode.”

Lees ook Campagne voeren in het buitenland, hoe ongewoon is dat?

In Duitsland is verbijsterd gereageerd. Minister van Justitie Heiko Maas noemde de uitspraken „huichelachtig, schandelijk en absurd”. Bondskanselier Angela Merkel en het ministerie van Buitenlandse Zaken hebben nog niet van zich laten horen. Maar de druk op Merkel om van zich af te bijten neemt toe. Der Spiegel riep Merkel zondag in een hoofdartikel op om zichzelf te bevrijden van de „handboeien van de vluchtelingendeal”.

De relatie tussen Duitsland en Turkije dreigt dus behoorlijk wat schade op te lopen – maar dat neemt Erdogan op de koop toe. Op dit moment heeft hij maar één doel en dat is de invoering van het presidentiële systeem. Maar het referendum lijkt een nek-aan-nekrace te worden, dus heeft Erdogan de stem van de Turkse Duitsers nodig. Want ongeveer de helft van de 3 miljoen Turkse Duitsers is Turks staatsburger. Zij vormen het vierde kiesdistrict van Turkije.

In Nederland wonen niet zoveel mensen van Turkse komaf als in Duitsland. Maar ook hier vormen ze de natuurlijke achterban van de AK-partij: conservatieve, laaggeschoolde arbeiders, net als de familie van Erdogan. Bij de vorige verkiezingen stemde 64 procent van de Turkse Nederlanders op de AKP – het hoogste percentage van Europa. Voor hen staat het succes van Erdogan voor een sterk en zelfbewust Turkije dat opstaat tegen Europa.

Lees ook: Je moet niet fucken met Erdogan

Vrijdag werd bekend dat minister van Buitenlandse Zaken Cavusoglu op 11 maart naar Rotterdam wil komen om campagne te voeren voor het aanstaande referendum in Turkije. Premier Mark Rutte noemde het bezoek van Cavusoglu „ongewenst”. Ook voor Rutte geldt dat het campagnetijd is en dit een kans is om zich te profileren tegenover de ‘autoritaire’ Erdogan. Het kabinet onderzoekt nu of het juridisch mogelijk is te voorkomen dat Turkse politici naar Nederland komen.

Zo lijkt het conflict voor veel Turken de boodschap van de AKP te bevestigen: de grondwetswijziging zal Turkije sterker maken en dat proberen buitenlandse grootmachten te voorkomen. Het is een uitgelezen kans assertiviteit tegenover Europa te tonen. Cavusoglu zei zaterdag dat Nederland en Duitsland niet kunnen voorkomen dat Turken er campagne voeren. „Wij gaan waarheen wij willen om onze burgers te ontmoeten.”

De Turkse regering kan bovendien de hypocrisie van Nederland en Duitsland onderstrepen: jullie lezen ons de les over vrijheid en democratie, maar ondertussen proberen jullie politieke bijeenkomsten van ons te verbieden, terwijl het nee-kamp wel gewoon campagne voert. „Waar is de democratie of de vrijheid van meningsuiting waarvan jullie zeggen ons iets over te willen leren?”, zei Cavusoglu. „Hoe zit het met de vrijheid van vergadering?”

    • Toon Beemsterboer