Opinie

    • Emilie van Outeren

De Haagse Stemming: Boeiend debat pakt slecht uit voor Asscher en Rutte

Over 9 dagen zijn er Tweede Kamerverkiezingen. De Haagse Stemming houdt je elke ochtend op de hoogte van de campagne. Wie zich inschrijft voor de nieuwsbrief, ontvangt deze nog vroeger.

Het Carré-debat was spannend, fel en mogelijk bepalend, in ieder geval voor een nieuwe kopgroep. Hoewel Rutte er ook was om mede namens de coalitie de klappen op te vangen, kreeg Asscher de meeste kritiek en had hij de zwaarste avond. Daar kunnen zowel Roemer als Klaver van profiteren. Buma was met Rutte het luidruchtigst op rechts.

ZONDAGDEBAT: De spanning was groter en de uithalen waren feller, schrijven Annemarie Kas en Thijs Niemantsverdriet in hun analyse van het Carré-debat. Er was weinig meer over van de saamhorigheid van een week eerder en de verkiezingsstrijd is hiermee - hopelijk - eindelijk losgebarsten. Geert Wilders werd niet gemist in Carré, maar hij heeft wel wat gemist. Het debat, waar in viertallen werd gedebatteerd over vier stellingen en lijsttrekkers omstebeurt onder vuur werden genomen door presentatrice Diana Matroos, heeft de kaarten opnieuw geschud. De strijd om het premierschap is er niet mee beslecht, maar zowel daarvoor als voor de onderlinge strijd op links, lijkt Lodewijk Asscher definitief afgehaakt.

- Asscher had de meest ongelukkige avond. Wanneer hij alleen tot de camera kon spreken hield hij een gloedvol betoog over vrijheid, gelijkheid en solidariteit. Maar in de debatten - over het eigen risico en de Nederlandse identiteit - legde hij het af. Hij had ook de pech dat hij als eerste voor de felle interviewster stond, die hem geen seconde liet uitpraten en waar hij zich nauwelijks tegen verweerde. De PvdA-lijsttrekker probeerde te vertellen dat hij ervoor koos om niet langs de zijlijn te staan in moeilijke tijden - voor de wereld en zijn partij - maar straalde iets defaitistisch uit.

- Buma begon meteen - bam bam boos - zijn collega’s af te fakkelen. Vooral Asscher was “spuit elf”, maar iedereen die pretendeerde dat het eigen risico kon worden afgeschaft was een leugenaar, zoals Rutte toen hij in 2012 beloofde dat er geen geld meer naar de Grieken zou gaan. Daarmee blies de CDA-leider in één keer iedereen omver als onbetrouwbaar. Maar hij klonk naast verontwaardigd en nostalgisch ook rechts en realistisch en bevestigde daarmee een concurrent voor Rutte te zijn.

- Klaver had een veel betere avond dan zijn optredens vorige week in het radiodebat en het RTL-debat. Hij oogde nog steeds wat zenuwachtig, maar had goede inhoudelijke debatten. Met Buma over afkomst en identiteit, en met Rutte over ouderen. Dat was ook dankzij de tegenstanders, de GroenLinks-leider werd in dit debat veel meer als volwaardig behandeld en minder als het jongetje dat net komt kijken. Hij bracht Rutte zelfs van zijn stuk, die zich daaruit redde door de GroenLinks-leider te vertellen dat geld niet alles is.

- Krol had na twee desastreuze weken duidelijk niks meer te verliezen in dit debat. Hij ging vurig de strijd aan en speelde met verve de clown van het gezelschap. De lijsttrekker van 50Plus bood zo sterk weerwoord aan Matroos dat zij de lijsttrekkers daarna veel beschaafder toesprak.

- Pechtold speelde een minder grote rol dan in het RTL-debat vorige week. Hij blijft een goede debater die met een kwinkslag sympathie weet op te wekken. Hij beschuldigde Rutte dat als het op Europa aankomt hij in Den Haag een PVV’er is en in Brussel een D66’er. “Stuur dan een echte D66’er naar Brussel”, was zijn suggestie. Maar hij stond er vaak bij als een belerende schoolmeester.

- Roemer hield goed stand, was ontspannen en bij vlagen grappig. Zijn kracht is ook dat hij beeldend en concreet werd. Toen Buma zei dat mensen zich bewust moesten zijn dat de zorg geld kost, schetste de SP-voorman een beeld van Buma die in de ambulance een slachtoffer van een ongeluk ging vertellen dat hij wel op de centen moest letten. En “zolang 150.000 jongeren op zoek zijn naar werk en ouderen zich rot solliciteren moet de pensioenleeftijd terug naar 65.”

- Rutte zag handenwringend dat Buma veel zendtijd innam met het rechtse geluid dat hij zelf wilde verkondigen. Met Krol en Thieme debatteren over de AOW is nou niet waar de VVD-leider op zat te wachten. De enige troefkaart die hij nog had was die van zijn premierschap, en die speelde hij dan ook graag uit. Hij benadrukte zijn “ervaring in de afgelopen zes-en-half-jaar” toen Pechtold hem uitdaagde op Europa en dat ook “pragmatische oplossingen tot de taak van de minister-president” horen. Het was degelijk, maar het knetterde niet.

- Thieme, uitgenodigd omdat Wilders had afgezegd, leek af en toe buiten adem van een toch niet heel imponerend debat. Maar ze liet zich niet in het debatformat persen. Als het over de AOW ging had zij het liever over de grondstofbelasting, en de lijsttrekker van de Partij voor de Dieren beschuldigde Krol een “single issue partij” te zijn.

CHECKS: Tijdens het debat checkte de redactie van NRC weer live elf stellingen. Lijsttrekkers zitten goed in hun vaak van het CPB geleende feiten, behalve Roemer, Thieme en Buma. Het draagvlak voor Europa loopt niet terug, in andere Europese landen worden verkiezingsprogramma’s ook wel doorgerekend. En dat “90 procent van de Nederlanders het verval van de normen en waarden het grootste probleem vindt van dit moment”, zoals Buma maar blijft herhalen, is onzin.

Lijsttrekker Mark Rutte (VVD) tijdens het maken van een eigen verkiezingskrant op de redactie van de Telegraaf.Foto ANP / Remko de Waal

HOOFDREDACTEURTJE SPELEN: Was er dit weekend ook nog iets anders dan het debat en het geharrewar over de Turkse referendumcampagne? Behalve wat mediaoptredens en campagne op straat weinig. Wel mochten zes lijsttrekkers bij De Telegraaf (die dus lijkt overgenomen door de Belgische NRC-eigenaar Mediahuis) een paar pagina’s voor de verkiezingskrant maken. Naast gimmicks als een horoscoop die elk sterrenbeeld aanraadt op de VVD te stemmen, een PVV-puzzel over GroenLinks, ‘vraag het Mona’ en bekende Nederlanders die verschillende partijen steunen is alleen het ‘exclusieve’ interview met Jildau Piena, de vrouw van Lodewijk Asscher, de moeite waard.

Clublied: Asscher zong ook een smartlap op de redactie, maar Buma weigerde overigens op de redactie van De Telegraaf het Wilhelmus te zingen, iets waar hij een dag eerder nog zo voor gepleit had. Het was namelijk “geen clublied” en een krant maken “geen gelegenheid”. Buma’s pleidooi om kinderen op school - staand - het volkslied te leren zingen leverde hem in het weekend zowel hoon als bijval op, maar ook een lesje recente geschiedenis. In november diende PVV’er Harm Beertema een motie in om, onder andere, het zingen van het Wilhelmus op scholen te verplichten. En daar was het CDA toen tegen.

Podcast: Wie is die Buma eigenlijk, met zijn plannetjes voor het verplichte Wilhelmus, burgerschapslessen en maatschappelijke dienstplicht? Luister naar de NRC-podcast over hem.

WAT WIJ LEZEN:

Achterban: In de NRC-serie de achterban: D66. Een partij met veel slapende sympathisanten.

Israëlische toestanden: Met de lage kiesdrempel en evenredige vertegenwoordiging heeft het Nederlandse systeem, met uitzondering van de monarchie, een vergelijkbaar stelsel. Israël, dat land van eeuwige afsplitsingen, onmogelijke coalities en andere problemen. Wat kunnen we daarvan leren, zocht correspondent Derk Walters uit.

WAT WIJ VOLGEN: Vandaag is het Libelle-vrouwendebat, met de PVV. Klaver en Buma zijn bij het Lagerhuis en over die laatste gaat ook Nieuwsuur vanavond.

QUOTE VAN DE DAG

“De campagne? Ik kan niet wachten tot die gaat beginnen”

VVD’er Klaas Dijkhoff bij WNL

    • Emilie van Outeren