Recensie

Stemmige en krachtige Hedda Gabler

Taal en spel mogen simpelweg schitteren in de stemmige, bijna klassieke enscenering van regisseur Thibaud Delpeut.

Karina Smulders als Hedda Gabler Foto Roel van Berkelaer

Tragisch is ze zeker niet, deze Hedda Gabler, althans niet op het eerste gezicht. Regisseur Thibaud Delpeut en actrice Karina Smulders benadrukken bij Theater Utrecht in de eerste plaats haar kracht. Hoewel ze terneergeslagen opkomt, moe van haar saaie huwelijksreis, onwillig om te participeren in oppervlakkig sociaal gedoe (het bezoek van tante Juul), roert algauw haar vinnige karakter zich. Scherpzinnig is ze, intelligent, geestig en vilein – ze kan het niet laten. Smulders weet voortreffelijk raad met dit scherpe randje.

Maar die eigenschappen passen slecht in het goeiige, kleinburgerlijke milieu waarin Hedda zich plots bevindt als echtgenote van de koddige Jurgen Tesman (lieve, grappige rol van Guy Clemens). Haar gevatte sarcasme wordt hier niet eens opgemerkt. Dat maakt haar oneindig eenzaam. Soms lijkt ze even te verlangen naar capitulatie, als een trots, wild paard dat stilstaat om zich te laten zadelen. Om daarna weer woest de manen te schudden en te steigeren. Ze kan niet anders.

De trailer van Hedda Gabler.

In de enscenering van Delpeut wordt Hedda’s vitaliteit effectief ingekapseld – letterlijk, in haar krappe, stijve, chique jurk (Wojciech Dziedzic ontwierp de fraaie klassieke kostuums), die ze in de ‘ontmoetingen’ met huisvriend Brack, hier expliciet van het seksuele soort, dan ook vurig afwerpt. Haar temperament contrasteert knap met het kille, sobere decor (van Roel van Berckelaer), dat haar gloednieuwe villa voorstelt. Strak, modern en esthetisch is het, maar leeg. En het is deze Hedda niet om materiële welvaart te doen. Zij wil leven. De gehoopte rijkdom is slechts de troostprijs voor het compromis dat ze met haar huwelijk sloot. Als die rijkdom uitblijft, en het leven zich aandient in de persoon van Eilert Lövberg, de enige man voor wie ze ooit hartstocht voelde, wankelt en bezwijkt dat compromis.

Delpeut brengt Ibsens verfijnde psychologie, verrijkt met hedendaagse inzichten, glashelder over het voetlicht

Even kan de generaalsdochter zich nog almachtig voelen, door zich verregaand met de levens te bemoeien van Eilert en zijn nieuwe liefde Thea Elvsted, maar het loopt verkeerd. De dappere daad waartoe ze Eilert opzet, door hem op te jutten en een pistool te lenen, mondt uit in banaal ongeluk. Als Brack dreigt haar betrokkenheid te onthullen, en haar daarmee in zijn macht krijgt, sluit de deur van haar gevangenis zich. Dan is er voor Hedda nog maar één uitweg.

In een stemmige, bijna klassieke enscenering brengt Delpeut Ibsens verfijnde psychologie, verrijkt met hedendaagse inzichten, glashelder over het voetlicht. Zonder grote theatrale gebaren of kunstmatige modernisering: taal en spel mogen simpelweg schitteren. Het maakt zijn Hedda Gabler sober, krachtig, evenwichtig, en uiterst overtuigend.

    • Herien Wensink