‘Soms is Nederland slechts een zogenaamd vrij land’

Het referendum in Turkije verdeelt ook de Turkse gemeenschap in Zaanstad.

Mevlüt Cavusoglu Foto Carsten Koall/EPA

Ismet Ongun (40) lacht schamper. De vraag is of hij zich aangesproken voelt door Mevlüt Cavusoglu. De Turkse minister van Buitenlandse Zaken wil op 11 maart naar Rotterdam komen om ‘onze staatsburgers’ in Nederland te bewegen te stemmen voor forse uitbreiding van de macht van de Turkse president, momenteel Erdogan. Op 16 april is daarover een referendum.

Ongun, terwijl hij de deur van zijn portiek met één voet openhoudt: “Van mij mag Cavusoglu komen, maar ik voel me niet aangesproken.” Hij noemt het referendum ‘één van de spelletjes’ van Erdogan. “Daar trap ik dus niet in.” Het motregent aan het einde van de zaterdagmiddag in Zaanstad. Toch ontploft er onophoudelijk vuurwerk tussen de rijen flats. Ongun glimlachend: “Jongens hè?”

Op een nabijgelegen trapveldje voetballen twee kinderen. Verder is het rustig in de straten van Poelenburg, de buurt waar in de tweede helft van de vorige eeuw veel Turkse gastarbeiders neerstreken. Zoals Omer Turan. Een man op leeftijd met glanzend grijs haar. Als de naam Cavusoglu valt, weet hij meteen waar het over gaat.

“Politiek moeten ze in Turkije bedrijven. Niet hier.”

Nederlandse en Turkse media melden dan al dat vrijwel alle grote politieke partijen in Nederland dezelfde mening zijn toegedaan. Premier Rutte stelt “dat de Nederlandse publieke ruimte niet de plek is voor politieke campagnes van andere landen”.

Lees ook: ‘Maandag of dinsdag bekend of Turkse minister kan komen’

Als Europa, Amerika en de terroristen van de PKK tegen het referendum zijn, doet Erdogan kennelijk iets goed

Die campagne wordt intussen door zowel het ‘ja’ als het in de peilingen bijna even grote ‘nee’-kamp fanatiek gevoerd. Ook in zaaltjes in Nederland. Politieke bijeenkomsten en bezoeken van politici verbieden kan juridisch niet zomaar. Het kabinet onderzoekt de mogelijkheden.

In Poelenburg blijkt dat niet iedereen is zo toegankelijk als Turan. Tussen de vervallen flats schuifelen drie vrouwen met zware tassen van de Lidl richting hun auto. De dertigers zijn de taal niet machtig. “Sorry,” zegt één van hen verontschuldigend. Een tienerjongen bij de verderop gelegen bushalte reageert narrig als hij hoort waarover het gaat.

“Ik geloof jou niet. Wie zegt dat jij journalist bent? En dat jij de waarheid spreekt?”

Zijn naam wil hij niet noemen. “Waarom moet dat?” Het Turks “specialiteitenrestaurant” Melis heeft ook niet zijn beste dag. De eenzame ober leunt verveeld op beide ellebogen, hopend op klandizie.

De neven Ismael Kul (36) en Gokhan Iytemur (36) daarentegen gaan er meteen voor zitten, in de Sultan Ahmet moskee. In de belendende ontmoetingsruimte van de moskee (lachend: “Een moslimkroeg”) bestellen ze verse thee voor het onaangekondigde bezoek. Natuurlijk gaan ze vóór stemmen bij het referendum in april. Kul: “Als Europa, Amerika en de terroristen van de PKK tegen het referendum zijn, doet Erdogan kennelijk iets goed. Dus verdient hij onze steun.” Zijn tevreden blik ondersteunt zijn lineaire redenering. Iytemur knikt instemmend.

Lees ook: Turkse minister: Nederlandse regering kan ons niet stoppen

Op de achtergrond schalt uit een reusachtige tv het geluid van een voetbalwedstrijd uit de kelder van Turkse eredivisie. Niemand slaat er acht op. De neven vinden het “belachelijk” dat politici Cavusoglu de toegang tot Nederland willen weigeren. “Soms is Nederland slechts een zogenaamd vrij land.” Want al woont Kul hier sinds 1993, hij blijft voor Nederlanders altijd een Turk. Dat voelt hij zich overigens ook. Maar wat hem stoort: waarom klemmen vrouwen in de supermarkt hun tas tegen zich aan als hij achter ze staat in de rij bij de kassa? Kul: “Niet alle Turken zijn slecht.”

Uiteindelijk willen beide neven terug naar Turkije. Tot die tijd steunen ze Erdogan en stemmen ze hier op de nieuwe partij Denk. Trots laat Kul op zijn telefoon een foto zien waarop partijleider Tunahan Kuzu hem omarmt, bij een recentelijk bezoek aan de moskee.

“Kuzu vecht tenminste voor ons, staat op tegen Wilders en zegt het recht in zijn gezicht.”

Lees ook: Bij Turks referendum is ‘nee’ taboe
    • Hugo Logtenberg