Hoe werkt corruptie? Deze game legt het uit

In deze game speel je een ambtenaar die verantwoordelijk is voor stedelijke ontwikkeling. Overleef je de corruptie in je stad?

Still The Good, the Bad and the Accountant

Je bent de algemeen directeur van stedelijke ontwikkeling voor een grote stad ergens in Europa. Het is 1993, je eerste dag on the job. Je nieuwe assistent klopt even aan. “Ik heb nog een tip voor je”, zegt ze. “Maak de vrienden van de burgemeester niet boos. Doei!”

Zo begint The Good, The Bad and The Accountant, een nieuwsgame van het dataplatform Journalism++. Al snel krijg je je eerste probleem voor de kiezen: verschillende bouwbedrijven azen op een contract, maar om één of andere reden zweven ze allemaal rond dezelfde prijs. Kartelvorming, dus.

Uitkijken

Kies je voor het goedkoopste contract, dan ben je al snel de beste vriend van het grootste bouwbedrijf van de stad. De directeur van dat bedrijf maakt van de connecties later dankbaar misbruik. “Zeg, zullen we samen een straat laten renoveren die niet bestaat? Dan krijg jij je gebruikelijke percentage”, zegt hij begin 2000 vriendelijk.

Het spel houdt bij wie je blijkmaakt. Houd je de bouwindustrie niet te vriend, dan zal je snel op straat staan; de burgemeester is nu eenmaal buddy-buddy met het bouwkartel. “Men zegt dat deze stad een probleem heeft met corruptie, maar dat is natuurlijk niet waar”, voegt ze er aan toe. Ook politiek kan je in de problemen komen. Maar ben je iets te scheutig met je vriendjespolitiek, heb je de kans dat de rechter je weer te grazen neemt.

Weet je alle mogelijke gevaren goed te ontwijken, dan eindig je in 2013 met een fikse bak steekpenningen op zak. Maar wil je dat eigenlijk?

Op waarheid gebaseerd

De game ontvouwt zich voornamelijk via chatberichten van verschillende partijen. Af en toe krijg je wat informatie aangeboden. Links kun je bijhouden hoe je het doet: maak je grote kans om ontslagen te worden, of niet? Dat ligt er aan wie je boos maakt en hoe.

De scenario’s zijn allemaal gebaseerd op echte incidenten, schrijft Journalism++. Ze weidden later nog uit over de werkwijze in een groot stuk op Medium. Elke keuze die je maakt is dan ook voorzien van een beetje toelichting over de manier waarop bouwfraude zich kan uiten. Welke trucjes zijn legaal, welke niet? Hoe verhul je een steekpenning? Mag je een eigen bedrijf beginnen als je een positie als ambtenaar hebt en zo ja, wat zijn de regels daarvoor? Het passeert allemaal de revue - soms uitgebreid, soms iets minder.

Ook Nederland kende de afgelopen jaren beruchte gevallen van bouwfraude, met als beroemdste geval de schaduwboekhouding van verschillende bouwbedrijven, waaronder Koop Tjuchem. Eind jaren negentig wisten de bedrijven via kartelvorming enorme bedragen af te troggelen van opdrachtgevers, waaronder Nederlandse gemeenten. Klokkenluider Ad Bos deed in 2001 een boekje open bij Zembla, waardoor de zaak in de openbaarheid kwam.

Recentelijk was er ook de faillissementsfraude rond bouwbedrijf Eurocommerce:

Lees: De vastgoedbaron die zich vergaloppeerde

De game houdt bij wat de impact is van jouw keuzes op de gemeentefinanciën - een functie die overigens jammer genoeg verstopt is in een menu. De uiteindelijke resultaten voelen soms wat abrupt aan; de consequenties van je keuzes zijn niet altijd even duidelijk. Toch is het ergens een aanstekelijke game als je die onder de knie krijgt. Wil je dat de stad het goed doet of je portemonnee? Het is aan jou.

    • Len Maessen