Aanhang Fillon de straat op om kandidatuur te redden

De in opspraak geraakte Franse presidentskandidaat zoekt steun bij zijn achterban om de campagne voort te zetten. Intussen laten steeds meer partijgenoten hem vallen.

François Fillon tijdens een campagnebijeenkomst in Aubervilliers. Foto: Philippe Wojazer / Reuters

François Fillon houdt vast aan zijn kandidatuur voor de Franse presidentsverkiezingen. Na een week waarin hij steeds meer bondgenoten kwijtraakte, heeft zijn campagneteam opgeroepen tot een steundemonstratie. Duizenden mensen kwamen zondagmiddag bijeen op Trocadéro, tegenover de Eiffeltoren in Parijs, om Fillon een hart onder de riem te steken.

Twitter avatar petervermaas Peter Vermaas Er waren wellicht geen 200.000 mensen (ik schat 50.000), maar dit was de “démonstration de force” die Fillon nodig had.

De centrumrechtse presidentskandidaat staat onder grote druk om zich terug te trekken voor de verkiezingen van 23 april en 7 mei sinds hij woensdag te horen kreeg dat hij in staat van beschuldiging wordt gesteld in het onderzoek naar de vermeende spookbanen van zijn vrouw Penelope en twee van zijn kinderen. Zij zouden jaren bij hem in dienst zijn geweest als parlementair assistent, zonder dat duidelijk was wat ze daarvoor moesten doen.

In een strijdbare toespraak, die door wind en hagel deels moeilijk te horen was, bood Fillon excuses aan voor de “fout” zijn vrouw in dienst te nemen. Maar hij riep zijn partijgenoten op “de passies van het moment” te vergeten omdat hervorming van Frankrijk een “nationale noodzaak” is en hij daarvoor de meest aangewezene is.

Antidemocratische termen

De manifestatie zondag was al meteen omstreden. Nadat Fillon tijdens een persconferentie zijn mogelijke vervolging een “politieke moordaanslag” noemde, zou zijn campagneleider Patrick Stefanini volgens het conservatieve weekblad Valeurs Actuelles bij de prefectuur van Parijs een verzoek hebben ingediend tot demonstreren “tegen de staatsgreep van rechters”. Dat werd snel tegengesproken door Fillons rechterhand Jérôme Chartier, die het protest een “manifestatie voor zijn kandidatuur” noemde.

Twitter avatar petervermaas Peter Vermaas Fillon herhaalt dat hij een “fout” begaan heeft, maar de toekomst van Frankrijk is belangrijker. Marseillaise uit duizenden kelen nu.
Twitter avatar petervermaas Peter Vermaas Dat geloof van Fillon betaalt zich snel terug: na 24 uur regen komt op Trocadéro de zon door. https://t.co/JRVKtwFP52

Maar de antidemocratische terminologie schoot veel mensen binnen en buiten de partij in het verkeerde keelgat. Onder andere de invloedrijke regiovoorzitter Xavier Bertrand liet per Twitter weten dat hij niet naar Trocadéro komt. “In een republiek laat men niet justitie uitfluiten”, schreef hij.

Dat de organisatie van het protest toevertrouwd zou zijn aan de katholieke groep Sens Commun, die ook betrokken was bij het grootschalige protest tegen openstelling van het huwelijk voor homokoppels, viel bij veel mensen ook verkeerd. Tot het laatste moment probeerde het campagneteam mensen op de been te krijgen met sms’jes en telefoontjes naar kiezers.

Twitter avatar petervermaas Peter Vermaas Tot het laatste moment probeert het campagneteam van Fillon mensen naar Trocadéro te trekken. Deze sms kreeg ik net: https://t.co/Ro6PojImJU

‘Het schip verlaat de rat’

Nadat vrijdagmiddag Fillons woordvoerder, het parlementslid Thierry Solère, het campagneteam al verliet, maakte vrijdagavond laat ook Stefanini bekend te vertrekken. Hij vindt dat Fillon zijn kandidatuur moet intrekken, maar beloofde tot na de demonstratie aan te blijven. Inmiddels hebben meer dan tweehonderd parlementsleden en burgemeesters Fillon laten vallen. “Het zijn niet de ratten die het zinkende schip verlaten, maar het is het schip dat de rat verlaat”, analyseerde hoofdredacteur Laurent Joffrin van de linkse krant Libération vilein.

Maandagochtend treedt een nieuwe campagneleider aan, maar later die dag vergadert ook de top van Fillons partij Les Républicains met alle kandidaten van de primaire van afgelopen najaar over hoe nu verder. Een deel van de partij wil burgemeester van Bordeaux Alain Juppé alsnog voordragen als presidentskandidaat. Maar hoewel Juppé als nummer twee van die eerdere voorverkiezing de meeste legitimiteit heeft, vinden veel mensen hem met zijn 71 jaar te oud tegenover jeugdiger kandidaten als Emmanuel Macron (39), Benoît Hamon (49) of Marine Le Pen (48).

Fillon houdt vol dat hij niets verkeerd heeft gedaan en denkt dat zijn kiezers dat begrijpen. “Alles was legaal en is aangegeven bij de belastingdienst”, zei Penelope Fillon zondag in de krant Le Journal du Dimanche. Zij verbrak haar stilzwijgen naar eigen zeggen om geruchten over relatiespanningen uit de wereld te helpen. Ze zei als assistent van haar man “zeer gevarieerde klusjes” te hebben gedaan en had “natuurlijk” begrepen wat ze tekende toen haar, lang geleden, de arbeidscontracten werden voorgelegd.

    • Peter Vermaas